BALIKÇILAR KAHVESİ

LÜFER ve DİĞER GÖÇ BALIKLARI STOKLARININ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ ÜZERİNE

2011-09-14T00:12:00.000+03:00

Bu yazı değişik bakış açıları getirmek ve fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mevcut sorunların daha uygun çözüm yolları ve başka fikirler mutlaka olacaktır.

Son yıllarda lüferle simgeleşen balığımıza sahip çıkma gayretleri sadece amatör balıkçıların yada kıyı balıkçılarının değil başta endüstriyel balıkçılarımız olmak üzere tüm halkımızın yararına talepleri içermektedir.

Bu kampanyalara dikkatle bakarsak hiç kimse olaya, "balığı sen avlama ben avlayayım gözüyle" bakmamaktadır. Taleplerin temel amacı; "balığı koruyalım, çoğalsın, hepimiz daha çok ve daha uzun süre yararlanalım" yönündedir.

İşte bu nedenle balıkçılarımızın her grubunu bu kampanyaların bir parçası yapmak gerekiyor. Bunun için altı dolu, bilimsel temelli nedenlerimizi ve planlarımızı onlara da anlatmalıyız. Onları da ikna ederek kampanyaları güçlendirmeliyiz.

Geçenlerde bir reisle konuşuyordum. Lüferin göç balığı olması, Karadenize erişkin balıkların girmemesi yada ava uygun sürüler oluşturmaması, göçüp başka denizlerde başkaları tarafından avlanması gibi konularda fikirler öne sürüyordu. Hamsi ve kefal sürüleri peşinde plaj kumlarına kofanaların atladığı, voli ağında, gırgırda tonlarca kofananın kaldığı günleri görmemiş yada hatırlamak istemiyordu.

Sordum: ... Reis, toplam hasılatınızda çinekopun payı nedir? Tutmazsanız ne kadar zararınız olur?

Yılda 1000 kasa, kasada 15 kg, kilosu 3 TL, toplam 45-50 bin TL

Sezonda 3 milyon TL hasılatı olan bu takım için 50 bin TL ne anlam ifade ediyor biliyor musunuz? Sezon boyunca limanda halka dağıttıkları balığın tutarı kadar bir meblağ... Yöremizde (Orta ve Doğu Karadeniz) teknenin bereketi için gelenek haline getirilmiş bir uygulamadır. Denizden dönen teknenin yanına geleni boş göndermezler. Bu da her seferde birkaç kasa balık dağıtılıyor anlamına gelir.

Sonuçta ortak noktada buluşmak hiç zor olmadı. Bu devasa takım için vazgeçilmez bir meblağ olmadığı konusunda anlaştık. Genelde derdimizi tam anlatırsak anlaşamıyacağımız hiç kimse olmaz diye düşünüyorum.

ÜLKEMİZ BALIKÇILININ TEMEL TAŞLARI

Ülkemiz balıkçılığı suda serbest gezen (pelajik) balıklara dayanır. Av miktarımızın büyük bölümü; hamsi, çaça, istarvit, sardalya, uskumru, kolyoz, lüfer, palamut gibi balıklardan oluşur.

Bu balık türleri insanlara besin olmaktan öte orkinoz, kılıç, orfoz, lahoz, kalkan, lüfer, levrek, kırlangıç, mersin balığı, mezgit, uskumru ve benzeri etcil balıkların yemini oluşturur.

Barbunya ve mezgit gibi dip balıkları hem insan besini hem de hamsi, çaça, istavrit ve sardalya gibi yem balığı özelliği taşır.

Lüfer neden yok sorusunun cevabının altında aşırı avcılık ve deniz kirliliği kadar hamsi ve sardalyanın varlığı ve bolluğu yatar.

Balıkçılığımız Karadeniz ile buraya Akdeniz'den göç eden balıklar için Kuzey Ege'den Karadeniz'e kadar olan sahada yoğunlaşır. Karadeniz balıkçılığı üreme dönemi sonrası, balıkların beslenme ve kışlama göçleri sırasında büyük sürüler oluşturması üzerine kuruludur. Örneğin palamut ve lüfer kışı geçirdikleri alanlarda çok büyük sürüler oluşturmazken, Karadeniz'de beslenip semirdikten sonra sonbahar aylarında devasa sürüler halinde bir araya gelir.

Hamsi doğup büyüdüğü alanda bir kaç tonluk sürüler halinde gezerken eylül ayından sonra 50 tonluk sürüler halinde Kuzey-Batı Karadeniz'den yola çıkarak sularımıza iner. Belirli noktalarda bekleme yaparak sürü boyutu önce 200-300 tona daha sonra binlerce tona çıkar.

Diğer bir hamsi de Kuzey-Doğu stoğudur. Azak ve önlerinden Kafkasya kıyılarını takiben sularımıza girer.

GENEL KORUMA STRATEJİSİ NASIL OLMALIDIR?

Yukarıda toparlamaya çalıştığım haliyle balıkçılığımıza baktığımızda;

Sürdürülebilir balıkçılık için bahsi geçen göçlerin sağlıklı bir biçimde gerçekleşmesini sağlamak çok önemlidir.

Akdeniz ve Ege'den Karadeniz'e göç eden türlerde Nisan-Temmuz dönemini kapsayan yukarı göç zamanında illegal avcılık dışında bir sorun yoktur. Yumurtalı balık düşük av baskısı altında göçünü tamamlar. Sadece su, ışık ve ses kirliliği, Boğaz trafiği önemli sorun oluşturmaktadır.

Bu balıkların aşağı göçü sırasında eşeysel olgunluk yaşı 2+ ve daha fazla olan türlerin avcılığında boy sınırlaması ve toplam av kotası koymak faydalı olacaktır. Ayrıca balık türünün sürü ve göç davranışına uygun ilave koruma önlemleri alınmalıdır. Bu konuyu en altta yeniden ele alacağız.

Karadeniz içinde gerçekleşen hamsi göçü bakımından sorunlar ise; devasa av gücümüz ve son yıllarda Kafkasya kıyılarında giderek yoğunlaşan avcılıktır. Toplam hamsi av miktarımızı 350 bin ton ile sınırlandırırsak hamsi stoklarının devamlılığı sağlanabilir.

Çaça avcılığında yıllık 200 bin tona kadar yükselmesi mümkün bir potansiyel mevcut olup, bu türü Samsun kıyıları dışında da avlamanın yolları bulunmalıdır.

Çoğu balık türü için, "biz avlamasak el avlar" mantığıyla olaya bakmak doğru değildir. Türkün balığını ancak bir başka Türk avlar. Yasal düzenlemeler ve denetlemeler doğru yapılırsa, herkes çalıştığı kadar yada kapasitesi ölçüsünde avlamaya devam eder.

-*-

Kampanyaların odağını oluşturan Lüfer balığını özel olarak ele alalım;

Türün büyük bölümü ilkbahar başlarında Marmara Denizi ve Boğazlar üzerinden Karadeniz'e göçmekte, ilkbahar sonlarında Karadeniz'de yumurtlamaktadır. Yumurtadan çıkan bireyler Ağustos başından itibaren kıyılarda görülmekte ve hızlı bir şekilde büyüyerek Ekim ayında 15-20 cm boya ulaşmaktadır. Bu zamandan sonra İstanbul Boğazı ağzında büyük sürüler halinde toplanmakta ve peyderpey güneye geçiş yapmaktadır. Erişkin balıklar dönüşlerini daha önce tamamlamakta ve küçük bir miktar erişkin bireyin Karadeniz'de kışladığı bilinmektedir.

Türün yoğun avcılığı Eylül-Kasım ayları arasında Karadenizde dip ve ortasu trolleri ve galsama ağlarıyla, Ekim-Aralık döneminde İstanbul Boğazı Karadeniz ağzında gırgır ve dip trolleriyle, Boğaz boyunca gırgır, kaçak dip trolleri ve galsama ağlarıyla, Marmara'ya geçişte yine gırgır, voli ağı ve kaçak çalışan dip trolleriyle yapılmaktadır.

Nüfus yoğunluğunun ve ulaşım olanaklarının artmasıyla balığa olan talebin de katlanarak arttığı son 30 yılda çinekop (12-20 cm arasındaki lüfer) avcılığı gelenek haline gelmiştir. Pek çok tekne özel olarak çinekop sezonunu bekler hale gelmiş ve yıllardır bu ufak balıkları avlayarak geçim sağlamıştır. tabi ki bu kötü bir alışkanlıktır. Her ne olursa olsun, avlanan bir stoğun devamlılığı ancak bireylere en az bir kez üreme fırsatı verilerek sağlanabilir.

Öte yandan; Balıklar koyun yada sığır gibi bir yada bir kaç yavru yapan canlılar değildir. Erişkin bir lüfer yüzbinlerce yumurta bırakır. Bu yumurtadan çıkan yavruların sayıları onbinleri aşar. balık büyüdükçe sayısı giderek azalır ve en sonunda tür için ömür anlamına gelen bir yaştan sonra tüm balıklar ölür.

Örnek olsun diye yazacak olursak; bir lüferden çıkan 200 bin yumurtadan, 20 bin defne yaprağı büyür. Balıklar 15 cm ye ulaştığında kardeş balık sayısı 2 bin adettir. 20 cm boyu geçebilen kardeş sayısı ise ancak 200 adettir. Ertesi yıl bu kardeşlerin 20 tanesi yaşayabiliyorsa denge sağlanmıştır. 2. yaşındaki sağ kalan 5 balık nesli devam etmek için yeterlidir.

BU DURUMDA SADECE ÇİNEKOP İLE BİR İKİ LÜFER AVLAMAKTAN ÖTEYE GEÇİLMEZ.

Genellikle avlanan balıklar 10-20 cm arasındadır. daha büyük balıkların sayısı hiç bir zaman tatminkar boyutta değildir.

Bir gün Marmarada bir molada 50 ton lüfer tutulduğunda tüm ebeveyn stoğu kaybedersek, geri dönüş için çok beklememiz gerekecektir. Bu göze alınamaz bir tehlikedir.

LÜFER AVLAYAN BİR ÜLKE OLMAK İÇİN DÜZEN NASIL OLMALIDIR?

Lüfer avlamak istiyorsak 15 -25 cm arasındaki balıkların üzerindeki yoğun av baskısının kaldırılması gerekir. Bu boydaki balıklara yemeklik balık gözüyle bakmamak, avcılık için bu boyu aşmalarını beklemek gerekir.

Boyu 15 cm yi geçen bir çinekop için doğal tehlikeler iyice azalır. yani elimizde lüfer olmaya aday 2 bin adet balık bulunduğunun farkında olmalıyız.

Doğal ölüm ile bir yılda bu balıkların sadece yarısı ölebilir. Geriye 1000 adet sarıkanat kalır. Bu balıklar Karadenize ilk göçlerini gerçekleştirebilirse küçük bir kısmı (%10 dan az) yumurta bırakacak, Karadeniz'den dönüşte 25 cm lik lüfer olarak av verecektir. 300 adeti avcılık, 300 adeti doğal ölüm yoluyla azalsa bile ikinci göçe katılacak en az 300 kaba lüfer kalır.

Bir çift balıktan meydana gelen 150 çift balık denizi çinekopla doldurmaya yeter de artar bile.

--------*---------

Buradan şu sonuç çıkar; en az 2 yıl lüfer yavrularının yoğun avcılığını önleyebilirsek, lüfer stoğu normal hale dönüşecektir.

--------*---------

Devam Edecek

İki yıl lüfer yavrusu nasıl korunacak?

Gazi Tekne

2010-08-17T19:50:00.002+03:00

Bartın'ın Kapsuyu köyünde bir depoda Kurtuluş Savaşı'nda kullanılan 110 yıllık bir tekne bulundu. 14 Temmuz 2010 - 05:00

Gideros Koyu’ndan Anadolu’ya

Kurtuluş Savaşı sırasında, Rusya’dan silah ve erzak taşımada kullanıldığı belirtilen 110 yıllık yelkenli tekne Bartın Kapsuyu köyünde bir depoda ortaya çıktı.

Teknenin hikayesini köyde oturan 77 yaşındaki Hasan Turan, büyüklerinin duyduklarına dayanarak şöyle anlattı: “İpsiz Recep 1922’de Kapusuyu’na gelip, Kurucaş ile Yeniköy sınırları içersindeki İdare Boğazı’na karargah kurmuş. Rusya’dan getirdiği silah ve cephaneyi Gideros Koyu’ndan Anadolu’ya sokmuş.”

12 metre uzunluğunda

Hasan Turan: “İşte o zamanlarda Kapusuyu’nda oturan Kör Hasan ve Mehmet sahip olduğukları 12 metre boyundaki bu yelkenlinin yardımıyla İpsiz Recep ile birlikte Sivastopol Limanı’ndan aldıkları silah ve mühimmatı Kapusuyu’na getirmiş. Bu tarihi tekne uzun süre Milli Mücadele’de çarpışan Anadolu’daki askerlerimize cephane, yiyecek ve tuz desteği sağlamış. 110 yaşında olan bu tekne yıllardır kapalı olarak tutuluyor. Kimsenin bu teknenin burada olduğundan haberi yok” diye konuştu.

İPSİZ RECEP KİMDİR?

İpsiz Recep 1862’de Rize’de doğmuştur. Yelkenlisi ile Zonguldak’tan kömür taşımacılığı yaparken işleri bozulunca eşkiyalığa başlamıştır. Kandıra civarında Müslüman halka zulmeden Rum çetelerine karşı Kuvayı Milliye saflarına katılmıştır. İstanbul’dan Anadolu’ya takalarla silah ve cephanelik sevketti. İpsiz Recep Milli Mücadele yıllarında göstermiş olduğu kahramanlıklarla yüzbaşı rütbesi almıştır.

Karadeniz Balıkları

2010-08-09T00:16:00.004+03:00

Karadeniz'in Balık Türleri Tablosu (tıklayarak 1200x1800 pixellik örneği görebilir, kaydedebilirsiniz)

YER ALAN TÜRLER (60 Tür) Önemli türlerin tamamı ve ender görülen türlerden bazıları
---------------
Hamsi
Çaça (Camuka)
Sardalya
Tirsi
Gümüş (Aterina)
Ruma
Karagöz İstavrit
Sarıkuyruk İstavrit
Uskumru
Palamut
Lüfer
Zargana
Tokmakbaş Kefal (Haskefal)
Sarıkulak Kefal (Altınbaş Kefal)
Rus Kefali
Levrek
İzmarit
Ispari (Tarak)
Sivriburun Karagöz (Şona)
Mavrişgil (Eşkina
Kötek (Minekop)
Kırlangıç
Hani
Karadeniz Barbunyası
Barbunya
Tekir
İskorpit (çarpan)
Trakonya (çalar)
Kömüş b. (Kurbağa b.)
Mezgit
Gelincik b.
Kayış b.
Üzgün b.
Yassıkafa Koit (Kaya b.)
Kara Koit (Kaya b.)
Tokalak Koit) (Kaya b.)
Karabaş b.
Çatalkuyruk (Papas b.)
Çilli lapina
Lapina
Benekli Lapina
Sümüklü b. (İri horozbina)
Horozbina (ibikli horozbina)
Ördek b.
Dikence b.
İri Deniz İğnesi
Denizatı
Kalkan b.
Pisi b. (Çivisiz Kalkan)
Dere pisisi (Süt b.)
Dil b.
Kancaağız dil b. (Cam dil b.)
Fener b.
Mersin morinası
Sivrişka
Karaca (Rus mersini)
Vatoz
Köpek b. (Mahmuzlu Camgöz)
Çılgana (iğneli vatoz)
-----------------------

AY VE BALIKÇILIĞA DAİR II

2010-07-25T20:39:00.013+03:00

Bir Örnek

Yazımıza konunun tamamen olta balıkçılığıyla ilgili olduğunu hatırlatarak başlayalım. Zira metni ticari balıkçılık sitelerine kopyalayanlar oldu. Orada okuyanlardan da olumlu/olumsuz tepkiler geldi.
Devam edecek diyerek bir önceki yazımızı sonlandırmıştık. Fakat ay ile verimli balık avı arasındaki ilişkinin bütün sırlarını aslında ortaya koymuştuk. Yazıyı çeşitli platformlarda paylaştık ya da pek çok kişi kendi alanına kopyaladı ve çok sayıda insana ulaştı. Bu güne kadar formülü çözüp bize geri dönüş yapan ve çözümü paylaşan tek kişi olmadı.

Bu gün konuya ilgi duyanları bir ileri noktaya taşıyacak, okumayı sevmeyenlerin ise yine kafasını karıştıracak günlük örnek vereceğiz.
Bu gün 25 Temmuz 2010, ay dolunay evresinde. Hicri takvim Şâban ayının 13 ünü gösteriyor. Yarın (14 Şâban) ay tam dolunay evresinde olacak (Hicri takvimin esas adı “Ay Takvimi” dir. Ayın günleri gökteki ayın şeklini gösterir: 1 yeni ay, 14 dolunay, 28 eski ay)
Moonphase 3.3 yazılımının ekran görüntüsü aşağıdadır.

Ne deniyordu;
“Tecrübeler dolunaydan üç gün önce ve yeni aydan üç gün sonraki günlerde balık avının daha iyiye gittiğini bazen de daha büyük avlara yöneldiğini söylemektedir. Özellikle bu iki ay evresinin öncesi ve sonrasındaki dönemlerde oltalarımızda çok kuvvetli vuruşlar alacağımız kesindir.”

Yani ilk yazımızdaki bu açıklamaya göre;
Bu gün en verimli balık günlerinden birini yaşıyoruz. Moonphase yazılımının görüntüsünde de 25 Temmuz yeşille taralı olarak görünüyor ve dolayısıyle bu gün balıkçılığın verimli olacağı'nı söylüyor.
Fakat resmin sağ alt köşesinde de görüldüğü gibi bu gün ay 18:36 da doğacak, 03:36 da batacak. Güneşin batış saati 19:06, doğuş saati 04:26.
Yani; ay doğduğunda henüz güneş batmamış olduğundan ayın doğumunun ve varlığının balık avcılığına bir etkisi olamaz. Çünkü ay batıncaya kadar gündüz etkisi devam edecektir. Öyleyse bu gece ayın doğuşunu değil batışını takip etmek gerekiyor.
Sabaha karşı saat 03:30 gibi oltacılık açısından çok verimli bir süre başlayacak ve saat 05:00 hatta 06:30 a kadar bu bereket devam edebilecektir.
--------
12 Ağustos 2010
Konuya Önümüzdeki Bir Haftanın Analiziyle Deval Edelim.

Moonphase yazılımının ekran görüntüsü aşağıdaki şekildedir.

Ekran görüntüsünde bu gün (12 ağustos) ve önümüzdeki iki gün "iyi balık günleri" olarak görünüyor. Fakat ayın doğuş saati ayın 12 sinde 07:29, 13 ünde 08:45, 14 ünde 10:00 olarak görülüyor. Yani ay bu üç günde gündüz doğuyor. Ay doğmadan önceki bol balıklı saatler güneşin etkisinde olduğundan ayın etkisi olamaz.
Ayın batış saatleri ise 12, 13 ve 14 ağustos için sırasıyla; 19:45, 20:14 ve 20:44 olarak görülüyor. Yani batış zamanı da gündüze denk geldiğinden ay batmadan önceki iki-üç saatte de ayın etkisi olamaz.

Sonuç olarak; ayın balık avı üzerindeki etkisi kesindir ama işimizi moonphase yazılımının yeşille taralı "good fish days" seçimine bırakmayıp o günlerde ay batmadan önce ve sonraki 3 saatin gündüz saatlerine denk gelip gelmediği kontrol edilmelidir.

Mersin Balıklarının Yeniden Hayata Döndürülmesi

2010-07-05T13:15:00.003+03:00

Mersin balıkları, dünya sularında 27 tür, ülkemiz sularında 5 türü bulunan ve biyolojik çeşitlilik açısından çok değerli balıklardır. Yaklaşık 200 milyon yıldır dünya üzerinde mevcut olan bu balıklar, 20. yüzyılda başlayıp ne yazık ki giderek artan hızla devam eden insan kaynaklı çevresel bozulmalar (üreme ve yaşama alanlarının tahribi, kirlilik, usulsüz avcılık) nedeniyle yaşam mücadelesi vermektedir.

Doğal olarak bulunduğu bir çok yerde olduğu gibi Karadeniz’de de yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan mersin balıklarının neslinin devamının sağlanmasına katkıda bulunmak üzere Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Trabzon Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü yürütücülüğünde, Sinop Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ortaklığında ve Mersin Balıklarını Koruma ve Yaşatma Derneği (MERKODER) işbirliğinde 1 Ocak 2006 tarihinde başlayan “Mersin Balıkları Populasyonlarının Mevcut Durumlarının Belirlenmesi ve Yetiştiricilik İmkanlarının Araştırılması” adlı proje, 31 Aralık 2009 tarihinde sona ermiştir.

Ülkemiz sularında bulunan mersin balığı türlerinin son durumlarının belirlendiği, genetik yapılarının incelendiği, mevcut ve alternatif koruma stratejilerinin değerlendirildiği ve mersin balıklarının kültürüne yönelik çalışmaların başlatıldığı dört yıl süren bu çalışmada, 1990’lı yılların başında ülkemiz sularında var olan 5 türden günümüzde sadece üç türün (Acipenser gueldenstaedtii, Acipenser stellatus ve Huso huso) halen kıyılarımızda bulunduğu tespit edilmiştir.

Bu durum, 1996 yılından itibaren avcılığı yasak olan mersin balıklarının sadece av yasakları ile yeterince korunamayacağını ve koruma konusunda daha etkin stratejiler belirlenmesi gerektiğini göstermektedir.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından desteklenen ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yürütücülüğünde devam eden "Recovery of sturgeon populations in Turkey: habitat assessment and restocking" adlı proje kapsamında bir sivil toplum kuruluşunun yapması öngörülen kamuoyunu bilinçlendirme faaliyetlerinin yürütülmesi konusunda MERKODER'in başvurusu kabul edilmiştir.
Sözkonusu faaliyetlerden ilki 24 Temmuz 2010 Cumartesi günü Karasu Belediyesi'nce (Adapazarı) düzenlenen Mersin Balığı Festivali çerçevesinde bir çalıştay (Nesli Tükenme Tehlikesindeki Mersin Balıklarını Tanıtım Çalıştayı) şeklinde yapılacaktır (Çalıştay programı netleşince bildirilecektir). Çalıştay haricinde, mersin balıklarını tanıtıcı çeşitli ürünler hazırlanarak festival sırasında halka dağıtılacak ve mersin balıkları konusunda bilgilendirme-bilinçlendirme çalışmaları yapılacaktır. MERKODER için son derece önemli olan bu aktivitede hep birlikte olmayı arzu ederiz. 24 Temmuz 2010 Cumartesi günü Karasu'da buluşmak üzere.

Daha sonraki faliyetler Samsun-Yakakent ile devam edecektir.

Proje kapsamında muhtemelen Yeşilırmak kıyısında mersin balığı üretim ve balıklandırma araştırma merkezi kurulacaktır. Bu gün Amasya'da DSİ nin balıklandırma tesislerinde deneme çalışmaları devam etmektedir.

İngilizce - Türkçe Balık İsimleri Listesi

2009-05-15T17:47:00.003+03:00

Bazı balık ve diğer su ürünlerinin İngilizce Türkçe isim listeleri aşağıda sunulmuştur.

Avrupa ve Türkiyenin İçsu Balıkları

2009-03-23T14:34:00.008+02:00

Bu başlık altında levhalar halinde İçsu Balıkları verilmektedir.
Levhada balığın ait olduğu grup adı, fotoğrafı, Türkçe ve bilimsel adı ile ulaştığı en büyü boy bilgileri bulunmaktadır.
Levha resmi üzerine tıklayarak, orjinal büyüklükte görüntüye ulaşabilirsiniz.
Eğer başka bir alanda bu levhaları kullanacaksanız, lütfen yazarın adını ve blog adresini belirtiniz.

NASA dan Karadeniz Plankton Patlamaları Fotoğrafı

2008-06-11T16:28:00.011+03:00

Genelde her Mayıs ayında Karadeniz'de plankton patlamaları görülür. Özellikle açık sularda görülen beyaz renkteki büyük lekeler Emiliania huxleyi adlı klorofil bulunmayan bir bitkisel plankton türüdür. Yeşil renkli spiral şeklindeki izler ise Kızılırmak, Yeşilırmak ve diğer nehirlerden gelen besin elementlerinin çoğalmasına neden olduğu yeşil algleri (bitkisel plankton) göstermektedir. Hamsi, çaça ve istavrit gibi küçük balıklar ya bu planktonla yada onu yiyen zooplanktonla beslenir.
Bunlar sayesinde ülkemizde balık avcılığının %70 inden fazlası Karadeniz'den elde edilir.

Bu plankton patlamalarının kaynağının bazı bilim adamları tarafından Sahra Çölünden kalkıp Karadeniz'e düşen tozlar olduğu ileri sürmektedir. Oysa Bahar ayları boyunca Karadeniz'e akan akarsuların taşıdığı besin elementlerinin, su sıcaklığının uygun düzeye eriştiği günlerde bu plankton patlamalarına neden olması daha kuvvetli bir ihtimaldir.

Bu yılki olağan üstü plankton patlamalarından birisi NASA Aqua uydusunun (MODIS) sensörü tarafından aşağıdaki gibi belirlendi.

Black Sea Phytoplankton Bloom

Dev görüntü için fotografın üzerine tıklayınız. (2926 kb)

Av Raporları, Yasalar ve Amatör Balıkçı Forumları

2008-05-25T22:48:00.016+03:00

Av raporlarının amatör balıkçı forumlarında ele alınışları çok farklıdır.
Kimileri vardır;
www.balikavi.net gibi... her balığı tek tek inceler, zaman, mekan, tür ve miktar yasaklarına aykırı bir durum var mı diye...

www.baliktayiz.com gibileri, bırakın yasaları, daha ileri ne yapabiliriz, yasadan da öte amatör balıkçılıkta etik değerler oluşturmak mümkün müdür, onu araştırır...

ve kimileri vardır, balık sevdası koyar adını, katliamın, yalanın, uydurmanın yanında, doğrunun karşısında olur...

Adam resmen katliam yapmıştır ve evet yaptım der...

balık sevdası yöneticileri, yok sen katlim yapmadın, sana katliam yaptı diyenin dilini keseriz kabilinden davranır. Uyaran üyeyi susturmaya çalışır. Uyaranları tehdit eder, katliam yapanın avukatı kesilir.

Bilmiyor olabilirsiniz, ama bileni dinlemiyorsanız;
sizde ard niyet vardır, başka hesaplar vardır. Güç sandığınız şeyi kötüye kullanma vardır.

Aşağıda adı geçen sitenin ürettiği avcı tipinin ve sitenin olağan av raporlarının bir yansıması vardır.

Alıntı:

aygroup tarafından gönderildi

Kısaca tarif etmek gerekirse Alabalık avı diğer balıkların avına benzemez İki kişi bir arada olmaz.En verimli av tek kişidir.
Yeni gittiğimiz bir alabalık avının görüntülerini arkadaşlar ile paylaşmak istedim..
Herkese selamlar....

Bunlar da balıklarımız....

Ve hemen bu raporun ardından başka bir tür için verilen ve yöneticiler tarafından alkışlanan bir av raporundan kesitler

Bir başkası (Balığın teki 4300 gram, tamamı bilin bakalım ne kadar, ve bilin bakalım bir amatör bir günde en çok ne kadar balık avlar? Rayting için göz yumamıyacaklıarı hiç bir yasadışılık yok maalesef.

bu balık la 20 dakika uğraştım 4,300 erkek balıktı hırçındı çok uğraştırdı

Bu da sitenin katliamcı avukatı yöneticisinin itirafı. Sebep ne olursa olsun, hele hele pek çok kişinin yararlandığı bir ortamda yasalara uymamayı savunmanın bir gerekçesi olabilir mi?

Alıntı:

Admiral tarafından gönderildi

Gelin size bir anımı anlatayım;

Bu forumu kurmadan önce başka bir forumun moderatörü henüz olmamışken başımdan enteresan bir şey geçti. Boğazda avlanırken palamut zamanıydı ve çok boldu, yaklaşık 100 iğneli bir çapari hazırlanmıştı. İkinci boğaz köprüsü altında köprü ayaklarına bir o yaka bir bu yaka motorla gezerek 78 adet palamut yakalamıştım. Bu arada 60 küsür lüfer de cabası.

Maalesef ülkemizde etçi tipi amatör balıkçılık yaygındır. Bunun değişmesine ön ayak olmak isteyen kişiler olduğu gibi, bu durumu muhafaza etmek isteyen, bu durum üzerinden maddi-manevi rant elde etmek isteyenler de var. Zaten biz bunun savaşını veriyoruz.

Kısa ve öz...Söylenecek fazlada bir şey kalmamış zaten.

Her türlü forumdan itilip kakılan katliamcılar, cahiller, bilgi hırsızları ne varsa orada kabul görür... Övülerek ön plana çıkarılır ve pek çok meraklı amatör ruhlu kişiye allayıp pullayıp yutturmaya kalkarlar. Zaman gerçek amatör ruha sahip olanların yanındadır. Elbet bir gün bu maske düşer.

En başa Jandarma İhbar Hattı diye topik açmışlar, ama bu hatlara şikayet edilmesi gereken her şey balık sevdası tarafından tam destek görür...

Reyting hesapları gözleri bürümüş, böyle bilmediğim, tanımadığım pek çok kişi de onlara uymuş...

sus pus...
aka kara,
karaya ak,
ya da akı karayı bırak,
sus, makama mevkiye bak

geçerli akçe olmuş. Oysa suç karşısında susan suça ortak olur. Var mı bundan ötesi? Suç karşısında susma hakkını bize kim verdi ki, kim bu hakkı elimizden alacak.

Ey benim amatör balıkçılığım... iyi ki tırıvırı var...
O da olmasaydı, ne yapardık?

NASA'dan Haftanın Fotoğrafı, Toz Fırtınaları ve Sahra Tozu

2008-04-02T18:27:00.013+03:00

NASA yer gözlem fotoğrafları haberlerinde bu hafta ülkemizden bir fotoğraf var.
Sahra çölü üzerinden kalkan toz bulutlarının nasıl tüm ülkeyi sardığını gösteren ilginç bir fotoğraf.

Biz bu tozu 26-30 Mart tarihlerinde bizzat yaşadık. Hafif çise şeklindeki yağmur bu tozla birleşerek adeta her yeri kırmızıya boyadı.

Bu Sahra tozlarının yoğun olduğu dönemlerde sara, bronşit ve benzeri solunum rahatsızlığı olanlar mutlaka önlem almalıdır.

Çeşitli bilim adamları tarafından Sahra tozunun Karadeniz'in verimliliğinin kaynağı olduğuna dair iddialar var. Oysa tozun en yoğun olarak denize yağdığı Libya körfezi ise dünyanın en verimsiz alanları arasında sayılabilir.

Fotoğraftaki bir detaya lütfen dikkat edin, henüz Mart ayının son günleri olmasına rağmen, Kastamonu-Sinop sınırındaki Yaralıgöz, Çankırı'daki Ilgaz, Toroslarda bir iki küçük bölge ve Doğu Anadoludaki yüksek rakımlar dışında kar örtüsü tamamen ortadan kalkmış durumda.
Önümüzdeki yazın çok kurak geçeceğini tahmin etmek bir kehanet olmasa gerek.

Aşağıda gördüğünüz fotoğrafın üzerine tıkladığınızda çok yüksek çözünürlüklü bir NASA fotoğrafına ulaşacaksınız.

Bu toz fırtınaları sadece Sahra çölünden kuzeye ülkemiz ve Balkanların üzerine doğru gerçekleşmez. En büyüklerinden biri yine Sahra Çölü'nden batıya, Atlas Okyanusu üzerine doğru hareketlenir.
Bir diğeri ve en önemlilerinden biri Avustralya'da, iç bölümden batıda Sidney, Melborn ve Canberra gibi büyük şehirlerin üzerine (aşağıdaki fotoğraf) gelerek hayatı felçe uğratır.

Avustralya'daki Toz Fırtınası

Yine Orta Asya'dan Sarıdeniz ve Japonya üzerine ve ABD'de güneyin ve iç bölgelerin kurak alanlarında olmak üzere dünyanın çok farklı yerlerinde meydana gelir.

Ekosistem , Doğa ve Canlıların Birbiriyle Olan Bağları

2008-03-31T16:49:00.004+03:00

Ekosistem ve Döngüler

Ekosistem Nedir?

Canlı organizmalarla cansız çevre elementleri birbiriyle sıkı sıkıya bağlıdır. Karşılıklı olarak madde alışverişi yapacak biçimde birbirlerine etki yapan canlı organizmalarla, cansız maddelerin bulunduğu herhangi bir doğa parçası bir ekosistemdir. Ekosistem yaklaşımı, bireysel organizmalar ya da topluluklardan çok tüm alanın işlevlerinin nasıl olduğuyla ilgilenir. Bir alandaki canlı organizmalar ve cansız çevreleriyle olan ilişkilerine bakar. Bir ekosistem, temel olarak abiyotik maddeler, üreticiler, tüketiciler ve ayrıştırıcılardan oluşur. Ekosistemlerde yaşam, enerji akışı ve besin döngüleriyle sürer. Açık bir sistem olan ekosistemde, enerji ve besin giriş-çıkışı süreklidir.

Beslenme İlişkileri

Bir ekosistemde, enerjinin taşındığı organizmalar dizisine besin zinciri denir. Besin zinciri, güneşten gelen enerjinin fotosentez yoluyla kullanılmasıyla başlar. Bunlara üreticiler denir. Üreticiler otçullar tarafından, otçullar da etçiller tarafından yenir. Bazı türler hem bitkiler hem de hayvanlarla beslenir. Bunlara hepçil denir. Besin zincirindeki her bir beslenme basamağı trofik düzey olarak adlandırılır. Yani, tüm üreticiler birlikte birinci trofik düzeyi, tüm otçullar ikinci trofik düzeyi ve tüm etçiller üçüncü trofik düzeyi oluştururlar. Beslenme ilişkileri, çoğunlukla bundan daha karmaşık bir yapıdadır. Yani, karmaşık olarak birbirine geçmiş pek çok besin zinciri bulunur. Bunların tümüne besin ağı denir.

Enerji Akışı

Canlılar arasında enerji akışı besin zincirleriyle sağlanır. Güneşten gelen enerji, yaşayan sistemlere bitkilerin, bazı bakterilerin ve protistlerin yaptığı fotosentez sonucu girer. Güneş ışığının %4’ü bitkiler tarafından yakalanır ve yakalanan enerjinin yarıdan fazlası solunumda kullanılır. Solunumda kullanılan enerji, ısı olarak kaybedilir. Bu nedenle, diğer organizmalar tarafından kullanılamaz. Kalan yarısı da, bitki dokularına dönüştürülür. Bitki dokularındaki enerjiye doğrudan ulaşabilen iki çeşit organizma bulunur. Bunlar canlı bitki üzerinden beslenen otçullar (herbivorlar) ve ölü bitkilerle beslenen ayrıştırıcılardır. Çoğu ekosistemde, enerjinin önemli bir kısmı ayrıştırıcılar tarafından alınır. Örneğin, bir otlakta bitkilerdeki enerjinin yalnızca %10’u otlayan hayvanlar tarafından alınır. Otçullar, aldıkları enerjinin çoğunu solunumda vücut bakımı için kullanır. Geri kalan, otçulların biyokütlesine gider. Otçulların vücut kütlesindeki enerjinin büyük kısmı etçiller (karnivor) tarafından alınır. Bir kısmı da yine ayrıştırıcılara gider. Etçiller tarafından alınan enerjinin neredeyse tümü bakım için kullanılır. Bitki enerjisinin büyük kısmını alan ayrıştırıcılar, bunun yarıdan fazlasını bakım için kullanır. Geri kalansa, toprak organik maddesinde depolanır ya da ayrıştırıcılarla beslenen organizmalar tarafından alınır. Sonuç olarak, bitkiler tarafından yakalanan enerjinin tümü dönüştürülür ve bir kısmı ısı olarak kaybedilir. Yani, ekosistemde enerji akışı tek yönlüdür. Bu nedenle, sistemin yaşamayı sürdürebilmesi için, üreticilerin güneş enerjisini tutma işlemini sürekli yapmaları gerekir.Üreticiler tarafından alınan güneş enerjisinin fotosentez ürünlerine dönüştürülmesine toplam birincil üretim denir. Bunun bir kısmı solunumda kullanıldıktan sonra, kalanı yeni dokular yapmak için kullanılır. Buna da, net birincil üretim denir. Ekosistemlerdeki birincil üretim güneş ışığı, besin ve su eldesine bağlı. Tropik yağmur ormanları, yağmur ve güneş ışığı bolluğu nedeniyle yüksek verimliliğe sahiptir. Haliçler (Estuaries) ve bataklıklar, ırmaklar ve akarsulardan gelen yüksek besin miktarı nedeniyle yüksek verimliliğe sahiptir.Bir ekosistemdeki enerji akışını göstermenin bir yolu, enerji piramidi inşa etmek. Bir enerji piramidi, üreticilerin yer aldığı en alt trofik düzeyden en üst etçil seviyesine kadar tüm besin seviyelerinin içerdiği enerji miktarını gösterir. Her seviyedeki enerji miktarı, hacim olarak gösterilir. Genel kural şudur: bir seviyedeki enerjinin yalnızca %10’u bir üstteki seviyeye geçer. Geri kalan solunum sırasında ısı olarak kaybedilir. Sonuç olarak, biyokütle miktarı ve desteklenen birey sayısı piramitte yukarılara doğru çıktıkça azalır. Bu nedenle, otçulların sayı ve biyokütlesi etçillerden daha fazladır. Bunu insan nüfusunun beslenmesine göre uyarladığımızda karşımıza şu sonuç çıkar: Var olan otlar doğrudan insan tarafından yenirse, aynı miktarda otla beslenen ineklerin besleyeceği insan sayısından 10 kat daha fazla insan beslenebilir. Çoğu ekosistemde, üreticiler tarafından yakalanan ve dokulara dönüştürülen enerjinin önemli bir kısmı otçullara ve daha yüksekteki beslenme düzeyleri tarafından değil, ayrıştırıcılar ve detrivorlar tarafından alınır. Numaralar üreticiler tarafından yakalanan enerjinin her beslenme düzeyine geçen oranını veriyor.

Besin Döngüleri

Enerjinin yanı sıra, tüm organizmalar suya ve çeşitli besinlere gereksinim duyar. Bu besinler arasında en önemlileri karbon, nitrojen, oksiyen ve fosfordur. Enerjinin tersine, besinler ekosistemlerde biojeokimyasal döngüler içinde sürekli kullanılabilirler. Herbir element için döngü, besinin bulunduğu bir depo, bir değişim havuzu ve besinlerin geçtiği organizmaları içeren bir biyotik topluluk içerir. Ancak, insan etkinlikleri bu besin döngülerini değiştirir.

Karbon Döngüsü

Tüm canlılar, karbon içerikli bileşikler olan organik moleküllerden oluşur. Yani, karbon döngüsü oldukça önemlidir. Karbonun değişim havuzu atmosferdir. Atmosferde karbon karbon dioksit formunda bulunur. Karbon, biyotik topluluğa fotosentez yoluyla girer. Fotosentez işleminde, CO2 havadan alınır ve karbonhidrat yapmak için kullanılır. Diyagramdaki kutular içinde yazılı sayılar, belirli depolarda bulunan karbon miktarını gösteriyor. Oklarla gösterilen sayılar da, depolar arasındaki geçiş miktarlarını gösteriyor. Karbonun hareket ettiği başlıca 3 depo bulunur: atmosfer, biyota denilen karasal organizmalar ve okyanus. Atmosfer, karbon döngüsünde en önemli rolü oynar. Burada karbon, karbon dioksit formunda bulunur. Atmosferdeki karbon dioksit karasal besin zincirine fotosentez yoluyla bitkiler aracılığıyla girer. Bitkiler tarafından alınan karbonun bir kısmı solunum yoluyla yeniden atmosfere geri döner. Kalan karbon, bitki dokularının yapımında kullanılır. Daha sonra otçulların bitkileri yemesiyle besin zincirinde ilerler ya da bir kısmı bitkinin ölmesiyle ayrıştırıcılara geçer. Hayvanlar ve ayrıştırıcılar karbonu solunum yoluyla tekrar karbon dioksit olarak atmosfere salar. Kalan kısım da, ayrışarak toprağın bir parçası olur. Uzun bir zaman sonra, bunların bir kısmı sıkışarak petrol ve kömür gibi fosil yakıta dönüşür. Okyanuslar, atmosferdeki karbon dioksit seviyesinin belirlenmesinde önemli bir rol oynarlar.

Karbon içeren gazlar difüzyon yoluyla okyanus yüzeyi ve atmosfer arasında hareket eder. Su bitkilerinin de fotosentez için sudaki karbon dioksiti kullanmaları gerekir. Okyanus bitkileri de karbonu tıpkı karasal bitkiler gibi depolar. Okyanus hayvanları bu bitkileri yiyerek karbonu depolarlar. Daha sonra, solunum yoluyla karbon dioksiti yeniden suya bırakırlar. Okyanus bitkileri ve hayvanları öldüklerinde suda çürürler (ayrışırlar). Çürüyen bitki ve hayvanlar okyanusun dibine çökerek orada çözünür ya da okyanus dibine yerleşerek tortunun içine gömülürler. Bazı deniz canlıları da karbon gazını okyanus suyundan alır ve kabuklarını yapmak için kullanırlar. Bu canlılar öldüğünde karbon dolu kabukları çözünür ya da okyanus dibine yerleşir. Her ne kadar kayaların oluşumu ve aşınımı uzun bir zaman alsa da, bu süreç de karbonu sudan uzaklaştırır. Son olarak, okyanus dibinden yüzeye hareket eden su da karbonu taşır. Okyanustaki karbonun bir kısmı da okyanus yüzeyinden atmosfere hareket eder. Karbon, bitkilerin soluması yoluyla yeniden atmosfere geçebilir ya da otçullar tarafından bitkilerin yenmesiyle bir üst beslenme düzeyine geçebilir. Her düzeyde karbonun büyük bir kısmı solunum yoluyla tekrar CO2 olarak atmosfere geri döner. Okyanuslar da, bikarbonat formunda büyük miktarda karbon tutar. Fosil yakıtların yakılması, atmosferdeki karbon dioksit miktarını yüksek oranda artırır. Son 40 yıl içinde atmosferdeki CO2’nin %30 oranında arttığı biliniyor.

İnsan Müdahalesi

Fosil yakıtlar olarak bilinen kömür, petrol ve doğal gaz, endüstrileşmiş tüm ulusların enerji gereksinimini karşılar. Bu nedenle de, Dünya ekonomisi karbon üzerine kuruludur. Bu yakıtların yanma yan ürünü de karbon dioksitdir (CO2). Yani, insanlar doğal süreçle karbon salımından daha hızlı atmosfere karbon dioksit ekliyorlar. Atmosferdeki fazla karbonun büyük bir kısmı ağaçlarda depolanır. Çeşitli nedenlerle orman alanlarının yakılarak yok edilmesiyle depolanan tüm karbon dioksit atmosfere verilir. Bu alanların kesilerek açılmasıyla da, karbonun en önemi depo alanı ortadan kaldırılmış olur. Bu işlemler, karbonun depolarından atmosfere geçmesine neden olur. Peki atmosferde karbon dioksit fazlası olursa ne olur? Karbon dioksit, yüzyılın en büyük tehlikesi olarak kabul edilen küresel ısınmanın başrol oyuncularından biri.

Küresel Isınma

Atmosferdeki karbon dioksit, sera etkisi adı verilen bir yolla güneş ısısını tutarak yeryüzünün ısınmasında önemli bir rol oynar. Sera etkisi, doğal bir ısınma sürecidir. Karbon dioksit ve belirli bazı gazlar atmosferde sürekli bulunurlar. Bu gazlar, tıpkı seralarda olduğu gibi Dünya’nın gerekli sıcaklığının korunmasını sağlarlar. Ancak, insan etkisiyle atmosfere daha yoğun olarak salınan bu gazlar, Dünya yüzeyinin istenilenden daha fazla ısınmasına yol açar. Bu gazlar içinde en önemlileri, karbon dioksit (CO2) ve su buharı (H2O). Bunları, metan (CH4), nitrous oksit (N2O) ve pek çok endüstriyel işlemde kullanılan kloroflorokarbonlar (CFCs) izler.

Su Döngüsü

En önemli yaşam kaynağı sudur. Tüm canlıların %75’i sudan oluşur. Denizler, karalar ve hava arasındaki su alışverişi, yeryüzünde yaşamın var olmasını sağlayan koşulları sürekli kılar. Okyanus akıntıları ve rüzgar desenleri, su döngüsünde rol oynar.

Dünya Su Stoğu

Su, Dünya'nın doğal kaynaklarından biridir. Dünya’daki toplam su miktarı sınırlıdır. Bu kaynağın büyük bir kısmı, okyanuslardaki tuzlu sudur. Ancak, tuzlu suyu tatlı suya çevirmek çok pahalı bir işlem olduğundan, kullandığımız su genellikle tatlı sudur. Dünya su kaynağının yalnızca %3'ü tatlı sudur. Bunun da üçte ikisi donmuş halde bulunur. Kalan %1'lik kısım yüzey suları ya da yeraltı sularıdır. Yeraltı suları, kullanılabilir su kaynağının üçte ikisini kaplar. Yüzey suları, bildiğimiz ırmaklar, akarsular, göller ve dereleri kapsar. Yeraltı suları, toprak içindeki boşlukları ya da kayaların arasındaki boşlukları dolduran sulardır.

Azot Döngüsü

Yaşamın başlangıcından beri, atmosfer ve okyanuslar azot içerir. Azot canlılar için önemli bir maddedir. Çünkü, proteinlerin ve DNA’nın önemli bir bileşenidir. Gaz halindeki azot (N2), atmosferin %80'ini oluşturur. Üçlü kovalent bağı, bu iki azot atomunu sıkıca bir arada tutar (N?N). Ancak, azot gaz formuyla bitkiler ve hayvanlar tarafından kullanılamaz. Yanardağ hareketleri ve şimşek gibi elektrik deşarjları, küçük bir miktar azotun besin döngüsüne girmesini sağlayabilir. Ancak, gerekli miktarın elde edilebilmesi için toprak organizmaları tarafından bitkilerin kullanabileceği bir forma dönüştürülmeleri gerekir. Karasal ekosistemlerde, toprakta ya da bazı bitki gruplarının köklerindeki yumrularda nitrojen bağlayan bakteriler yaşar. Bu bakteriler, azot gazını amonyağa dönüştürür. Yumrulardaki bakteriler, besinlerini bitkiden sağlarken, bunun karşılığında bitkilere gereksinim duydukları azotu sağlar. Fazla amonyak, toprağa salınır ve burada nitrifikasyon bakterileri tarafından önce nitrite, sonra da nitrata dönüştürülür. Nitrat bitkiler tarafından emilir ve protein gibi önemli moleküllerin üretiminde kullanılır. Böylece azot, besin zincirine girer. Azot, bitkiler ve hayvanlar atık ürettiklerinde ya da öldüklerinde, ayrışma işlemiyle amonyak formunda tekrar toprağa döner. Toprakta bulunan denitrifikasyon bakterileri de nitrit ya da nitratı tekrar azot gazına dönüştürür. Böylece azot tekrar atmosfere karışır. Bakteriler azot bağlama işlemi için nitrojenaz enzimi kullanırlar. Bu enzim, iki proteinden oluşur. Bu proteinler iki atom arasındaki bağları kırmak ve 1 molekül N2'den 2 molekül amonyak elde etmek için 1-2 saniyede 8 kez ayrılıp birleşirler. Terleme (transpirasyon): Su, bitkilerin kökleri tarafından emilir ve buradan yapraklara taşınır. Yaprakların yüzeyinde küçük delikler bulunur. Bu delikler sayesinde karbon dioksit emer, oksijen salarlar. Su buharı da buharlaşma yoluyla bu deliklerden salınır. Bu işleme terleme denir. Kentsel Alanlar: Yerleşim alanlarında su döngüsünde önemli kayıplar yaşanır. Bunun başlıca nedenleri, baraj yapımı ve bitki örtüsü kaybı olarak sıralanır. Atmosfer: Hava, Dünya’daki suyun %0.001’ini tutar. Su, burada ortalama 9 gün geçirir ve sonra tekrar karaya döner. Atmosferdeki başlıca gazlar, azot (%78) ve oksijendir (%21). Diğer gazlar, geri kalan %1’i oluşturur. Havadaki miktarı her an değişebilen tek gaz su buharıdır. Havada %0-4 oranında su buharı bulunabilir. Havadaki su buharı, havanın nemliliğini belirler. Güneşin Rolü: Güneş, buharlaşmanın olması için gerekli ısı enerjisini sağlar. Aynı zamanda, Dünya yüzeyinde kararsız ısınmalar rüzgara neden olur. Yere yakın olan olan hava (su buharı taşıyan), güneş tarafından ısıtılır. Isınan hava yükselir ve sonra da soğumaya başlar. Soğuk hava, sıcak havadan daha ağırdır. Bu nedenle, soğuyan hava yeniden yere iner. Sıcak ve soğuk havanın bu hareketine “konveksiyon akım” (convection current) denir.

Fosfor Döngüsü

Yaşam için gerekli önemli minerallerden biri fosfordur. Fosforun asıl kaynağı kayaçlardır. Fosfor kayaların yapısında fosfat olarak bulunur. Kayaların aşınması ve erozyon gibi süreçlerle fosfat ırmaklara ve akarsulara karışır ve buradan okyanuslara taşınır. Burada, diğer minerallerle birlikte depolanır. Milyonlarca yıl burada bekler. Kabuk çarpışmaları sırasında deniz tabanının bir kısmı yüzeye çıkar ve karasal yapı oluşturur. Kayaların yeniden aşınmaya başlamasıyla da tekrar döngüye katılır. Oldukça yavaş ilerleyen bu döngüde, karadan okyanuslara daha hızlı bir geçiş yaşanır. Fosforun yeniden karaya dönüşü, yüzbinlerce yıl alır. Fosforun ekosistemlerdeki döngüsü daha hızlı ilerler. Tüm canlılar az miktarda fosfora gereksinim duyar. Fosfor, ATP, NADPH, fosfolipitler, nükleik aistler ve diğer organik bileşiklerin başlıca bileşenidir. Bitkiler, fosforun çözünüp iyonlaşmış formunu kullanırlar. Bunu öyle hızlı yaparlar ki, topraktaki fosfor miktarı birden bire olması gerekenin oldukça altına düşebilir. Otçul hayvanlar için fosforun tek kaynağı bitkilerdir. Etçil hayvanlar da, otçul hayvanları yiyerek fosfor gereksinimlerini karşılarlar. Hayvanlar, fosforun bir kısmını dışkı ve idrar yoluyla atarlar. Ölü canlıların çürümesiyle de bir kısım fosfor toprağa taşınır. Toprağa karışan fosfor, buradan yine bitkiler tarafından alınarak döngüye katılır.Fosfor, özellikle sucul ekosistemde çoğunlukla bitki büyümesinde sınırlayıcı besindir. Fosforun ana kaynağı kayaçlar olmasına karşın, ticari gübrelerle döngüye daha fazla fosfor katılır. Fosforun döngüde fazla miktarda bulunması çevresel sorunlara yol açar. Örneğin, tarım alanlarında gübre olarak kullanılan fazla fosfor sığ göllere taşındığında, bu besin fotosentetik bakteri ve alglerin sayılarının birden bire patlamasına neden olur. Bu durum, su yüzeyinin kaplanmasına ve güneş ışığının sualtındaki bitkilere ulaşmasına engel olur. Bu bitkiler ve yüzeydeki bakteri ve algler öldüğünde diğer bakteriler tarafından tüketilir. Bu bakteriler beslenme sırasında sudaki çözünmüş oksijeni kullanırlar. Göldeki oksijen miktarının düşmesiyle de, balıklar ölür. Göllerdeki bu kirlenmeye ötrofikasyon denir.

Ekosistem Modelleme

Bir ekosistemin, yalnızca bir parçasına verilen zarar, ilgisiz gibi görünen bir başka parçasını da beklenmedik şekilde etkileyebilir. Bu nedenle, olabilecek etkilerin tahmini için çeşitli yöntemler kullanılır. Bunlardan biri, bilgisayar programlarıyla hazırlanan ekosistem modellemeleridir. Bu yöntemde, araştırmacılar farklı ekosistem bileşenleri hakkında önemli bilgilere ulaşabilirler. Tüm bilgiler birleştirilir ve elde edilen sonuçlar bir sonraki zararın çıktılarını tahmin etmekte kullanılır. Örneğin, bir bölgedeki besin ağı, her bir populasyonun ne kadar tüketildiğini gösteren eşitlik dizilerine dönüştürülür. Böylece, aşırı tüketilen bir türün ya da sayıları çok artan türlerin etkilerinin ne olacağı tahmin edilebilir. Bilgisayar modellemeleri, özellikle alanda deneyler yapmak zor ve maliyetli olacağından büyük ve karmaşık ekosistemlerde kullanılır. Ancak, bu modellemelerin güvenilir sonuçlar vermesi için, ekosistemdeki tüm anahtar ilişkilerin doğru şekilde anlaşılması gerekir. Eğer, modellemede eksikler varsa, çıkan sonuçlar yanıltıcı olabilir.

Bu metin Tübitak Bil-Tek dergisinden alıntıdır.

Sinarit Balığının Bilinmeyen Özellikleri

2008-03-30T17:31:00.014+03:00

Sinarit (Dentex dentex) in Bilinmeyen Özellikleri ve Yaşamı

Sinarit balıkları 20 yaşından sonra yavaş büyürler. 20. yaştan sonraki 10 senede sadece 5 cm boy atarlar. 1.5 metre boya ve 40 kilo ağırlığa eriştiğine dair söylentiler vardır.

Mayıs ayında yumurta dökmeye başlarlar. Yumurtlama dönemi çok uzun sürmez. 15-20 gün içinde sona erer.

Akdeniz, Ege ve Akdeniz'in Atlas Okyanusuna açıldığı Cebel-i Tarık Boğazı çevresinde, İngiltere’den Senegal’a kadar bölümlerinde dağılım gösterir. Genç bireyler sürü halinde gezerken, yaşlılar yalnız gezmeyi sever. Denizlerin 200 metre derinliklerine kadar yayılabiliriler. Genellikle 50 metreye kadar derinlikteki kayalık sahiller ve yakınlarını, özellikle kumlu zemin üzerindeki adacıklar halindeki kayalıklar, batıklar ve burun başlarının çevresini tercih ederler. Küçük bireylere deniz çayırları ve yosunlarla kaplı sığ sularda rastlanabilir.

Şekilsel Özellikleri

Bedeni oval, sırtı oldukça yüksek ve yanlardan yassılaşmıştır. Erişkin bireylerde baş profili gençlere göre daha dik olup baş üstünde bir tümsek bulunur. Ağızındaki tüm dişler köpek dişidir. Boy 100 cm ye, ağırlık 14 kg ya kadar. Doğada 28 yaşını geçen sinaritlere rastlanmaktadır. En büyük sinaritler 30 yaşını aşmış durumdadır.

Sinaritin Beslenmesi

Yırtıcı bir balıktır. Balıklar, yumuşakça (midye ve salyangoz), eklem bacaklılar (karides, yengeç ve ıstakoz) ve kafadan bacaklılar (ahtapot, sübye, kalamar) ile beslenirler. Yapay yemler ve balık kullanılarak kafeslerde yetiştirme girişimleri başarılı olmuştur.

Boy – Ağırlık İlişkisi

Sinaritlerin boyuna göre ağırlığı aşağıdaki gibi değişir.

Boy Ağırlık (gr)
10 --12.5
15 --45.5
20 --105
25 --208
30 --365
40 --878
50 --1.740
75 --6.000
100 -14.500

Kısaca 10 cm boyda 12.5 gr gelen sinarit hızla büyüyerek 20 cm de 105, 30 cm de 36540 cm de 878, 50 cm de 1750 gram ve 75 cm de 6, 100 cm de 14.5 kg gelmektedir.

Yaş- Boy İlişkisi

Sinaritlerin yaşa göre boyları aşağıda sıralanmıştır.

Yaş Boy (cm)
0 ---21
1 ---27
2 ---33
3 ---38
4 ---42
5 ---46
6 ---50
8 ---56
10 --62
15 --71
20 --76

İlk Üreme Yaşı

Sinaritler 2. yaştan sonra erginleşmeye başlar, bazı balıklarda bu 4. yaşa kadar uzar.
Yukarıdaki tablodan görülebildiği gibi en küçük erişkin sinarit 33 cm boya ve yaklaşık 400 gram ağırlığa sahiptir. Bu boy ve ağırlıklar 40 cm ye ve 850 grama kadar gecikebilir.

Avcılığı ve Değerlendirilmesi

Uzatma ağlarıyla, daha çok paraketa ve özellikle canlı yem takılmış sürükleme oltalarıyla avlanır. Serbest dalıp zıpkınla avlananların da en gözde balıklarındandır.

Taze ve donmuş olarak tüketilir.

Doğal Alabalıklar ve Avcılığı

2008-03-25T23:43:00.049+02:00

Alabalık....

Peşinden en çok koştuğum, çektiğim zahmetin karşılığını en fazla aldığım, ama en az yediğim balık...

Benekleri güzel, kendi güzel, yaşadığı yerler güzel, güzeller güzeli bu balıkla çocukluğumda tanıştım.

Akrabalarımıza yazın hasata yardıma gittiğimizde ben derelerde onun peşine koşardım. Koşardım ya, herkes bana "dere sularında oynayan çocuk" gözüyle bakar, balık avladığıma inanmazdı.

Önceleri gizli gizli eve götürüp balığa meraklı anneme verdiğim, akrabamız olan köylülerin tü kaka, o yenmez diyerek hiç kaale almadıkları, beneklerine hayran olduğum kaygan balık, lezzet olarak ta bizim çok hoşumuza gitmişti. Öyle ki; bir gün 3 balık yakalarsam, yemek için yeterli olmadığını düşünerek suya iade eder, yada sonradan edindiğim tecrübeyle, taşlarla derenin kenarında bir gölcük yaparak, balıkları orada biriktirirdim.

Bu çabalar ve o zamanlarda radyoda severek dinlediğim, "ocak başı" ve tarla dönüşü" adlı tarım proğramlarında işlenen balık yetiştiriciliği yada o zamanki adıyla "tarla balıkçılığı" konuları benim şu anki mesleğe yönelmemde çok etkili oldu.

İlk avlarım taşların altından elle yakalayarak oldu. Sonra çocukça ama hala illegal olmayan fakat burada anlatmayacağım yöntemlerle işi büyüttüm. Hatırlayıp bilen varmı hala bilmem, bebeklerin sahte emziklerini tatlandırmada kullanılan "devamis" denen küçük teneke kutularda satılan bir tür lokum vardı. Bir yaz bir devamis kutusunda pek çok kanca - kurşun ve hakiki mantara sarılmış 25 metre misinayla o köye gittiğim yaz benim tüm hayatım için dönüm noktası oldu.

Alabalığı daha iyi tanımaya başlamıştım, onun suyun üzerinde uçuşan böceklere atlayıp nasıl havada kaptığını, kendiliğinden suya düşen kelebek, çekirge ve sinekleri nasıl yediğini gözlemiş, hatta kendi yakaladığım böcekleri suya atarak bitki kökleri yada taş diplerinden o muhteşem yaratığın hızla çıkığı yemi alışını defalarca izlemiştim.
Neyse uzatmayayım; bir deli kızılcık sopası, 2 metre misina, ucunda tek bir 8 no kancadan ibaret oltama çekirgeleri ve diğer böcekleri takarak suyun akıntısına bırakıp nazlı nazlı akan derede süzülüşünü ve birden nerden çıktığı belli olmayan alabalığın oltaya dalışı ve onu kıyıya alışım hala anılarımı süslemektedir.

DOĞAL ALABALIKLAR NEREDE BULUNUR.

Bu başlık altında bildiğim her şeyi anlatmak alabalıkların nadir ve hassas yaşam alanlarının sürdürülebilirliği açısından yanlış olacaktır. Konunun ince detayları bu balığa aşık olup, peşinde dağ tepe gezilerek öğrenilmesi gerekir. Aksi taktirde zaten az kalmış bu güzelliklerin kıymetini yeterince anlamadan, fazla olan av baskısını daha da artırmış olurum.
Ülkemizin en doğusundan en batısına, en güneyinden en kuzeyine kadar her yerinde doğal alabalık bulunduğunu söyleyebilirim.

Alabalık Yaşam Alanlarından Bazı Kesitler

Alabalık stresten uzak sessiz ve temiz suları sever. Bu balığa büyük aşkla bağlı olursanız süpriz yapmayı da sever. Yüksek rakımlı dağ gölleri, buzul gölleri, bulanık akmayan dereler ve özellikle suyu fazla sert ve millli olmayan, içindeki taşların renklerinin belli olduğu, suları serin derelerin uygun bölümlerinde mutlaka alabalığa rastlarız. Bu derelerin denize yada yerleşim yerlerine yakın bölümlerinde alabalık yoksa da yukarıda belli bölgelerinde alabalık mutlaka vardır.

Son zamanlarda çoğu tam kontrolüm altında olmayan alabalık avı turlarımdan eli boş döndüm. Bunların çoğu keşif ve "ya varsa" turlarıydı. Alabalık avlaklarının aynen benim yaptığım gibi binbir zahmetle kişinin kendisi tarafından keşfedlmesi taraftarıyım. Fakat burada, bu sevdaya gönül veren yada verecek dostlarımıza alabalık "nerede bulunur" ve "nerede aranmalıdır" sorularının karşılığı olacak bir kaç küçük ip ucu vermek sanırım çok sorun olmaz.

Genel olarak bir alabalık kaşifi etrafında gördüğü yada karayoluyla seyahat ederken kıyısından geçtiği akarsulardan başlamalıdır. Bu akarsu Kızılırmak, Fırat, Dicle, Yeşilırmak, Ceyhan, Göksu vs. gibi kocaman ve suları ılık ırmaklar olabileceği gibi, küçük dereler de olabilir.

Şimdi işten anlayanların, "aman Kızılırmakta hatta Ceyhanda alabalık olurmuymuş" dediklerini duyar gibiyim.

Olur da, siz olduğu zaman alabalık avlamayın diyerek konunun esas ayrıntısına geçeyim.

Bu ırmakların ana kollarında yada o yolunuzun üstündeki küçük derelerin kendisinde, özellikle yerleşim birimlerinin yakınlarında ve yoğun hayvancılık ve tarım yapılan yerlerde alabalık ararsanız, tabi ki bulamassınız.

Alabalığı arayacağınız yerler bu işlek akarsuların yan kollarıdır. Bu yan kolun doğduğu yer ile ana kola bağlandığı yer arasında 1 km den fazla mesafe olması, etrafında insan faaliyetleri bulunmaması, rakımın 700-800 metreden yüksek olması, etrafında her mevsim yeşil bitkiler olması yeterlidir.

Rakımı 1500 ün üzerine çıkarttığınızda bu şartların pek çoğuna ihtiyaç bile duyulmaz. Yazın en alt rakım 1200 metre, kışın ise 500 metreye kadar indirilebilir. Sadece ilaçlı ve gübreli tarım başta olmak üzere derenin çevresinde fazla insan faaliyeti olmaması yeterlidir.

Esas alabalık var olduğu halde, olmaz diye bakılmayan yerler küçük derelerdir.

Üzerinden kocaman otoban geçen, altta meyfezlerden geçen az bir su şeklindeki 1200 üstü rakımlı dereciklerde bile alabalığa rastlanır.

Bu "küçük dereler" daracık bir kanal şeklinde bile olsa, alabalık yaşaması mümkündür.

Yine yükseklerde yer alan bir köy yada kasaba içerisinden geçen, zaman zaman borular içine alınan sular dikkatle ele alınmalıdır.

Etrafının kaya, çakıl yada toprak olması bir şeyi değiştirmez, yeterki su duru aksın ve içilebilecek nitelikte olsun.

1500 metreden alt rakımlarda alabalık varlığının neredeyse olmassa olmaz şartlarından biri de şelalelerdir. Şelaleler sayesinde dere sazangillerden arınır. Yani 3-5 metreden az olmamak şartıyle, üzerinde bir şelale olan, suyu kaliteli bir derede sazangiller şelaleyi aşamadıkları için alabalıklar çok rahat yaşam alanı bulur.
Sazangiller (tatlısu kefali, bıyıklı, siraz vs.) bu derelere bulaşsa bile, bahar ve kış selleriyle şelalelerden aşağıya sürüklenir ve bir türlü burada tutunamaz.

Bu dereler ille de bol sulu olmak zorunda, yada şelaleler Niyagara şelalesi gibi olmak zorunda değildir. Su çoğu zaman soğuk olsun, yazın bile derenin suyu tam kurumasın yeter.

Bir de 1500 metre üstü dağ gölleri var ki, onlara nerede ve ne zaman rastlanılacağı belli olmaz. Küçük dereleri takip ederseniz, ummadığınız yerlerde bir kaç yüz metrekarelik dağ göllerine ulaşır ve ummadığınız bolluk ve büyüklükte alabalık görebilirsiniz.

Doğal Alabalık varlığı yönünden ülkemizdeki en önemli alanlar doğudan batıya doğru genel olarak şu şekilde sıralanabilir.

Kuzey Doğu Anadolu (Kars-Artvin) yüksek rakım akarsu ve gölleri
Tüm Doğu Anadolu yüksek rakım göl ve akarsuları
Orta Anadolu Hattı (Sivas, Malatya, Kayseri, Kahraman Maraş, Osmaniye)
Batı Toroslar (1500 m üstü, aşağılarda sadece gökkuşağı vardır)
Doğu Karadeniz sahilden 1000 m üstü yaylalar hattına kadar
Batı Karadeniz 300 m üstü rakımlı dereler ve göller
Bolu göller bölgesi - Ankara Kızılcahamam
Marmara- Uludağ bölgesi
Kaz Dağları Bölgesi
Trakya Istrancalar bölgesi

Bir kaç alabalıklı dere ile yazıya son veriyorum, resimlere bakın ve hayal gücünüzü işletin (Koyu yazılan özel şartları hiç unutmayın).

AVLAMA TEKNİKLERİ

Alabalık avcılığında pek çok yöntem kullanılır. Av aracı seçimini daha çok avlağın yapısı belirler. Alabalık bulunan avlaklar farklı özelliklere sahiptir. Bunlar:

1- Çalılık-Makilik içinden geçen dereler
2- Orman içinden akan dereler
3- Düz platodan-yayladan akan dereler
4- Derin vadilerden akan dereler
5- Göller

Burada sayılan akarsular da iki çeşittir.

1- Eğimi düşük olanlar
2- Yüksek eğimli basamaklı bol şelaleli olanlar

Kullanılan Takımlar

1- Doğal Yemli Oltalar
2- Yapay Yemli Oltalar

Doğal Yemli Oltalarla Alabalık Avcılığı

Doğa yemlerle avcılık yukarıda sayılan tüm avlaklarda kullanılabilir. Fakat avlak tipine göre doğal yemli takımlarda bazı değişiklikler vardır.

Alabalık Avında Kullanılan Doğal Yemler

Sakıncalarından ötürü alabalık avlağına dışarıdan doğal yem getirilmemelidir. Paketlenmiş kuru yemler, konsere balık yumurtaları ve böcekler ise genelde steril olduğundan taze olarak avlakta paketi açılmak şartıyla kullanılabilir.
Avlak bögesinden toplanacak börtü - böcek, solucan ve yemlik balıklar alabalık avında tercih edilmelidir.

Alabalık avcılığında kullanılan doğal yemler şunlardır;

1- Su böcekleri : Böcü, Yanuç (gammarus), Kız böceği, Yusufcuk, Mayıs sineği, Sivrisinek ve Kronomit larvaları

2- Karasal Böcekler : Çekirge, Sinek, Danaburnu vs.
3- Solucan, tırtıl ve sinek-böcek larvaları
4- Midye ve salyangozlar
5- Balıklar
6- Balk yumurtaları
7- Kurbağa, kertenkele, semender gibi canlılar

Burada sayılan doğal yemlere dikkat edilirse alabalığın etçil hatta avcı bir tür olduğu görlebilir.

Sayılan doğal yemler dışında parçalanmış hayvansal gıdalar da alabalığın yiyebileceği şeyler olsa da bundan kaçınmak daha iyi olur.

Yemli Olta Tipleri

Alabalığın doğal yemle avcılığında kullanılan olta tipleri diğer balıklar için kullanılanlar kadar çeşitlidir. Fakat temel olarak daha narin yapılı, ince misinalar ve keskin/sivri kancaların tercihi avda başarıyı artırır.

Alabalık avcılığında kullanılacak kancaların kertiklerinin küçük yada hiç kertiksiz olması gerektiğinde avlanan balığa zarar vermeden suya iade etmek açısından yararlıdır.

Alabalık avı için kullanılmaması gereken büyük çentikli kanca ve Çentiği Küçük Kanca

Şamandıralı oltalar:

Alabalık avcılığında avlağın özelliklerine göre farklı yapıda şamandıralı oltalar kullanılabilir.

Yavaş ve orta hızda akan yada sıkca aynalar oluşturan küçük derelerde;

Sizi sudan olabildiğince uzak tutacak,
fakat tasma atma aksiyonu bakımından uç esnekliği sınırlı bir sopa yada kamışın ucuna,
doğru bir şekilde bağlanmış olan, kamış uzunluğunda, 0.15-0.20 mm arası kalınlığa sahip misina,
en fazla fındık büyüklüğünde el yapımı bir şamandıra ve
keskin uçlu balığın büyüklüğüne uygun bir kancadan oluşan oltalar verimli olur.

Anadolunun pek çok yerinde şamandıra hatta kurşun kullanmadan sadece halkasız göl kamışı, misina ve kancadan oluşan oltalar alabalık avcılığında yaygın olarak kullanılır. Yem olarak genelde böcekler kullanılır.

Dereye gölge düşürmeyecek şekilde uzaktan akındıya yada kaya arkasında suyun yavaşladığı köpüklü bölgelere bu olta sarkıtılır. Balık oltaya dalınca misinadaki gerginlikten veya kamışın ucuna kadar ulaşan gerilmeden anlaşılır. Kamış hızla kaldırılıp arkaya alınarak balık yakalanmış olur.

Yukarıda kısaca söz edildiği gibi; en uçta kanca, bir iki karış üzerinde kıstırma kurşun (bazen kullanılmaz) ve halkasız göl kamışı birleşiminden oluşan olta yöresel olarak en yaygın kullanılan alabalık oltasıdır.
Şamandıra ve kurşun kullanıldığında daha faklı bir uygulama olmaz.
Kullanılan nohut yada fındık büyüklüğündeki şamandıra oltanın akıntının ritmik salınımları dışında balık tarafından oluşturulan hareketlerini sezmek içindir.

Derin aynalar yapan derelerde ve göllerde:

Kaliteli kalem şamandıralar ve
Hafif (taşıması kolay), küçükçe boyutlu bir makine kullanılabilir.
Derinliğe bağlı olarak boncuk kıstırma kurşunlardan yararlanılabilir.
Yine çok derin yerlerde stoper-şamandıra kombinasyonu kullanılabilir.

Hızlı akan derelerde:

Kancanın bir karış üzerinden başlıyacak şekilde çok küçük boncuk kıstırma kurşunlar kulanılabilir.
Her bir kıstırmanın arasında 2 - 3 cm mesafe olması akıntı hızına göre oltanın dibe doğru serilmesi açısından daha iyidir.

Seyyar iskandilli oltalar

Çupra, levrek ve mırmır avcılığında kullanılan seyyar ağırlıklı oltaların

zeytin çekirdeği büyüklüğünde kurşun,
ince misina ve
fırdöndü (yada stoper boncuk)

kullanılarak hazırlananı akıntlı sularda alabalık avında olukça verimlidir. Aslında bu olta akarsuların daha aşağı kesimlerinde 20 gramlık kurşun ile bıyıklı (barbus) ve sarıbalık (siraz) gibi balıkların avcılığında kulllanılan bir olta tipidir.

Dip oltaları

Alabalık avcılığında her türlü suda

ince misna,
uçta iskandil ve
yukarı doğru köstekler üzerine bağlanmış 1-2 kancadan oluşan dip oltaları kullanılabilir.

Tavisye edebileceğim dip oltası ise;

para iskandilin bir karış yukarısına
cam yada plastik boncuk kıstırmalar arasına küçük bir fırdöndü yerleştirilerek
bağlanacak bir-iki karış uzunluğunda tek bir köstekten oluşan takımdır.

At Çek Oltalar

Yapay yemle avcılığın başlangıcını oluşturan oltalardır. Fakat onun doğal yem kullanılarak yapılan türü olup günümüzde dünyada yaygın olarak kullanılır.

Genel olarak balık, kurbağa, semender, iri böcek, toprak solucanı gibi daha büyükçe doğal yemlerin hareketli olarak balığı cezbetmesini sağlayacak bir mekanizma içerirler.
En çok Drachkovitch (ya da her nasıl yazılıyorsa) mekanizması kullanılır. Fakat bunun da kendi içinde çeşitleri vardır. Temel amaç doğal yeme doğru bir şekilde kanca yada kancalar yerleştirmek ve düzgünce atıp çekmeyi sağlayacak bir ağırlık ilave etmektir.
Bu sistemde daha çok spin tipi bir kamış-makine seti kullanılır. Fakat makinesiz uzun göl kamışıyla olta suya bırakılıp uzaktan aksiyon vermek te mümkündür.

Göller, aynalar ve sakin akan akarsularda daha iyi randıman verir. Yemi karşı kıyılara kadar atmayı ve istediğiniz hızda çekmeyi sağladığı gibi kamış ucuyla yeme sağa sola gitme, dalıp çıkma gibi harekeler yaptırılabilir.

Yapay Yemli Oltalar

Yapay yemler olarak döner kaşıklar, toby kaşıklar, silikon balık, solucan ve böcek taklitleri, balsa yada plastik sahte balık ve böcek takliti oyuncaklar sayılabilir.
Daha çok alabalık avcılığına özgü bir yöntem olan sahte sinek (fly) tekniği de alabalık avılığında yaygın kullanılan özel bir avlama biçimidir.

Döner Kaşık

En çok kullanılan yöntemdir. Ünlü bir marka olan meps adıyla da anılır. Farkı renk ve eklentilere sahip olanları vardır. Genelde 1 karışa kadar boylarda 0-2 no, 30 cm ye kadar olan balıklarda 1-3 no, daha büyüklerinde 3-5 no kullanılır.

Döner kaşıklarda solucan, renkli plastik kuyruk, renkli yün ve tüy gibi eklentiler olabileceği gibi, ağırlığı ve dönüş kalitesini artırmak için aks üzerinde farklı malzemeden boncuklar ve boru veya mermi çekirdeği şekilli ağırlıklar bulunabilir.

Küçük derelerde sade olanları tercih edilir.

Renkleri zemin ve benekleri farklı renk ve tonlarda veya balık derisi desenli vs. olabilir. Günün saati, gölgelilik, bulanıklılık zıt renkli ve kolay farkedilenleri tercih etmeyi gerektirir.

Bu kaşıkların asıl albenisi dönüyor olmalarıdır. Yıllarca kullanıp boyası kazınmış fakat mükemmel dönüşlü kaşıklardan bazılarıyla daha fazla av yapılabilir.

Diğer Kaşıklar

En çok kullanılan kaşık tipleri arasında toby ve cleo tipi turna kaşıkları vardır. Özellikle debisi fazla akarsularda ve göllede daha etkindirler. Ağır ve nispeten büyük olduklarından küçük derelerde gürültüleriyle balıkları ürkütür. Coşkun akan geniş sularda ise iri balık avlamanın ender yollarındandır.

Silikon Sahteler

Başka hiç bir balıkta alabalık avcılığındaki kadar bol çeşitli silikon yapay yem yoktur diyebilirim. Küçük balığa, solucana, her tür böceğe benzeyen silikon yapay yemler alabalık avında etkin bir şekilde kullanılır.

Ülkemizdeki çoğu alabalık avcıları bunları tercih etmez fakat bu tamamen alışkanlıklar ve tanınmış alabalıkçıların daha çok mepsçi ve fly ci olmalarından kaynaklanır.
Alabalık avcılığında bu gizli silahı sık sık randımanlı bir şekilde kullanma imkanı bulmaktayım.

Bunların kullanılışında jighead ve drakovitch sistemlerinin yanında basit bir kurşun ağırlıktan da yardım alınabilir. Uygun kanca büyüklüğüne sahip jighead ler daha uygun atış çekiş ve aksiyon olanağı verirler.

Sert Balık-Böcek Taklitleri

Hepimizin rapala olarak bildiği yapay yemlerin göller dışında tamamen su yüzeyinden gelen 7 cm ye kadar boyda olanları ile rahatlıkla alabalık avlanablir. Poper tipi su püskürtenlerin 5 cm likleri ile çekirge, karınca ve örümcek biçimli, sert malzemeden yapılmış, kancası kendi üzerinde saheler durgun sularda avcılıkta etkindir.

Fly İle Avcılık

Özel misina(lar)ı, kamışı ve makinesiyle alabalık avcılığı için icat edilmiş en eski yöntemlerden biridir.
El yapımı yapay sinek ve böcek taklilerine doğal aksiyon vererek su üstünde uçurup balığın ilgisini çektikten sonra suya düşürülmesi şeklinde kullanılır.
Batan (ıslak) ve kuru tip sinekler kullanılabilir. Bunları bağlamak ayrı bir beceri ister.
Genelde orman hattı üzerindeki rakımlarda, yaylalarda sakin akan ırmaklarda yada soğuk iklimli yerlerde denize kadar ulaşan geniş akarsularda kullanılır. Göllerde de verim alınabilir. Son yıllarda denizde pek çok balığın avında ve tatlısu kefali ve turna gibi balıkların avcılığında da kullanılmaya başlanmıştır.

Denizlerimizdeki Davetsiz Misafirler, İstilacı Türler

2008-03-25T20:53:00.005+02:00

Davetsiz misafir denen egzotik türler denizlerde de yaygın olarak bulunuyor. Denizel egzotik türler bir ortamdan başka bir ortama değişik yollarla girerler. Akvaryumculuk, denizel ulaşım, balıkçılık ve yetiştiricilik etkinlikleri, bilimsel araştırma etkinlikleri, coğrafik bariyerlerin insan tarafından ortadan kaldırılması (Süveyş Kanalı) gibi. Bunların içinde en yaygın olanı, gemilerin balast sularıyla taşınım. Balast suyu, gemilerin boşken dengelerini sağlamak için, alt kısımlarında bulunan balast tanklarına aldıkları su.

Büyük gemiler herhangi bir limandan aldıkları suyu, çok uzak mesafelere taşırlar. Böylece, bu su içinde birçok canlı tek başlarına yapamayacakları bir yolculuk yaparak bir yerden bir yere taşınmış olurlar. Bu yolla taşınım o kadar fazla ve yaygın ki, Japonya’dan Amerika’ya giden bir geminin balast suyunda yapılan bir incelemede 367 tür belirlenmiş. Dünya denizlerinde her gün yer değiştiren tür sayısının da 3000 civarında olduğunu tahmin ediliyor. Bu nedenle doğal ekosistemlere yabancı tür girişi kaçınılmaz oluyor.

Bunun yanında bazı canlılar da gemilerin karinalarına tutunur ve onlar da çok uzak mesafelere gidebilirler. Her iki durumda da taşınan bu canlıların büyük kısmı ya taşınma sırasında ya da ulaştıkları denizde ölür. Yaşamayı başarabilen türlerse, egzotik türler olarak yaşamlarını devam ettirirler. Gemi karinalarıyla birlikte taşınım, gemiyle yolculuğun başladığı zamanlardan bu yana devam eden bir şey. Bazı türler o kadar çok yere yayılmışlar ki, artık egzotik olarak kabul edilmiyorlar. Yetiştiricilik yoluyla taşınım, yetiştiriciliği yapılan türün deniz ortamına yanlışlıkla bırakılması sonucu gerçekleşir.

Birçok deniz yosunu türü bu biçimde taşınmış. Benzer biçimde taşınım bilimsel araştırma etkinlikleriyle de olabilir. Üzerinde çalışılan yabancı bir türün kazayla denize bırakılması sonucu egzotik taşınım gerçekleşebilir. Bir başka taşınım da akvaryum etkinlikleri sonucu gerçekleşebilir. Deniz akvaryumu için satışı yapılan birçok tropikal tür, denizler için büyük bir tehlike oluşturur. Bunun en iyi örneği katil yosun olarak bilinen Caulerpa taxifolia. Katil yosun, akvaryum için güzel ve kolay yaşatılabilir bir tür. Bu tropik yosun 1980’lerde Almanya’daki deniz akvaryumları için getirildi. Buradan da Monaco’daki (Fransa) bir başka deniz akvaryumuna taşındı. 1984’te akvaryumun deşarj suyuyla Akdeniz’e karıştı.

İlk görüldüğünde 1 m2’lik bir alanı kaplıyordu. Bu arada yosuna herhangi bir şey yapılmadı. Çünkü katil yosun o tarihe kadar yayılımcı bir özellik göstermiyordu. Katil yosun, 6 yıl boyunca uyum süreci geçirdi. 1990’ların başından itibaren yayılımını hızla artırmaya başladı. Önce Fransa sahillerinde daha sonra da Batı Akdeniz’de birçok ülkede yayılmaya başladı. Katil yosun, doğal ortamında böyle bir etki yapmıyor. Akdeniz’de yıkıcı etkiler yapmasının nedeni, bilimadamlarına göre, türün geçirdiği akvaryum süreci.

Akvaryumda genetik yapısı değişen ve çok daha güçlü hale gelen katil yosun, tekrar denize döndüğünde çok daha güçlü bir haldeydi. İlk yıllarında doğal düşmanı da olmadığından giderek büyüdü ve bugün Akdeniz ekosistemini tehdit eder hale geldi. Gemilerin çapalarında bile kolayca bir yerden bir yere gidebilen katil yosun, 2000 yılında Kaliforniya (ABD) kıyılarında görüldü. Genetik çalışmalar yapıldığında bu yosunun Akdeniz’den geldiği saptandı. Akdeniz’de yaptığı etkiyi bilen bilimadamları, bu yosunu kıyılardan temizlemeye başladılar. Çok pahalıya gelmesine karşın kıyılarını iki yıl içinde katil yosundan tamamen temizlediler.

Şu ana kadar Türkiye kıyılarında herhangi bir noktada katil yosun görülmüyor. Ancak, kıyılarımız bu konuda ciddi bir tehdit altında. 1 mm’lik bir kısmından bile çok büyük koloni oluşturabilen katil yosun, Fransa’dan kıyılarımıza gelen herhangi bir gemi çapasında olabilir. Coğrafik bariyerlerin yapay olarak kaldırılmasıyla oluşan egzotik tür girişine örnekse, Süveyş kanalı. 1869‘da bu kanalın açılmasıyla tropik bir deniz olan Kızıldeniz, dolayısıyla da Hint Okyanusu’yla, Akdeniz arasında bir bağlantı da sağlanmış oldu. Bağlantıdan sonra uzun bir süre tür geçişleri olmadı. Ancak, 1900’lü yıllardan itibaren Kızıldeniz kökenli canlılar yavaş yavaş Akdeniz’e girmeye başladı. Özellikle son zamanlarda bu girişte çok artış görülmeye başlandı. Bilimadamlarına göre bu tür girişi giderek artacak; belki de bir süre sonra Akdeniz’in büyük bir kısmı Kızıldeniz kökenli canlılardan oluşacak.

Bugün İskenderun Körfez’inde herhangi bir trol ağında çıkan balığın % 80’ini Kızıldeniz kökenli türler oluşturuyor. Katil yosuna benzer bir tür olan ve terörist yosun olarak adlandırılan Caulerpa racemosa, kıyılarımıza Kızıldeniz’den geldi. Katil yosun kadar etki yapmasa da, belli bölgelerde hızla yayılan terörist yosun, 2000’li yıllarda Kaş, Bodrum gibi yerlerde hızla yayılmasına karşın, şimdilerde o kadar yaygın değil. Hatta çoğu yerde görülmüyor. Kızıldeniz’den tür girişleri, biyoloçeşitliliği artırıyor.

Tür sayısının artmasına karşın bilimadamları, Kızıldeniz kökenli türlerinin yarattığı etkiyi olumlu bulmuyorlar. Çünkü, Kızıldeniz kökenli türler daha mücadeleci olduklarından, yerli türler üzerinde baskı yaratırlar ve yerli türlerin bulundukları bölgeden yavaş yavaş uzaklaşmasını sağlarlar. Buna karşı yapılabilecek bir şey de yok. Şimdilik yapılan, yalnızca türlerin kayıt edilmesi ve yeni ortamlarındaki davranışlarının izlenmesi. Karadeniz ve Marmara Denizi’ndeyse egzotik türler oldukça etkin. Gemiler aracılığıyla gelen egzotik türler, ortada düşman da olmayınca hızla üreyerek yeni alanlarda istilacı duruma geçerler.

İstilacı duruma geçebilmeleri için, egzotik türün bazı özelliklerinin de olması gerekir. Her şeyden önce türün ekolojik toleransının (çok değişik koşullarda yaşayabilme) yüksek olması, geldiği ortamın biyolojik çeşitliliğinin az olması gibi. Bu anlamda Karadeniz ve Marmara Denizi, egzotik türler için oldukça uygun. Her iki denizde de tür sayısının az olmamasına karşın, hamsi, midye gibi bazı türlerin populasyon yoğunluğu çok fazla. Bu, bol miktarda besin demek.

Örnek verecek olursak, 1946 yılında ilk kaydı verilen deniz salyangozu (Rapana thomasiana) bugün birçok yerde bol miktarda görülüyor. Normalde Japon Denizi açıklarında bulunan bu türün gemiler aracılığıyla Karadeniz’e geldiği düşünülüyor. Bunlar, midyelerle beslendiğinden, midye populasyonları üzerinde olumsuz etkiler yapıyorlar. Bu durumun ne kadar devam edeceği de bilinmiyor. Bu türden yararlanma yoluna da gidilmiyor değil. Bazı ülkelerde yendiğinden, avcılığı da yapılıyor. Avcılık, hem midye populasyonunu rahatlatıyor, hem de ekonomik kazanç sağlıyor. Bunun yanında, ekonomik değeri olmayan türlerin sayısı da oldukça fazla.

Bazı denizanaları ve taraklılar, bunlara en iyi örnek. Mnemiopsis leidyi türü taraklı hayvanın, 1982’de Amerikan araştırma gemisiyle Karadeniz’e geldiği tahmin ediliyor.
Yıkıcı etkisini göstermesiyse 1980’lerin sonuna doğru oldu. Planktonlarla ve balık yumurtaları yla beslenen bu taraklı hayvan, özellikle hamsi yumurtalarıyla beslendiğinden, Karadeniz’de hamsi populasyonlarını önemli ölçüde azalttı. Bu durum başlangıçta bilimadamlarını oldukça endişelendirdi. Önlemek için yapılabilecek tek şey, Mnemiopsis’in doğal düşmanını getirmekti. Ancak, daha önce böyle bir şey denenmediğinden etkilerinin ne olacağı kestirilemedi ve bundan vazgeçildi.

Daha sonra, tesadüfen bu doğal düşman yine egzotik olarak Karadeniz’e gemiler aracılığıyla geldi. Bilimsel adı Beroe ovata olan yamyam denizanası yalnızca Mnemiopsis yumurtalarıyla beslenir. 1997’lerden itibaren Mnemiopsis’in sayısında azalma meydana gelmeye başladı. Bugünse, ekosistem bu açıdan dengeye girmiş durumda. Mnemiopsis’in sayısının artmasıyla birlikte Beroe sayısı artıyor. Sonra Beroe’ler Mnemiopsis’le besleniyor ve onların populasyonunun artmasını engelliyorlar. Menimiopsis, normalde Amerika’nın doğu sahillerinde bulunuyor. Orada herhangi bir yıkıcı etki yapmıyor. Nedeni, doğal düşmanı olan Beroe’nin de orada olması olabilir.

Mnemiopsis, Karadeniz’de yaptığı yıkıcı etkinin benzerini bugün Hazar Denizi’nde gerçekleştiriyor. Bilindiği gibi Hazar Denizi ve Karadeniz arasında nehirle bağlantı var. Bu bağlantıdan gemilerle Karadeniz’den Hazar Denizi’ne gidilebiliyor. Gemiler aracılığıyla Hazar Denizi’ne geçen Mnemiopsis burada hamsiye çok benzeyen “kikla” denen bir balığın populasyonunu oldukça azalttı. Bu durumu önlemenin bilinen tek yolu, yamyam denizanası Beroe’nin aynı ortama götürülmesi. Konuyu, aralarında Türk araştırmacıların da bulunduğu bir grup bilimadamı İran’a önerdi. Ancak, bu konuda henüz gerçekleşen bir şey yok.
Egzotik türler her zaman böyle yıkıcı etkiler yapmazlar. Örneğin, bir başka denizanası olan Rhopilema nomadica, yılın belli dönemlerinde, Doğu Akdeniz’de zararsız sürüler oluşturur. Balast sularıyla büyük deniz canlılarının yanında, planktonik organzmalar, balık larvaları, yumurtaları da taşınır. Zehirli etki yapan ve denizin bazen kızıl görünmesine yol açan bir tek hücreli (Dinoflagellata), hem kıyılarımızda hem de dünyanın birçok yerinde zararlı etkiler yapıyor. Suyu süzerek beslenen midye gibi canlılara da bulaşan bu tür, hem midyelere hem de bunları yiyen insanlara zarar verebilir.

TUBITAK Biltek'den alıntıdır.

Hani Balıkları (Hanoz, Orfoz, Lahoz ve Benzerleri)

2008-03-25T20:15:00.018+02:00

Aslında tek grup gibi görünse de Serranidae ve Polyprionidae olmak üzere iki farklı aile ve Serranidae ailesinin üç alt ailesine (Serraninae, Anthiinae, Epinephelinae) ait çoğu ticari ve amatör balıkçılık yönünden değerli bir kaçı küçük ve değersiz türlerden oluşan bir gruptur.

Genellikle irileri kalamar, ahtapod, balık, iri midye ve salyangoz, böcek, isatakoz, yengeç ile yemlenmiş kalın dip oltalarıyla, küçükleri mercan oltası tarzı oltalarla sıkça avlanır. Bırakma oltalara, sürükleme (sırtı) at çek oltalarına ve paraketalara da sıkça gelirler.

Büyük ve Balıkçılık Açısından Önemli Türler

A- Polyprionidae
1- İskorpit Hanisi (Polyprion americanus)

Boyu 2 metreyi aşabilir. Renk mavimsi kirli beyaz, karna doğru gümüşi renge açılır. Yavrular siyah benekler içerir. Vücut iri, yanlardan basık, kafası ve ağzı çok büyüktür. Solungaç kapağı üzerinde Hani Balıkları takımının özelliği olan boyuna uzanan büyük sivri bir kemik çıkıntı vardır.

B- Epinephelinae
Dalarak zıpkınla avcılıkla kolayca yakalanabildikleri için 2006 yılından itibaren bu türler için zıpkınla avcılık yasaklanmıştır.

2- Esas Orfoz, Börtlek, Arap (Epinephelus marginatus)

Boyları 1.5 metreyi aşabilir. Dişleri alt çenenin yanlarında 3 veya daha fazla sıra üzerine dizilmiştir. Kuyruk yüzgeci yuvarlaktır.
Orfoz özellikle Akdeniz ve Güney Ege kıyılarındaki küçük balıkçıların en önemli hedef avlarından biridir. Dip uzatma ağları, paraketalar ve el oltalarıyla da avlanırlar. Kayalık yerden avlananların oltasına küçük bireyleri sık yakalanır.

3- Orfoz, Köpek Dişli Hani (Epinephelus caninus)

150 cm ve 35 kg'ı aşabilen iri bir balıktır. 78 kilo çekeninin avlandığı söylenmektedir. Anal yüzgecinde 3 sert, 8 de yumuşak ışın bulunur.
Ilıman ve sıcak denizlerin 30 ile 400 metre derinlikler arasındaki kumlu çamurlu diplerde yaşamayı sever. Akdeniz ve Batı Afrika kıyılarında yayılır. Omurgasızlarla (midye, istakoz, karides, kalamar, ahtapot) beslenir. Derinsu oltalarına gelir.

4- Orfoz, Hayfa Orfozu (Ephinephelus haifensis)

110 cm boya, 20 kg ağırlığa erişebilir. 90-220 metre arasındaki derinliklerdeki çamurlu-kumlu ve kayalık diplerde yaşar. Sık görülen bir tür değildir.
Anal yüzgecinde 3 sert, 9 da yumuşak ışın bulunur. Diğer özellikleri yukarıda bahsedilen orfozlara benzer.

5- Lahos, Girida (Epinephelus alexandrinus)

Boyu 40 cm, ağırlığı 2 kiloya kadar olabilen diğerlerine göre küçükçe bir balıktır. 150 metreye kadar olan sığ sularda (daha çok 15- 20 metrelere kadar) kayalar ve otlar arasında yaşar. Dünyanın tüm sıcak denizlerinde yaşar. Güzel görünen, deniz akvaryumlarında tercih edilen bir türdür. Balıklar ama daha çok yengeç, karides, istakoz, kalamar ve kurtlarla beslenir.
Sık sık kıyıdan avlanankarın oltasına gelir.

6- Lahos, Girida, Kum Lahosu (Epinephelus aeneus)

Boyları 1.5 metreyi ağırlıkları 25 kg yu bulabilir. Akdeniz’in en önemli balık türlerinden biridir. Kayalıklarda ve yakınındaki kumluk kırmalık diplerde yaşarlar. Balıklar, yengeçler ve diğer büyük organizmalarla beslenirler. Belirli yaştan sonra tamamı dişi olmaktadır. Yüksek ticari değere sahiptir. Olta ve paraketalar ayrıca dip uzatma ağlarıyla avlanırlar.

7- Taş Hanisi (Mycteroperca rubra)

50 kilo ağırlık ve 140 cm nin üzerinde boya erişir. Batıklar ve dökmelik kayalıklar üzerinde dolanmayı sever. Irmak ağızları, kumlu-çamurlu dipler de görüldüğü alanlar arasındadır. Akdeniz ve yakınlarındaki sıcak denizlerde 200 metreye kadar derinliklerde yayılır. Anal yüzgecinde 3 sert 11-12 yumuşak ışın bulunur. Yumuşakçalar (midye, salyangoz) ve küçük balıklarla beslenir.
Sağlam dip oltaları ve bırakma oltalarla avlanır.

C- Serraninae
8- Asıl / Sarı Hani (Serranus cabrilla)

Boy 30 cm kadardır. Gözler arası pulsuzdur. Boyu vücut yüksekliğinin 4-5 katı kadardır. Solungaç kapağı üzerinde boyuna uzanan 3-4 koyu renkli bant bulunur. Otlar arasında ve kaya çevresinde yaşar. Omnivordur. Daha çok küçük omurgasızlar ve balıklarla beslenir. Ticari değeri düşüktür. Dip uzatma ağlarına ve oltalara yakalanır.
Eti en beğenilen hanozdur.

9- Çizgili Hani (Serranus hepatus)

25 cm kadar olabilir. Ege'den Atlas Okyanusunun Orta - Batı kısımlarına kadar yayılır. 100 metreye kadar olan sığ, deniz çayırı kaplı, kumlu-çamurlu dipleri tercih eder. Eti lezzetlidir.

10- Benekli Hani (Serranus scriba)

Boyu 36 cm ye ulaşabilir. Karadeniz'den Kanarya Adalarına kadar denizlerde yaşar. Genelde 150 metreye kadar olan kıyı sulardaki kayalık, yosun ve deniz çayırı kaplı bölgeleri tercih eder. Hanozlar içinde pek tercih edilmeyen bir türdür.

Balıkçılık Açısından Önemsiz Türler

D- Anthiinae
11- Berber Balığı (Anthias anthias)

Boyu 27 cm ye kadar erişir. Genelde süslü sarı, portakal kırmızı renkleriyle kayalar etrafında küçük gruplar halinde dolanan küçük boylu balıklardır.
Kıyılardan 300 metre derinliklere kadar kayalık bölgelerde yaşar. İngiltere çevresi ile Kanarya Adalarına kadar ve tüm Akdeniz ve Ege'de yayılır.
Ventral yüzgeçleri anal yüzgeç üzerine kadar uzar. 35 adetten fazla olan yanal çizgi pulları kuyruk yüzgeci tabanına kadar uzanır. Arasıra oltalara yakalanır. Küçük eklembacaklı ve yumuşakçalarla beslenirler.

12- Alaca Berber Balığı (Callanthias ruber)

Boyu 60 cm ye kadar olabilen, Akdeniz ve Atlas Okyanusunun Cebel-i Tarık boğazı yakınlarında yaşayan, ender görülen bir türdür.
Batıklar çevresinde çamurlu diplerde 50-500 metreler arası derinliklerde yaşar.

Türkiye Kemikli Deniz Balıkları Listesi (Bilimsel Ada Göre Sıralı)

2008-03-25T19:31:00.014+02:00

No	Bilimsel Adı	Türkçe Adı
1	Acantholabrus palloni	Derinsu Lapini
2	Acipenser gueldenstaedti	Rus Mersin Balığı
3	Acipenser nudiventris	Mersin Balığı
4	Acipenser stellatus	Mersin Balığı
5	Acipenser sturio	Kolan Balığı
6	Aidablennius sphynx	Horozbina
7	Alectis alexandrinus	İskender Balığı
8	Alepes djeddaba	Çatal Balığı
9	Alosa caspia	Tirsi
10	Alosa caspia bulgarica	Tirsi
11	Alosa caspia nordmanni	Tirsi
12	Alosa caspia palaeostomi	Tirsi
13	Alosa caspia tanaica	Tirsi
14	Alosa fallax nilotica	Tirsi
15	Alosa pontica	Tirsi
16	Anguilla anguilla	Tatlısı Yılan Balığı
17	Anthias anthias	Berber Balığı
18	Antonogadus megalokynodon	Küçük Gelincik
19	Aphanius dispar	Dişli Sazancık
20	Aphanius fasciatus	Dişli Sazancık
21	Aphia minuta	Beyaz Kayabalığı
22	Apogon imberbis	Kardinal Balığı
23	Apogon nigripinnis	Kardinal Balığı
24	Argentina sphyraena	Derinsu Gümüş Balığı
25	Argyropelecus hemigymnus	Işıldak Balığı
26	Argyrosomus regius	Sarı Ağız, Yağlı Dramos
27	Ariosoma balearicum	Mığrı
28	Arnoglossus imperialis	Küçük Pisi Balığı
29	Arnoglossus kessleri	Küçük Pisi Balığı
30	Arnoglossus laterna	Küçük Pisi Balığı
31	Arnoglossus rueppelli	Küçük Pisi Balığı
32	Arnoglossus thori	Küçük Pisi Balığı
33	Aspitrigla cuculus	Kırlangıç, Dikenli Kırlangıç
34	Aspitrigla obscura	Kırlangıç
35	Atherina boyeri	Gümüş Balığı
36	Atherina hepsetus	Gümüş Balığı, Çamuka
37	Atherinomorus lacunosus	Gümüş Balığı
38	Aulopus filamentosus	Filamentli Zurna Balığı
39	Auxis rochei	Gobene Balığı
40	Balistes carolinensis	Çütre Balığı, Yasemin Balığı
41	Bathypterois mediterraneus	Örümcek Balığı
42	Bellottia apoda	xxx
43	Belone belone	Zargana
44	Belone belone euxini	Zargana
45	Belone belone gracilis	Zargana
46	Belone svetovidovi	Zargana
47	Benthosema glaciale	Işıldak Balığı
48	Blennius ocellaris	Horozbina
49	Boops boops	Kupes
50	Bothus podas	Pisi Balığı
51	Brama brama	Balta Balığı
52	Buglossidium luteum	Küçük Dil Balığı
53	Callanthias ruber	Berber Balığı
54	Callionymus fasciatus	Üzgün Balığı
55	Callionymus filamentosus	Üzgün Balığı
56	Callionymus lyra	Üzgün Balığı
57	Callionymus maculatus	Üzgün Balığı
58	Callionymus pusillus	Üzgün Balığı
59	Callionymus risso	Üzgün Balığı
60	Campogramma glaycos	Çıplak
61	Capros aper	Peri Balığı
62	Caranx crysos	Kral Balığı
63	Caranx hippos	Kral Balığı
64	Caranx rhonchus	Kral Balığı
65	Carapus acus	İnci Balığı
66	Centracanthus cirrus	İstrangilos
67	Centrolophus niger	Kara Balık
68	Cepola rubescens	Kurdele Balığı
69	Ceratoscopelus maderensis	Işıldak Balığı
70	Chauliodus sloani	Engerek Balığı
71	Cheilopogon heterurus	Uçan Balık
72	Chelon labrosus	Kefal, Mavraki
73	Chlopsis bicolor	İki Renkli Yalancı Müren
74	Chlorophthalmus agassizi	Yeşilgöz Balığı
75	Chromis chromis	Papaz Balığı, Çatalkuyruk
76	Citharus linguatula	Kancaağız Pisi Balığı
77	Clinitrachus argentatus	Arı Balığı
78	Clupeonella cultriventris	Tırsi
79	Coelorhynchus coelorhynchus	Fare Balığı
80	Conger conger	Mığrı
81	Coris julis	Gelin Balığı
82	Coryphaena hippurus	Lambuga
83	Coryphoblennius galerita	Horozbina
84	Ctenolabrus rupestris	Çırçır, Ot Balığı
85	Cyclothone braueri	Işıldak Balığı
86	Cynoglossus sinusarabici	Küçük Dil Balığı
87	Dactylopterus volitans	Uçan Kırlangıç Balığı
88	Dalophis imberbis	Yılan Balığı
89	Deltentosteus quadrimaculatus	Kayabalığı
90	Dentex dentex	Sinagrit
91	Dentex gibbosus	Trança
92	Dentex macrophthalmus	Patlakgöz Mercan
93	Dentex maroccanus	Fas Mercanı
94	Diaphus holti	Işıldak Balığı
95	Diaphus metopoclampus	Işıldak Balığı
96	Dicentrarchus labrax	Levrek
97	Dicentrarchus punctatus	Benekli Levrek
98	Dicologoglossa cuneata	Dil Balığı
99	Diplecogaster bimaculata	Ördek Balığı
100	Diplodus annularis	Isparoz
101	Diplodus cervinus cervinus	Çizgili Mercan
102	Diplodus puntazzo	Sivriburun Karagöz
103	Diplodus sargus	Sargos
104	Diplodus vulgaris	Karagöz
105	Dussumieria elopsoides	Hint Sardalyası
106	Echelus myrus	Mırmır Yılan Balığı
107	Echeneis naucrates	Kılavuz Balığı, Vantuz Balığı
108	Echiichthys vipera	Varsam
109	Engraulis encrasicolus	Hamsi
110	Ephinephelus haifensis	Orfoz, Börtlek, Arap
111	Epigonus telescopus	Küçük Kardinal Balığı
112	Epinephelus aeneus	Lahos
113	Epinephelus alexandrinus	Lahos
114	Epinephelus caninus	Orfoz
115	Epinephelus guaza	Orfoz
116	Etrumeus teres	Akdeniz hamsisi
117	Euthynnus alletteratus	Yazılı Orkinos
118	Eutrigla gurnardus	Benekli Kırlangıç
119	Fistularia commersonii	Çomak balığı
120	Gadella maraldi	xxx
121	Gadiculus argenteus argenteus	Pamukçuk Balığı
122	Gaidropsarus meditrraneus	Gelincik Balığı
123	Gaidropsarus vulgaris	Gelincik Balığı
124	Gasterosteus aculeatus	Dikence Balığı
125	Gnathophis mystax	Mığrı
126	Gobius auratus	Altın Kayabalığı
127	Gobius bucchichi	Kayabalığı
128	Gobius cobitis	Kayabalığı
129	Gobius cruentatus	Kayabalığı
130	Gobius geniporus	Kayabalığı
131	Gobius niger	Kömürcü Kayabalığı
132	Gobius paganellus	Kayabalığı
133	Gobius vittatus	Çizgili Kayabalığı
134	Gouania wildenowi	Ördek Balığı
135	Gymnammodytes cicerelus	Kum Balığı
136	Gymnothorax unicolor	Kahverengi Müren Balığı
137	Helicolenus dactylopterus	Derinsu İskorpiti
138	Hemiramphus far	Çomak Balığı, İbikli
139	Herklotsichthys punctatus	Sardalya
140	Hippocampus hippocampus	Denizatı
141	Hippocampus ramulosus	Denizatı
142	Hirundichthys rondeletii	Uçan Balık
143	Hoplostethus mediterraneus	Kütük Balığı
144	Huso huso	Mersin Morinası
145	Hygophum benoiti	Işıldak Balığı
146	Hymenocephalus italicus	Kılkuyruk Fare Balığı
147	Hyporhampus picarti	Çomak Balığı, İbikli
148	Katsuwonus pelamis	Çizgili Tonito
149	Knipowitschia caucasica	Kayabalığı
150	Labrus bergylta	Lapin
151	Labrus bimaculatus	Lapin
152	Labrus merula	Lapin
153	Labrus viridis	Lapin
154	Lagocephalus lagocephalus	Mavi Balon Balığı
155	Lagocephalus spadiceus	Balon Balığı
156	Lagocephalus suezensis	Balon Balığı
157	Lampanyctus crocodilus	Işıldak Balığı
158	Leiognathus klunzingeri	Eksi Balığı
159	Lepadogaster candollei	Ördek Balığı
160	Lepadogaster lepadogaster lepadogaster	Ördek Balığı
161	Lepidopus caudatus	Palaska Balığı
162	Lepidorhombus boscii	Benekli Pisi
163	Lepidorhombus whiffiagonis	Pisi Balığı
164	Lepidotrigla cavillone	Kırlangıç
165	Lepidotrigla dieuzeidei	Kırlangıç
166	Lesueurigobius friesii	Kayabalığı
167	Lesueurigobius suerii	Kayabalığı
168	Lichia amia	Akya
169	Lipophrys adriaticus	Horozbina
170	Lipophrys basiliscus	Horozbina
171	Lipophrys canevai	Horozbina
172	Lipophrys dalmatinus	Horozbina
173	Lipophrys nigriceps nigriceps	Horozbina
174	Lipophrys pavo	Horozbina
175	Lipophrys trigloides	Horozbina
176	Lithognathus mormyrus	Mırmır
177	Liza aurata	Kefal, Altınbaş Kefal
178	Liza carinata	Kefal
179	Liza ramada	Kefal, Ceyran
180	Liza saliens	Kefal
181	Lobianchia dofleini	Işıldak Balığı
182	Lobotes surinamensis	Üç Kuyruk Balığı, Tahta Balığı
183	Lophius budegassa	Fener Balığı
184	Lophius piscatorius	Fener Balığı
185	Lophotus lacepedei	xxx
186	Luvarus imperialis	İmparator Balığı
187	Macroramphosus scolopax	Boru Balığı
188	Maurolicus muelleri	Işıldak Balığı
189	Merlangius merlangus euxinus	Mezgit
190	Merluccius merluccius	Bakalyaro-Berlam
191	Mesogobius batrachocephalus	Kayabalığı
192	Microchirus azevia	Dil Balığı
193	Microchirus ocellatus	Benekli Dil Balığı
194	Microchirus variegatus	Lekeli Dil Balığı
195	Microichthys coccoi	Derinsu Kardinal Balığı
196	Micromesistius poutassou	Derinsu Mezgiti, Mavi Mezgit
197	Mola mola	Pervane Balığı, Ay balığı
198	Molva dipterygia macrophthalma	Uzun gelincik
199	Monochirus hispidus	Küçük Dil Balığı
200	Mora moro	xxx
201	Mugil cephalus	Kefal, Has Kefal
202	Mugil soiuy	Çin Kefali,Rus Kefali
203	Mullus barbatus	Barbunya
204	Mullus surmuletus	Tekir
205	Muraena helena	Müren Balığı
206	Mycteroperca rubra	Taş Hanisi
207	Myctophum punctatum	Işıldak Balığı
208	Naucrates ductor	Malta Palamutu, Kılavuz Balığı
209	Neogobius cephalarges	Kayabalığı
210	Neogobius eurycephalu	Kayabalığı
211	Neogobius fluviatilis	Tatlısu Kayabalığı
212	Neogobius gymnotrachelus	Kayabalığı
213	Neogobius melanostomus	Kayabalığı
214	Neogobius platyrostris	Kayabalığı
215	Neogobius ratan	Kayabalığı
216	Nerophis ophidion	Deniziğnesi
217	Nezumia aequalis	Fare Balığı
218	Nezumia sclerorhynchus	Fare Balığı
219	Oblada melanura	Melanura, Minanur
220	Oedalechilus labeo	Kefal, Dudaklı Kefal
221	Ophichthus rufus	Yılankurdu Balığı
222	Ophidion barbatum	Kayış Balığı
223	Ophidion rochei	Kayış Balığı
224	Ophisurus serpens	Dikenli Yılan Balığı
225	Orcynopsis unicolor	Ak Palamut
226	Oxyurichthys papuensis	Kayabalığı
227	Pagellus acarne	Yabani Mercan
228	Pagellus bogaraveo	Mandagöz Mercan
229	Pagellus erythrinus	Kırma Mercan
230	Pagrus auriga	Çizgili Mercan
231	Pagrus caeruleostictus	Yalancı Trança
232	Pagrus pagrus	Fangri
233	Parablennius gattorugine	Horozbina
234	Parablennius incognitus	Horozbina
235	Parablennius rouxi	Horozbina
236	Parablennius sanguinolentus	Horozbina
237	Parablennius tentacularis	Horozbina
238	Parablennius zvonimiri	Horozbina
239	Parexocoetus mento	Uçan Balık
240	Pelates quadrilineatus	Çizgili İsparoz
241	Pempheris vanicolensis	Üçgen Balığı, Yaprak Balığı
242	Peristedion cataphractum	Dikenli Öksüz
243	Petroscirtes ancylodon	Horozbina
244	Phrynorhombus regius	Küçük Pisi Balığı
245	Phycis blennoides	Gelincik Balığı
246	Phycis phycis	Gelincik Balığı
247	Platichthys flesus luscus	Dere Pisisi
248	Polyprion americanus	İskorpit Hanisi
249	Pomadasys incisus	Gargur
250	Pomatomus saltator	Lüfer
251	Pomatoschistus bathi	Küçük Kayabalığı
252	Pomatoschistus marmoratus	Küçük Kayabalığı
253	Pomatoschistus minutus	Küçük Kayabalığı
254	Pomatoschistus pictus adriaticus	Küçük Kayabalığı
255	Proterorhinus marmoratus	Kayabalığı
256	Pseudocaranx dentex	Kral Balığı
257	Pteragogus pelycus	Flamentli Çırçır
258	Ranzania laevis	Uzun Pervane Balığı, Ay balığı
259	Regalecus glesne	Büyük Kurdela Balığı
260	Remora australis	Kılavuz Balığı, Vantuz Balığı
261	Remora remora	Kılavuz Balığı, Vantuz Balığı
262	Ruvettus pretiosus	Kalas Balığı
263	Salmo trutta labrax	Deniz Alası
264	Sarda sarda	Palamut
265	Sardina pilchardus	Sardalya
266	Sardinella aurita	Büyük Sardalya
267	Sardinella maderensis	Tirsi
268	Sargocentron rubrum	Asker Balığı, Hindistan Balığı, Naylon Balığı, Sincap Balığı
269	Sarpa salpa	Salpa
270	Saurida undosquamis	Zurna Balığı, Lokum Balığı, İskarmoz
271	Scartella cristata	Horozbina
272	Sciaena umbra	Kaya Levreği, İşkine
273	Scomber japonicus	Kolyoz
274	Scomber scombrus	Uskumru
275	Scomberesox saurus	Zargana
276	Scomberomorus commerson	Palamut Kolyozu
277	Scophthalmus maeoticus	Kalkan
278	Scophthalmus maximus	Dişi Kalkan
279	Scophthalmus rhombus	Çivisiz Kalkan
280	Scorpaena elongata	İskorpit
281	Scorpaena maderensis	İskorpit
282	Scorpaena notata	Benekli İskorpit
283	Scorpaena porcus	Lipsoz
284	Scorpaena scrofa	İskorpit
285	Seriola dumerili	Sarı Kuyruk
286	Serranus cabrilla	Asıl Hani
287	Serranus hepatus	Benekli Hani
288	Serranus scriba	Çizgili Hani
289	Siganus luridus	Sokar Balığı
290	Siganus rivulatus	Esmer Sokar Balığı
291	Sillago sihama	Sivriburun Gümüş
292	Solea impar	Dil Balığı
293	Solea kleinii	Dil Balığı
294	Solea lascaris	Dil Balığı
295	Solea nasuta	Dil Balığı
296	Solea solea	Dil Balığı
297	Sparisoma cretense	Iskaroz, Papağan Balığı
298	Sparus aurata	Çipura
299	Sphoeroides pachygaster	Balon Balığı
300	Sphyraena chrysotaenia	Turna Balığı, Iskarmoz
301	Sphyraena flavicauda	Turna balığı
302	Sphyraena sphyraena	Turna Balığı, Iskarmoz
303	Sphyraena viridensis	Turna Balığı
304	Spicara flexuosa	İzmarit
305	Spicara maena	Beyazgöz
306	Spicara smaris	Istrangilos
307	Spondyliosoma cantharus	Iskatari
308	Sprattus sprattus	Çaça
309	Stephanolepis diaspros	Dikenli Çütre
310	Stomias boa	Kocaağız Balığı
311	Stromateus fiatola	Yıldız balığı
312	Sudis hyalina	Yalancı Zargana Balığı-Derin Deniz Turnası
313	Symphodus cinereus	Çırçır
314	Symphodus doderleini	Çırçır
315	Symphodus mediterraneus	Çırçır
316	Symphodus melanocercus	Çırçır
317	Symphodus melops	Çırçır
318	Symphodus ocellatus	Çırçır
319	Symphodus roissali	Çırçır
320	Symphodus rostratus	Çırçır
321	Symphodus tinca	Çırçır
322	Symphurus nigrescens	Küçük Dil Balığı
323	Synchiropus phaeton	Üzgün Balığı
324	Syngnathus abaster	Deniziğnesi
325	Syngnathus acus	Deniziğnesi
326	Syngnathus phlegon	Deniziğnesi
327	Syngnathus schmidti	Deniziğnesi
328	Syngnathus tenuirostris	Deniziğnesi
329	Syngnathus typhle	Deniziğnesi
330	Syngnathus variegatus	Deniziğnesi
331	Synodus saurus	Zurna Balığı, Lokum Balığı, İskarmoz
332	Tetrapturus belone	Akdeniz Zıpkın Balığı
333	Thalassoma pavo	Gün Balığı
334	Thorogobius ephippiatus	Kayabalığı
335	Thunnus alalunga	Orkinoz
336	Thunnus thynnus	Ton Balığı
337	Trachinotus ovatus	Yaladerma
338	Trachinus araneus	Kum Trakonyası
339	Trachinus draco	Trakonya
340	Trachinus radiatus	Trakonya
341	Trachpterus trachypterus	Kağıt Balığı
342	Trachurus mediterraneus	Sarıkuyruk İstavrit
343	Trachurus picturatus	İstavrit
344	Trachurus trachurus	Karagöz İstavrit
345	Trachyrhynchus trachyrhynchus	Uzun Burunlu Fare Balığı
346	Trichiurus lepturus	Kılkuyruk Balığı
347	Trigla lucerna	Kırlangıç
348	Trigla lyra	Kırlangıç, Öksüz balığı
349	Trigloporus lastoviza	Kırlangıç, Mazak
350	Tripterygion delaisi	Karabaş Balığı
351	Tripterygion melanurus	Karabaş Balığı
352	Tripterygion tripteronotus	Karabaş Balığı
353	Trisopterus minutus capelanus	Tavuk Balığı
354	Tylosurus acus imperialis	Zargana
355	Umbrina cirrosa	Minakop, Kötek Balığı
356	Upeneus moluccensis	Paşa Barbunu
357	Upeneus pori	Paşa Barbunu
358	Uranoscopus scaber	Tiryaki Balığı, Kurbağa Balığı
359	Vinciguerria attenuata	Işıldak Balığı
360	Xiphias gladius	Kılıç Balığı
361	Xyrichthys novacula	Ustura Balığı
362	Zeus faber	Dülger Balığı, Peygamber Balığı
363	Zosterisessor ophiocephalus	Saz Kayabalığı
364	Zu cristatus	Tepeli Kağıt Balığı

Tübitak sayfalarından derlenmiş, ilaveler yapılmıştır.

Bu listeyi kullananlar kaynak olarak
Erdem Y., 2008. http://balikcilarkahvesi.blogspot.com/2008/03/trkiye-deniz-balklar-listesi-bilimsel.html
yazmalıdır.

Kumsal Kıyılarda Balık Avlamada Kullanılabilecek Farklı Bir Yöntem

2008-03-24T20:09:00.007+02:00

Bayrak Çekme Tekniği

Eskiden (Amatör sirküler yokken ve geleneksel olarak amatör av araçlarıyla ticari
balıkçılık yapılabildiği dönemlerde) daha yaygın kullandığımız, şimdilerde unutulan bir teknikten söz etmek istiyorum.

Samsun kıyılarının hemen hemen tamamı kumsaldan oluşur. Halen yaşadığım Sinop sahillerinde de kumsal kıyılar mevcuttur.

Bütün kumsal sahillerde olduğu gibi bu kıyılarda kıyıya paralel olarak uzanan ve yakın olanı 20 metre, ikincisi 100 metre açıkta olan Samsun'da ada, Sinop'ta cana adı verilen sığlıklar bulunur. İlk sığlığın kıyı tarafı en fazla 1 metre derinlikte, adanın tepesi ise 20-30 cm, ikinci ada ile birincisi arasında en fazla 3 metre olabilen bir derinlik ve sonrasında 1-1.5 metrelik tepe vardır. Bu aşamdan sonra kıyı yavaşça derinleşir.

Rüzgar çok ise dalgalar genelde açıktaki adada patlar, sakin günlerde ise kıyıya yakın olanda köpükler gözlenir (bakınız fotoğraf).

Kıyıdan olta atmak istediğinizde en fazla birinci adanın tepesine kadar ulaşabildiğimizden balık almak zor oluyordu. Biz de başka yerde kullanılır mı bilmem, uydurduğumuz bir yöntemle oltayı uzağa taşıyorduk.
Biz buna çamaşır asma yöntemi derdik, sonralarda özellikle Yakakent (SAMSUN) sahilinde yazlıklarda aynı teknik yarım yada bir boy fanyalı ağın denize serilmesinde kullanılmaya başladı ve "bayrak çekme", "asansör", çamaşır asma" gibi başka başka isimler verildi. Tabiri uygun ise burada "Bayrak Tekniği" olarak isimlendirelim.

Kumsal kıyılarda oltacılıkta kullanılan modern; yöntem surf casting yada Türkçe ifadeyle "kıyıdan uzağa yemli olta atma" yöntemidir.

Bu yöntemin uygulanabilmesi için olmassa olmaz ekipmanlar vardır. Başka bir başlık altında bu konuyu da yazmakta yarar var fakat kısaca bunları ;

* kumlu diplerde attığın yerde kalabilen çapa kurşun
* uzağa atmayı sağlayacak özellikte bir kamış
* yine aynı özellikte bir makine
* ince (0.25-0.50 mm) ama yüksek çekerli (5-10 kg) misina
* ve uygun köstek-kanca sistemleri olarak sıralayabiliriz.
30 yıl önce bu malzemelere sahip olmak hayalden de öte ütopya idi. Erişebildiğimiz malzemeler ise;

* misina sarmaya yarayan doğal mantarlar
* Krokodil yada Bayer marka şeffaf yada yeşil renkli misinalar
* genelde tuğla kalıplara kendi döktüğümüz yada hazır satın aldığımız mavruka kurşunlar
* Sarı fırdöndüler
* Mustad'ın bir kaç çeşit kancası ile sınırlıydı.

İş bu haldeyken hamsi ve istavritle yemlenmiş oltaları kumsal kıyılarda uzaklara atmak oldukça zahmetli oluyor. Çoğu zaman yemler düşüyor, olta kısa mesafe alarak birinci adanın sığ tepesinde kalıyor.

Oysa oltayla avlamayı hedeflediğimiz balıkların iki ada arasındaki bölgede ve ikinci adanın tepesinden az daha açıktan itibaren yayıldıklarını gözlüyoruz. Sadece başta kefal ve lüfer olmak üzere çok dalgalı günlerde balıkların kıyı ile ilk ada arasında gezdiklerine ve dalga kırılmadan önce ilk adada ayna verdiklerine şahit olabiliriz.

Bu kumsal kıyılarda, oltanın kısa düşmesi ve ileri atmak için fazla zorladığımızda yem dökülmesi olmak üzere önemli bir sorun karşımıza çıkıyor. Öyle bir yöntem uygulanmalı ki, hem oltamız istediğimiz mesafeye gitsin, hem de yemleri dökülmesin.

Böyle sahalarda "bayrak çekme" yöntemini kullanmak işimizi hayli kolaylaştırmaktadır.

Yöntemin esası uygun zamanlarda yüzerek yada bir bot yardımıyla deniz içinde istediğimiz mesafeye bir makara sistemi yerleştirmeye dayanır.

Parke taşı büyüklüğünde bir beton blok üzerine beton sertleşmeden önce bir halka yerleştirilerek oluşturulan sistem (ayak taşı) açığa bırakılır.

Bu halkadan uygun özellikte bir naylon ip (tercihen 1.5 luk misina) geçirilerek her iki ucu kıyıya alınır.

Daha sonra olta atmak istediğimizde, ipin bir ucuna oltamızı bağlayarak diğer uçtan direğe bayrak çeker gibi oltayı denize gönderebiliyoruz.
Bu yöntemde dibe sürtünerek açığa çekilen yemlerin dökülmesi ihtimali olduğundan ya yemler sağlam seçilmeli ve takılmalı ya da oltanın açığa çekimi sırasında bir kişi tarafından oltanın kıyıdaki ucu daima yukarıda tutulmalıdır.

Bu yöntemle Karadenizde kalkan, kırlangıç, minekop, lüfer ve ender olarak kefal yakalanabilmektedir.
Olta genelde akşama doğru bırakılır ve sabah kontrol edilir. Kış günlerinde plaj boşken tüm gün denizde bırakmak, arasıra kontrol etmek de mümkündür.

Balıkları Tanıyalım II. (Levrekler, Gölge Balıkları ve Lüfer)

2008-03-24T15:01:00.012+02:00

Balıkları tanımaya amatör balıkçılar için en önemli diğer türlerden olan Morenidae, Sciaenidae ve Pomatomidae ailesinin ülkemiz sularında yaşayan üyeleriyle devam ediyoruz.
Aşağıdaki küçük fotoğraflara tıkladığınızda karşınıza adı geçen balığın fotoğrafı, yaşadığı yerler, renk ve görünümü, ulaşabildiği en yüksek boy ve ağırlıklar, besinleri, av yöntemleri ve avlanmaya uygun en küçük boylarla ilgili bilgilerin bulunduğu bir tablo çıkacaktır.

Levrek

Benekli Levrek

Minekop (Kötek)

Eşkina (Mavruşgil)

Granyoz (Sarı Ağız)

Lüfer (Çinekop, Kofana vs.)

Balık ve Diğer Su Ürünlerinden Kaynaklanan Zehirlenmeler I. Tetradotoxin

2008-03-24T14:05:00.004+02:00

Tetrodotoksin

Tetrodotoksin kirpi, balon, çütre, domuz ve fugu balığı tarafından üretilen zehirli bir bileşiktir. Tetraodontiformes takımına bağlı olan (Domuz, Çütre, Balon, Kirpi, Sandık Balıkları vs Takımı) balıkların tüketilmesinden doğan zehirlenmeler en şiddetli olan deniz mahsulü zehirlenmeleridir. Kirpi balığının karaciğerinde, bağırsaklarında ve derisinde ölüme neden olabilecek miktarda tetrodotoksin bulunmaktadır. Kirpi balıklarının bir çoğunun etli kısımları genellikle zehirleyici etkiye sahip değildir.

Tetrodotoksin farklı hayvan türlerinden izole edilebilmektedir. Bu hayvan türleri; Kaliforniya semenderi, papağan balığı, Atelopus cinsinden olan kurbağalar, ahtapot, denizyıldızı, maymunbalığı ve yengeçtir.

Tetrodotoksin'in asıl kaynağının ne olduğu şüphelidir. Su yosununun tetrodotoksin kaynağı olduğu belirtilmemiştir ve son zamanlara kadar tetrodotoksin'in su yosunu konuklarının metabolik ürünleri olduğu sanılmaktaydı. Bununla birlikte çeşitli bakterilerin tetrodotoksin üretimiyle ilgili son raporlar Vibrionaceae , Pseudomonas sp ., ve Photobacterium phosphoreum familyalarında yer alan türlerin tetrodotoksin ürettiğini ortaya koymuştur. Bu bakteriler yaygın olarak denizlerde yaşayan bakterilerdir ve genellikle deniz hayvanları ile ilişkilidirler.

Tetrodotoksinin yapısı

Hastalık Belirtileri

Bu tür zehirlenmelerin ilk semptomları dilde ve dudaklarda hafif uyuşmaların olmasıdır ve bu semptomlar zehirli kirpi balığının yenilmesinden sonra 20 dakika ile 3 saat içinde görülür. Devamındaki semptomlar yüzde, ellerde ve ayaklarda artan paraesthesiadır ve bu semptomlar halsizlik hissinin ortaya çıkması ile devam eder. Baş ağrısı, epigastric ağrı, bulantı, ishal ve kusma görülebilir. Ara sıra yürümede zorluk söz konusu olabilir. Zehirlenmenin ikinci aşaması ise felçlilik halindeki artıştır. Birçok hasta hareket edemezken oturmakta bile zorluk çekebilir. Solunum sisteminde sıkıntılara yol açabilir. Konuşmayı etkiler ve genellikle bu hastalığa yakalananlarda düşük tansiyon ve cyanosis görülür. Felçler artar kasılmalar, zihinsel bozukluklar ve kalpte bazı bozukluklar görülebilir. Bazı durumlarda hastalar tamamen felç olsalar dahi bilinci yerinde olabilir hatta bazı durumlarda ölümün hemen öncesine kadar tamamıyla anlaşılır olabilirler. Ölüm genellikle 4 ile 6 saat içerisinde gerçekleşir.

Teşhisi

Kirpi balığı zehirlenmeleri, semptomların gözlenmesi ve hastanın zehirlenmeden önceki aldığı gıdalar hakkında vereceği bilgilere dayanılarak bu hastalığın teşhisi yapılır.

İlişkili gıdalar

Tetrodotoksin'den doğan zehirlenmeler özellikle Hint-Pasifik okyanusu bölgesindeki sulardan çıkarılan kirpi balığının tüketilmesiyle ilgilidir. Ölümlere neden olduğu rapor edilen bazı zehirlenmeler Atlantik okyanusu, Meksika körfezi ve Kaliforniya körfezinden yakalanan kirpi balıklarının tüketilmesiyle gerçekleşmiştir.

Belirlenen yılda 200 kadar zehirlenme durumunun (özellikle Japonya'da) ölüm oranı % 50 olarak rapor edilmiştir. Hint-Pasifik okyanusu alanlarının dışında bu hastalığın ortaya çıkması oldukça nadirdir.

Önlenmesi

Bu tür zehirlenmeler kirpi balığının tüketiminden veya tetrodotoksin üreten diğer hayvan türlerinin tüketiminden uzak durmak suretiyle önlenir. Tetrodotoksin içerdiği bilinen diğer birçok hayvan türü çoğunlukla insanlar tarafından tüketilmemektedir.

Risk gurupları

Bütün insanlar tetrodotoksin zehirlenmeleri ile karşılaşabilirler. Tetrodotoksin'in neden olduğu zehirlenmeler özellikle Fugu' nun geleneksel lezzet olduğu Japonya'da halkı kaygılandıran bir sağlık sorunudur. Zehrin tehlikeli etkisinin azaltılması amacıyla Fugu'nun iç organları dikkatlice çıkarılır ve eğitimli, lisanslı kişilerin çalıştığı restoranlarda hazırlanır ve satılır. İstisna durumlar söz konusu olmasına rağmen Avrupa ülkeleri ve ABD' de kirpi balığı ithalatına izin verilmemektedir.

Sudak Balığı (Sander lucioperca) ve Avcılığı

2008-03-23T23:51:00.007+02:00

Sudak balığı (Sander lucioperca, eski bilimsel adı Stizostedion lucioperca), Percidae familyasından yırtıcı bir tatlısu balığı türüdür. Halk arasında Uzunlevrek olarak ta bilinir. Kökeninin doğu Avrupa olduğu düşünülür. Sevilerek yenilen balık olduğundan insanlar tarafından Batı Avrupa'ya da yayılmıştır.

Sudak balıklarının vücutları zarif olup birbirinden ayrı iki tane sırt yüzgeçleri ve ağızlarında bir sürü sivri uzun (köpek dişi) dişleri vardır. Boyu 1,25 metreye, ağırlığı 20 kiloya ve yaşları da 16 ya ulaşabilir. Sırtı yeşilimsi gri ve karnına doğru gümüşileşen, bir rengi vardır. Ayrıca sırtında belli belirsiz farklı şekillerde kahverengi gölgeler vardır.

Sudak balığı amatör ve ticari balıkçılık açısından önemli bir balıktır. Az kılçıklı, sağlam yapıya sahip beyaz bir eti vardır. Irmaklarda, göllerde ve bazen ırmakların denize aktığı yerlerde bulunur, az tuzlu deniz suyunda da yaşıyabilirler. Derin sularda yaşamayı tercih eden, çok aç gözlü, çok çabuk büyüyen bir tür olmakla beraber esaret altında çabuk ölmesinden dolayı havuzlar ya da akvaryumlarda yetiştirilemez.

Sudak balıkları ilkbaharda, Nisan ile Haziran ayları arası, çiftleşirler. Yumurtalarını sığ suda su bitkilerinin üzerine ve çakılların arasına bırakırlar. Kilogram ağırlık başına 40.000 yumurta yapmakta olup bu diğer balik türlerinin ürettiğinden çok daha azdır (Sazan 300-500 bin adet). Bu yüzden diğer balıklar kadar hızlı ve bol çoğalamaz.

Yurdumuzda Sudak, tatlısu levreği veya uzun levrek olarak bilinirken, yabancı kaynaklarda sudak, luciaperca, zander, pike-perch, walleye, sander, sandra gibi isimlerle de geçer.
Sudak Doğu Avrupa kökenlidir; daha sonra diğer bölgelere getirilip salınmıştır. Türkiye' ye de 1955 yılında Avusturya'dan getirilmiştir. Salınma işleminden sonra bazı ülkelerde negatif ekolojik etkileri olmuştur. Türkiye'de de bu tarihte salındığı Eğirdir gölünde yaşayan iki Cyprinidae türünün yok olmasından sorumlu tutulmaktadır. Bunlardan biri de malesef dünyada sadece bu göle özgü olan Eğirdir Balığı veya Yağ Balığı olarak bilinen Phoxinellus egridiri (Karaman 1972) balığıdır. Bu balığın ticari avcılığı yapılmadığından sudak bu işten gerçekten de sorumludur.
Başta Marmara, Trakya, Karadeniz, Göller bölgesi olmak üzere yurdumuzdaki çeşitli iç sularda bulunur. Bu günlerde miktarının azaldığı bilenmekle beraber en çok Eğirdir gölünde vardır. Terkos gölü, Çubuk barajları, Hirfanlı barajı, Kesikköprü barajı, Kızılırmak nehrinde de yaşadığı bildirilmektedir.

Avlama yöntemleri

Sudak balığı çok dikkatli ve ürkek bir balıktır ve kolay kolay tutulamaz. Boyu 90 santimi ve ağırlığı 7 kiloyu geçenleri çok nadir tutulur. Sudak balığını tutmak için uygun yemler kızılkanat, kızılgöz ve tatlısu levreğidir. Bunun yanında tabiiki başka balık türleride yem olarak kullanılabilir, ama kullanılan yem balığının zayıf ve uzun bir yapıya sahip olmasına önem vermek gerekir. Yarım balık, ve balık parçalarıda yem olarak kullanılabilir. Solucan veya kurt ile tutulan Sudak balıkları çok seyrektir.

Başarılı olmak için bol yavru balıkların yüzdüğü yerleri seçmek gerekir. Kanallarda ve alçak göllerde sazlıkların ve su bitkilerinin yakınında aramak gerek.

En iyi avlanma zamanları buz olmayan zamamlarda akşam ve gece saatleri, ve buz olan zamanda öğlen saatlerindedir. En iyi aylar Mayıs, Haziran, Eylül ve Aralıkdir. En büyük sudak balıkları kışın tutulur (ama kışın avcılık yasaktır).

Sudağın avcılığı çok zevklidir, amatörler arasında tercih edilir. Oldukça ürkek olduğundan avda fazla gürültü yapmamak ve görüntü vermemeye çalışmak gerekir. Yemli oltalara vuruşu oldukça ihtiyatlıdır, acele edilirse yemi bırakıp kurtulabilir. Avcılığı her etobur tatlı su balığında olduğu gibi iki kısımda olabilir. Yapay ve doğal yemlerle avcılık.

1. Yapay Yemlerle Avcılık

a. Atıp çekme
b. Sürütme

2. Doğal Yemlerle Avcılık

a. Atıp çekme
b. Dip oltası
c. Şamandıralı takım
d. Şamandıralı sürütme
e. Bırakma şamandıralı takım

Lüfer Balığı (Pomatomus saltatrix) nın Özellikleri

2008-03-23T23:41:00.010+02:00

1- Genel Bilgiler

Bilgehan Sarp usta lüfer için; "Lüfer Türkiye denizlerinin incisi, boğazların efendisidir, dense yanlış olmaz." demektedir.
Üstadın işaret ettiği gibi; İstanbul amatör balıkçılığında en önemli yeri tutar, hatta edebiyatta da yerini almıştır; öyle ki eski İstanbul zenginleri sırf lüfer yakalamak için gümüş zokalar dökerlermiş.

Aslına bakarsanız, Boğaziçi ve İstanbulla özdeşleşen bu güzel balık, başta Karadeniz olmak üzere tüm denizlerimizde bulunmakta ve olta balıkçıları tarafından sevilerek avlanılmaktadır.
Sadece ülkemizde değil diğer pek çok ülkede lüfere özel bir önem verilir, hatta lezzeti ve kendine özgü karakteri nedeniyle ona kutsal bir değer bile verilmektedir.
Ülkemizde pek çok canlıya yapıldığı gibi, lüferin farklı büyüklükte olanlarına farklı isimler verilmektedir: Bu konuda lüfere daha bir ayrıcalıklı davranılmaktadır. Hani uskumrunun küçüğüne "uskumru vonozu" diyen de kolarida diyen de varken, palamutun küçüğüne çingene palamudu denilirken, lüferin küçüğüne lüfer vonozu, çingene lüferi denildiğini hiç duymadım.
Küçükten büyüğe doğru lüfere verilen isimler şu şekildedir;

* 12 cm ye kadar -------> Defne Yaprağı
* 13 - 17 cm arası ------> Çinekop
* 18 - 20 cm arası ------> Sarıkanat
* 21 - 30 cm arası ------> Lüfer
* 30 - 50 cm arası ------> Kofana
* 50 cm den büyükleri ---> Sırtıkara

2- Dağılımı ve Göçleri

Göçücü bir deniz balığıdır. Dünyanın tüm ılıman ve sıcak denizlerinde bulunur. Özellikle Büyük Okyanus (Pasifik) un doğu kıyıları, Atlas Okyanusu (Atlantik) nun batısında Arjantinden Kanada kıyılarına kadar, Afrika ve Avrupa kıyılarında, Akdeniz havzasında (Akdeniz, Adriyatik, Ege, Marmara ve Karadeniz) yayılım gösterir.

Lüfer genellikle körfezlerde ve kıyıya yakın sulardaki kumlu dipli alanlarda bulunur. 60 metre derinliğe kadar bulunabilen göçmen bir balıktır. Sıcaklık ve rüzgar gibi hava ve su şartları ile atmosfer basıncına göre dip ile yüzey arasında yer değiştirir. Suların soğumasıyla daha sıcak bölgelere göç eder.

3- Üreme ve Beslenmeleri

Ülkemizde ise Mayıs ayında Marmara ve boğazlarda kalan lüferler beslenmek, üremek ve yazı geçirmek üzere kanalı takiben Karadenize çıkarlar. Bu çıkış oldukça hızlı olur Haziranın ilk haftasına kadar tamamlanır. Bu dönemde yakalanan balık pek yağsızdır. Çıkış sırasında Marmara ve boğazlarda muhtelif yerlerde ve Karadeniz' de yumurta dökerler. Bir dişi 60,000 ile 80,000 arası yumurta dökebilir. Yumurtaları pelajik (su sutununda serbest gezer) ve 1 - 1,2 mm çapında olup 20 derece su sıcaklığında iki günde açılır. Su sıcaklığı düşükse süre uzar.
Yazı Karadenizde beslenerek geçiren lüferler havaların soğuması ile Ağustos ayının ortaları itibarı ile yine kanalı takip ederek (ama bu defa akıntıya karşı) inişe geçerler. İlk inen bazı sürüler İstanbul boğazı ve çevresinde yerleşerek bir süre yemlenir. Eylül ayı ile birlikte tam boy lüfer ve ay ortasından itibaren de kofana boğaza girer. En son çinekop gelir.
Boğazlar ve Marmaranın hemen hemen her yerine yayılan lüfer sürüleri yolu üstündeki tüm taşlık kırmalık meraları yoklayarak av arar ve beslenir. Bu yem aramalar sırasında bazen bir kaç metrelik sığlıklara kadar da sokulurlar.

Yumurtadan çıkan bireyler planktonlarla beslenir. Büyük bireyler kendi boylarına göre istavrit, izmarit, zargana, kolyoz, uskumru, hamsi, gümüş, camuka, kefal gibi küçük balıkları yiyerek beslenir. Öyle saldırgandır ki, yamyam tanımını hakedercesine kendi türünün küçüklerini de yer. Önüne gelen her balığa saldırır. Beslenma sırasında ve genel yaşamında çok vahşidir. Yemeyecek olsa da öldürür. Bazen yediği balıkları kusarak yeniden avlandığı gözlenir. Korkusuz balıktır denebilir, bu oltaya vururken çekinmeden yemi koparıp yemesinden de anlaşılır, bu nedenle lüferin vuruşu oltada gayet hafif hatta tıkırtı şeklinde hissedilir. Kendi boyunda hatta daha büyük balıklara da saldırır.
Pek bilinmese de karides ve kalamar benzeri su ürünlerini de severek tüketir.

4- Tanımsal Özellikleri

Başa yakın olanı diken ışınlı, arkadaki yumuşak ışınlı olmak üzere iki sırt yüzgeci vardır. İlk yüzgeç kısa ve küçük olup 8 - 9 yumuşak diken ışın bulunur.
İkincisi uzun ve daha yüksek olup 23 - 28 yumuşak ışın içerir. Anüs yüzgeci de ikinci sırt yüzgeci gibidir. Tüm yüzgeçlerinin renkleri çoğunlukla sarımtraktır. Kuyruk yüzgeci gayet iyi gelişmiştir. Vücudu torpil şeklinde olmayıp yanlardan hafif basıktır. Pulları ufaktır, balık irileştikçe vücuduna daha fazla işler. Başında pul yoktur fakat solungaç kapakları pulludur. Başı ve gözleri iridir, gözlerinin önünde iki kuçük burun deliği bulunur. Sırtı ve yanları yeşil - gri, karnı gümüşi beyazdır, tüm renklerinde tuhaf bir grilik vardır. Çenesi kuvvetli, çenelerindeki tek sıra dişler çok keskindir. Bu nedenle oltadaki yemi ısırıp koparırken bile sadece bir tıkırtı hissedilir; oltadan çıkartırken elinizi ağzına sokarsanız veya dikkatsiz davranırsanız ciddi şekilde ısırıp yaralayabilir. Alt çene hafifçe üsttekinden uzundur, damağında da dişler bulunur.

5- Avcılığı (genel)

Lüfer balıklarının Marmara Denizi’ne doğru göç esnasında voli ağları, gırgır, dip ağları ve muhtelif otalar ile avcılığının yoğun olarak yapılmasına karşın, Karadeniz’e doğru göç esnasında olta ile avcılığının verimli olmaz ve daha çok dalyan, gırgır ve voli ağları ile avlanır.
Lüfer balıkları özellikle kış dönemini geçirmek üzere Karadeniz’den Marmara ve Ege’ye doğru göçtükleri dönemde, İstanbul Boğazı ve civarlarında yemli olarak çeşitli zokalar ile donatılmış olta takımları, uzun olta, mavruka, mantarlı olta vb. yanında seğirtme, yünlü, yüksük, kaşık gibi yemsiz takımlarla avlanır. Ayrıca diğer denizlerde de dip uzatma, alamana, gırgır, yeldirme takımları ile avlanmaktadır. Yazı geçirmek ve beslenmek amacı ile kuzeye Karadeniz’e doğru göç yaptığı devrede ise sahillerde kurulu dalyanlar ile avlanır.

Amatör yöntemlerle avcılığı hakkında çok geniş bilgi için bu bağlantıya tıklayabilirsiniz.

Balıkları Tanıyalım I. (Sparidae = Mercanlar)

2008-03-23T23:09:00.008+02:00

Balıkları tanımaya amatör balıkçılar için en önemli türlerden olan Sparidae ailesi üyeleriyle başlayalım.
Aşağıdaki küçük fotoğraflara tıkladığınızda karşınıza adı geçen balığın fotoğrafı, yaşadığı yerler, renk ve görünümü, ulaşabildiği en yüksek boy ve ağırlıklar, besinleri, av yöntemleri ve avlanmaya uygun en küçük boylarla ilgili bilgilerin bulunduğu bir tablo çıkacaktır.

Yararlı olması dileğiyle.

MERCAN BALIKLARI (Sparidae)

* Antenli Mercan, Yalancı Trança

* Çipura, Alyanak

* Çizgili / Zebra Mercan

* Çizgili / Zebra İspari

* Fangri

* Fas Mercanı

* Iskatari, Sarıgöz

* İspari, Isparoz

* Karagöz Balığı

* Kırma Mercan

* Kupez, Kupa, Lopa

* Mandagöz Mercan

* Melanurya

* Mırmır (Çizgili Mercan) Balığı

* Patlakgöz Mercan

* Sargoz, Baltabaş Karagöz

* Sarpa, Çitari

* Sinarit

* Sivriburun Karagöz

* Trança, Telli Sinarit

* Yabani Mercan

Lüfer Balığı (Çinekop, Sarıkanat, Kofana) Avlama Yöntemleri

2008-03-23T12:04:00.015+02:00

Olta ile Lüfer Avcılığı

Lüfer beslenme biçimine uygun olarak seçilen doğal ve yapay yemlerle avlanmaktadır.

a) Doğal Yemlerle Avcılık

Otalarda kullanılan doğal lüfer yemlerini; istavrit ve zargana başta olmak üzere, izmarit, hamsi, sardalya ve barbunya benzeri parlak etli balıklar yada bunlardan kesilen parçalar oluşturur.

Özellikle dikkat edilmesi gereken ip ucları:

i- Bu balıklardan hangisi en yağlı ise onun tercih edilmesi yerinde olur.

ii- Lüfer sırasıyla; canlı yem, canlı balıktan kesilen yem, taze balıktan kesilen yem, dondurulmamış ve su vurulmamış balıklardan kesilen yem ve tezgahta beklemiş balıklar ve bunlardan kesilen yemleri tercih eder.

Bununla beraber oltaya takılmış midye, kalamar, kurt, karides ve benzeri yemlere, olta toplanırken yada kullanım esnasındaki hareketin cezbetmesiyle sıkça lüfer atlar.

Yukarıda bahsi geçen yemlerin yaygın olarak kullanıldığı olta tiplerine gelince;

* Zokalı takım
* Telli takım
* Sade takım
* Mantarlı takım
* Dip Oltası
* At-Çek takım
* Uzun Olta
ve benzerleridir.

a-1) Zokalı Takım ve Kullanımı

Daha çok tekneden, yada altı açık önü derin iskele ve rıhtımlardan kullanılan bir olta tipidir. Lüfer avcılığında lüks ışığı altında gece kullanımı tercih edilir. Lüfer avcılığında lüks yada zamanımızda bolca bulunan pilli akülü aydınlatma çihazları kullanımının nedeni atılıp toplanırken oltanın görülmesi ve bu yapay ışığın misinanın suda bıraktığı yakamoz izini bastırarak balık tarafından görünmezliğini sağlamaktır. Diğer şartlar yerindeyse sşırı saldırgan bir tür olarak lüfer misinayı görse yada yanal çizgi organeliyle hissetse de yine oltaya dalacaktır. Zokalı takım lüfer dışında sinarit, palamut ve benzeri pek çok avcı türün avcılığında da kullanılmaktadır.
Zoka kancanın pala ve sapın bir kısmını içine alan sarımsak dişi şeklinde ve üst bölümünde bağlamaya uygun gözü bulunan kurşun bir yapı içeren olta kancalarıdır.
Yemin daha iyi takılabilmesi için zokalara ikinci bir kanca olarak hırsız kanca da takılır.

Zokalı takımda; Oltanın en ucunda zoka bulunur. Bazı durumlarda ilki en az 1 metre mesafeye olmak üzere bir yada iki fırdöndü ve akıntının fazla olması durumunda kurşun ağırlık ilave edilir. Ağırlıkta aşırıya kaçılmamalıdır. Suya atılan oltanın süzüle süzüle, su sutununu taraya taraya dibe doğru inmesi tercih edilir. Sırf bu nedenle zokanın ağırlığını değiştiren fındık, sarımsak ve sülük gibi özel tipleri vardır.
Genelde sağlamlık ve alışkanlığa göre balığın iriliği de dikkate alınarak 0.20-0.40 mm arasında beden kullanılır.
Zoka ile avlanmada 10-20 metre derinlikteki, dibi taşlık - kırmalık, lüferin yemlenmek üzere girdiği bilinen meralar en uygun yerlerdir. Yine dibinde çukur ve tümsekler bulunan veya ani eğimli kumlu yada midyelik alanlar yem balıklarının toplandığı yerler olması nedeniyle lüfer avına uygundur.
Doğru avlak ve konum seçebilmek ve diğer hazırlıkları yapabilmek için hava kararmadan önce avlağa demirlenmelidir.

Teknenin çapa halatı üzerinde fazla gezinmesini engellemek için demirlemede ya tonoz kullanılır ya da Boğaz haricinde az akıntılı, hafif rüzgarlı avlaklarda (Karadeniz kıyıları) tekne çapa ipine orta yerinden bağlanır. Çapa ipinin bu şekilde bağlaması halinde baştan demirlenen sandala göre daha az hareket ettiğini göreceksiniz.

Yem yapılacak istavrit ve izmarit gibi balıkların taze olması gerekir. Mümkünse yem balıklar livarda canlı tutulmalı ve oltaya takılmadan kısa bir süre önce sudan çıkartılıp kullanılmalıdır.
Hamsi, kıraça, gümüş gibi küçük balıklar genelde zokaya bütün takılır. Ölü olarak takılacak bütün yemlerde sarmısak zoka tercih etmek gerekir, iğnenin ise uzun saplı olmasında yarar vardır. bütün balıktan oluşan yemin zokaya takılışında lüferin yemin sarkan kısmını kesip kaçması en sık rastlanan sorunlardan biridir. Bunun önüne geçmek için hırsız denen ikinci bir iğne takıma ilave edilir. Hırsız iğne zoka iğnesinin sapına iğne bağı ile bağlanır, zoka iğnesi ile aşağı yukarı aynı boydadır. Hırsız iğneli takım ile av verimi yaklaşık yarı yarı arttırılabilir.

Zokalı takımda daha ziyade sayılan balıklardan kesilen yaprak yemler (akyem) kullanılır. Yemin takılmasında çeşitli yöntemler vardır. Fakat zoka gibi ağır bir takım kullanılıyorsa var olan gerginlik nedeniyle balık tarafından yemin kesilip kapılmasını önlemek için iğneye iyice sarılması gerektiği unutulmamalıdır.

a-2) Telli Takım ve Kullanımı

Genellikle kıyıdan ve çapadaki tekneden büyük balıkların avcılığında kullanılan bir yöntemdir. Bir ucunda klipsli diğer ucunda normal bir fırdöndü iliştirilmiş çok katlı bir çelik telin klipsli fırdöndüsüne gözlü (sapı halkalı) bir iğne eklenerek kullanılır. Kanca büyüklüğü hedeflenen balığın büyüklüğüne göre ayarlanır.
Telli takıma yine avlanacak balığın ve yem balığının büyüklüğüne göre yaprak veya şakşak kesilmiş yem ile bütün balık takılabilir. Bütün balık takılırken ana kancanın boynuna bir hırsız kanca eklenmesi kolaylık sağlar.

Telli takımda beden kalınlığı 0.30 ve daha fazla seçilmelidir

Kullanımı

Tekneden yada kıyıdan kullanımda yemlenen olta, 15-20 metre uzağa atılarak süzülmesi beklenir. Balık bu süzülme sırasında oltaya atlar. Çoğunlukla nazlı vurur. Fakat büyük balıklar ani dalışlar yapar.
Avda başarı için daima oltanın boşu alınmalı ve gergin tutularak nazlı vuruş yada yem kesimi durumlarında bile her vuruş hissedilmeye çalışılmalıdır. 10 metreden sığ yerlerde veya kıyıdan avlanmada olta dipledikten sonra yavaş yavaş toplanarak yeniden atılmalıdır.
Hafif vuruş alındığında bu makasla kağıt kesmeye benzer bir his uyandırır. El hafifçe oltanın peşinden salınarak hala gerginlik varsa tasma basılıp kanca balığın çenesine geçirilir. Telli takımda çekerken taklalar atan balığın kancadan kurtulması dışında sorun çıkmaz.
Bu takım mantara yada kasnağa sarılı el oltası şeklinde kullanılabildiği gibi kamış-makine düzeneğiyle de kullanılabilir.

a-3) Sade Takım ve Kullanımı

Sığ sularda tekneden, dalgasız havalarda kıyıdan veya iskelelerden her havada kullanılabilen basit oltalardır. Şeytan oltasının lüfere uyarlanmışı da diyebiliriz. Daha çok sığ yerlerde oltanın hemen dibe oturduğu veya kıyıdan atmalarda oltanın yavaş yavaş süzülerek tüm su sutununu tarayarak diplemesi gereken yerlerde kullanılır.
Misina kalınlığı balığın büyüklüğüne göre 0.20 -0.30 mm arasında olabilir.
Oltanın ucuna duruma göre bir fırdöndü yada ufak kıstırma kurşunlar eklenebilir.
Takımın ucuna kanca olarak;

* Palamut çaparisinde kullanılan uzun saplı kalaylı yada nikel kancalar (1-2 no) (sadece tek kanca)
* Sade kanca fakat sapından yukarı doğru misinaya sarılmış kağıt (yaprak) kurşun
* Sade kanca ve misina üzerine geçirilmiş uygun kalınlıkta kablodan sıyrılmış hortum
* Kanca sapını 2-3 cm kadar uzatacak şekilde 2 -3 mm kalınlığında kurşun bölüme sahip zokalar
* Klipsli fırdöndü ve buna takılacak sapında halka olan uzun saplı kancalar
* Kanca sapına çelik telden 3-5 cm lik kasa bağlanarak hazırlanan zokalar gibi farklı kanca şekilleri takılabilir.

Bu oltada özellikle istavrit, taze hamsi ve sardalya ile izmaritten kesilen yaprak yemler takılır.
Yemin takılmasında kişisel tavsiyem; yaprak yemin kuyruk bölümünden başlanıp et-deri arasında bir iki kez makine dikişi yaparak kanca ucunu zayıf bir şekilde deri altına saklanmasıdır.

a-4) Şamandıralı Takım
Çinekop-lüfer avcılığında eskiden kullanılan mantarlı takım daha çok şamandıralı takım olarak isimlendirilecek biçimde, bir şamandıra, derinliğe bağlı olarak bir köstek ve kancadan oluşmaktaydı.
Bu tür oltalar hali hazırda Akdeniz ve Ege'de lüfer avcılığında ve Karadeniz'de balığın bol olduğu zaman ve avlaklarda kullanılabilir.

a-5) Mantarlı Takım
Günümüzde mantarlı çinekop takımı olarak isimlendirilen olta ise, yemi dipten yukarıda tutmaya yarayan üzeri balıkları çekmesi için parlak materyallerle sarılmış bir yüzdürücü ve buna bağlı iki kancadan oluşur. 1/0 -3 no arasında, kalaylı veya nikel-krom kaplı kancalar kullanılır.
Nispeten hantal bir takımdır. Bu takımla avlanılan yerlerde diğer oltalarla daha verimli avlanmak mümkündür. Bunun tek istisnası diğer olalarla erişilemeyecek şekilde uzak atmanın gerektiği ve dibinde belli mesafeye kadar ot ve yosun bulunan sahalardır.

Kullanımı

Olta genellikle kamış-makine ile atılır. Yaprak yada şakşak yemle yemlenen ve hırsız görevi gören ikinci kancayla desteklenen takım, uygun mesafe fırlatılır. Bekleme süresince olta elde tutulabildiği gibi zil ve ışıkla destekli olarak bir kenara da bırakılabilir.

a-6) Dip Oltası ve Kullanımı

Lüfer avı için çok ta uygun olmayan bir yöntemdir. Genelde yemli çapari olarak isimlendirilebilecek bir takım olup, nispeten küçük balıkların avcılığında verimlidir.

Yapısı herhangi bir dip oltasına benzer. Yani en altta uygun bir (armut yada mavruka tipi, ağırlığı 35-150 gram arası) iskandil (kurşun ağırlık), yukarı doğru bir iki karış arayla kösteklere bağlı 3 -5 adet kanca ve bedene bağlantıyı sağlayan bir fırdöndüden ibarettir.
Yaprak tem takılabildiği gibi bu fileto ikiye bölünerek (küçük bir istavritten dört yem) yada daha iri yemlik balıklardan sırttan karına doğru parçalar kesilerek de olta yemlenebilir.

Kullanımı

Olta tekneden yada iskeleden sarkıtılır, ara sıra hafif çapari hareketleri yaptırılarak balık kıskandırılır. Oltaya balık vurduğunda çekilir.
Bu oltanın kıyıdan kullanımı da mümkünse de diğer yöntemler kıyıdan avlanmaya daha uygundur.

a-7) At-Çek Takım ile Lüfer Avcılığı

At-Çek takım İstanbul Boğazında istavrit ve izmarit avlamak için kullanılan çok eski geleneksel oltalardan biridir.
Uzunca bir kurşun arkasında yine kurşun uzunluğunda kalın misina ve bir kasadan ibaret özel bir malzeme bu oltanın temelini oluşturur. Buna sıyırtma kurşun da denilmektedir.

Sıyırtma kurşun aslında hani bir türlü kullanmaya alışamadığımız spirolino var ya onun atasıdır. Ve bu haliyle spirolino has be has, öz be öz Türk icadıdır.
İtalyanlar Bombard demiş, spirolino değil de Spurolinoymuş ne gam. Dedem sıyırtma adıyla bu aleti zaten kullanıyormuş. Zaten her ne kadar spirolinoların çoğu batar olsa da üreten firma spirolinoya sıyırtma şamandırası demiş.

Kullanımı

Kıyıdan yapılan makinalı takım ile çalışmaya uygun bir takımdır. Atıp çekme kurşunları hazır olarak satılmaktadır. Derin su atıp çekmeleri 100 - 150 gr., su üstü atıp çekmeleri 50 - 100 gr. ağırlığındadır. İğneye yem yerine tüy takılabilir, kalaylı kağıt sarılabilir, parlak bir yumuşak plastik iliştirilebilir (sasi kuyruğu gibi), iğne yerine 0 veya 00 numara kaşık takılabilir. Hatta bazen parlak kalaylı iğne de kullanılır. Takım karadan kullanılan atıp çekme kurşunu ağırlığına göre 100 - 200 gr. atma kapasiteli 3 - 3,30 metre veya 80 - 150 gr., 3,80 metre kamışla mümkün olduğunca uzağa atılarak çekilir. Klasik bir atıp çekme uygulaması yani. Derinden gelmesi isteniyorsa bir müddet batması beklenebilir. Olta kısmı 040 veya 050, makina bu olta ipine uygun olmalıdır. Bu takımın yemli lüfer takımları bölümünde geçmesinin nedeni istenirse kuyruk altı veya sülük yemle yemlenebilmesidir. Kuyrukaltı dayanıklı olduğundan bir kaç balıkta değiştirmeden kullanılabilir. Bu takımla da çinekop, sarıkanat, lüfer dışında o civardaki iri istavrit hatta zargana bile yakalanır. takıma lüfer çıkmaya başlarsa iğnenin irileştirilmesinde fayda vardır.

a-8) Uzun Olta ve Kullanımı

Uzun Olta harika bir oltadır. Özellikle tekneden avlanmaya uygun olan bu takım ile her türlü büyük balığı avlayabilirsiniz.
Bunların arasında başta kofana-lüfer, levrek, palamut-torik, akya, kuzu ve sinarit gibi etçiller gelir.

İki şekilde kullanılır.

1- Akıntı yada rüzgara bırakılmış tekneden

2- Hareket halinde tekne arkasından

Uzun oltaya avlamayı hedeflediğiniz balığın türüne uygun olarak canlı yem takabileceğiniz gibi kaşık, rapala, raglou gibi sahteler de takabilirsiniz.

Bir oltayı uzun olta yapan en temel yapı; kısa kurşun kösteği ve uzun olan takım kösteğidir.

Doğal yemle avcılıkta genellikle çelik tel üzerine birden fazla kanca bağlanarak uç kısmı oluturulur. Yani bir ana kanca ve buna destek olarak yeme saplanacak yardımcı kancalar vardır.

Doğal yemin türü ve büyüklğüne göre yardımcı kancaların sayısı artırılabilir. Örneğin zarganada 1 esas 2 de yardımcı kanca uygundur.

Bazen esas kancalar veya yardımcı kanca olarak ikili ve üçlü tip kancalar da kullanılabilir.

Bu kancalar çok katlı yada tek katlı 0.5-0.8 mm çelik teller üzerine fırdöndü lehim veya özel bağ ile birleştirilebilir. Bazen cazibesini artırmak için lüfer kaşığı üzerine de monte edilebilir. Bu durumda olta bedeni dipte yaldır yaldır parıldayarak lüfer ve sinarit gibi ateşli avcıları kendine çeker.

Spirolino Nedir, Nasıl Monte Edilir ve Kullanılır?

2008-03-23T11:29:00.007+02:00

Spirolino yada kısaca Spiro mekik yada mermi biçimli, ortasında anten görevi gören hortum bulunan bir tür seviye dengeleyici ağırlıktır. Bu özellikleri onu şamandıralardan ayırır. Spirilino suya batar. Uzağa atışta ve çekerken oltanın istenilen seviyede ve istenilen aksiyonla çekilmesine yardımcı olur. İtalyanlar ona bombard derler. Bazı Türkler ise "Çok maharetli yüzdürgeçli daldırgaç" adı vermektedir

SPIROLINO alabalık sahte sineklerinin (fly) doğru yere doğru biçimde atılması ve doğru derinlikten doğru hareketleri yaparak çekilmesi amacıyla icat edilmiş, daha sonraki zamanlarda her türlü sahte ve doğal yemin atılması, çekilmesi ve aksiyon verilmesinde kullanımı yaygınlaşmıştır.

İki çeşit spirolino vardır;
1- Şeffaf iç boş ve içine su doldurularak ağırlığı ayarlanabilen tip.

2- Daha fazla bilinen, çeşitli sabit ağırlıklara sahip içi dolu tip. Bunun da mika ve metal olmak üzere iki çeşidi vardır.

Spirlino'nun ağır, orta batar ve yüzer modelleri vardır. Tamamen kurşundan yapılan modeller olduğu gibi yukarıdaki gibi içi boş plastik olanları da mevcuttur. Ayrıca aksiyon sağlamada faydalı olacak değişik şekillerde olanları bulunur.

MONTAJ
Spirolinonun temel bağlanma biçimi; kanca, köstek, fırdöndü, üzerine boncuk, onun üstüne spirolino şeklindedir. Boncuk kullanılmayan spiro fırdöndüye geçer. Esas bağlama şeklinde 3 lü fırdöndü kullanılır. Bu öyle herkesin bildiği üç halkası bulunan bir fırdöndü değil, üç fırdöndünün arka arkaya bağlı olduğu özel bir tiptir. Kalama önleme yanında kanca/yem/sahte nin bedene sarmasını önleme görevi vardır.
Daha sonra 2 karış kadar eğilip bükülmeyen bir misina, yada kord ipi bu fırdöndüye bağlanmalıdır. Bir boncuk geçirilip fırdöndüye yaslanır, sonra spiro ipe dizilir. Peşinden bir yada iki boncuk daha dizilir. İki boncuk kullanmanın nedeni atarken aşağı baskı yapan spiro nun düzeneği bozmamasıdır.
Daha sonra misina yada kord ipi yeni bir fırdöndüye bağlanır. Bu fırdöndü yukarıda bahsettiğim şekilde üçlü tip de olabilir.
En son olarak ihtiyaca göre 1-3 metre kadar köstek ile kullanacağımız, kanca, sahte yada yem bu fırdöndünün diğer ucuna bağlanır.

Bir yünlü oltaya monte edilmiş dolu tip spiro

KULLANIMI

Sipiroyu bir şamandıra gibi yemnli yada tüylü bir kancayı istediğiniz yere atmak ve kancayı suda belirli bir seviyede tutmak için kullanabileceğiniz gibi, ağır tiplerin arkasına her türlü sahte ve doğal yem takıp da kullanabilirsiniz.
At - çek yaparken zaman zaman kamış ucuyla titretme, zig -zag çizdirme ve sektirme gibi hareketler vererek kullanılır.
Sıyırtma kurşuna takıldığı biçimiyle istavritten kesilen kuyruk altı yem, tek bir çapari kancası veya kuyruk sallayan küçük bir silikon sahte spironun da arkasına takılabilir.
Bunun yanında hafif rapalanızı uzağa atmak isterseniz de spirodan yararlanabiliriz.
Çoğu zaman balığın kancayı takip etmek yerine spiroyu takip ettiğini görürsünüz. Bu durumda balıkların ilgisini çekmeyen renklerde spirolino kullanmak daha verimli olur.

Ülkemizde Yaşayan Mersin Balıkları ve Genel Özellikleri

2008-03-23T10:54:00.005+02:00

Mersin Balıkları, Asya, Avrupa ve Amerika'nın kuzey yarım küredeki deniz ve tatlı sularında 27 tür ile temsil edilmekte olup bunlardan 5 tür [Huso huso (mersin morinası), Acipenser sturio (Alman mersin balığı veya kolan balığı), Acipenser gueldenstaedti (karaca mersin veya rus mersini), Acipenser stellatus (sivrişka) ve Acipenser nudiventris (şip)] Karadeniz'in Türkiye sularında doğal olarak bulunmaktadır. Mersin morinası dünyanın en büyük tatlı su balığı olup 6 metre uzunluğa ve 1 ton ağırlığa ulaşabilir.

Sularımızda Doğal Olarak Yaşayan Türler

Huso huso (Mersin Morinası)

Acipenser sturio (Kolan)

Acipenser gueldenstaedtii (Karaca)

Acipenser stellatus (Sivrişka)

Acipenser nudiventris (Şip)

Acipenser ruthenus (Çığa)

Sularımıza Sonradan Gelenler

Acipenser baerii (Sibirya Mersini) (Yetiştiricilik amacıyla getirildi)

Acipenser persicus (İran/Kafkas Mersini) (tesadüfen tarafımızdan bir kaç birey yakalandı)

-*-

Mersin Balıkları morfolojik, anatomik ve fizyolojik olarak diğer balıklardan farklıdır. Örneğin kıkırdak iskelete sahip oldukları halde kemikli balıklar sınıfına dahildirler. Baş kısmı öne doğru uzamış ve baş kemik tabakaların bir araya gelmesiyle oluşmuş bir zırhı andırır. Vücut üzerinde bir sıra sırtta, iki sıra yanlarda ve iki sıra karında olmak üzere türlere göre şekli ve sayıları değişen kemik plakalar vardır. Mersin Balıkları çok geç cinsi olgunluğa ulaşmaları, 2-4 yıllık aralarla yumurtlamaları ve 100 yıla kadar yaşayabilmeleri gibi özellikleri ile de diğer balıklardan ayrılırlar.

Yaklaşık 200 milyon yıldır dünya üzerinde mevcut olan Mersin Balıkları yaşayan fosiller olarak da adlandırılırlar ve biyolojik çeşitlilik bakımından çok değerli balıklardır. Ayrıca etinin kalitesi ve siyah havyar olarak da adlandırılan çok değerli havyarı dolayısıyla da binlerce yıldan beri ekonomik açıdan çok büyük önem taşımaktadır. Tarih kayıtlarında Mersin Balıklarının daha M.Ö. 2500'lü yıllarda Dinyester'de avlandığından bahsedilmektedir. O zamanlar Mersin Balıkları büyük kutlamalarda süslenmiş bir şekilde ikram edilmiş ve Mersin Balıklarının resimlerini taşıyan paralar bastırılmıştır. Mersin balığı havyarının politik açıdan da büyük önem taşıdığı hatta havyar yüzünden savaşlar yapıldığı tarih kayıtlarında bulunmaktadır.

Tarih boyunca büyük önem taşımış olan Mersin Balıklarının günümüzde nesillerinin devamı tehlikededir. Bu durumun çeşitli nedenleri vardır:

- Mersin Balıklar'ının üreme bölgelerini oluşturan nehirler üzerine kurulan barajlarda su tutulması nedeniyle nehir yatağının doğal yapısının bozulması, su miktarının azalması ve anaç balıkların nehre girişinin imkansızlaşması (Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya)

- İleri yaşlarda (mersin morinaları 15-20 yaşında) cinsi olgunluğa ulaşan Mersin Balıklarının bir kez bile yumurtlayamadan havyar elde etmek için yumurtlama zamanından önce avlanması

- Endüstriyel ve tarımsal faaliyetler nedeniyle doğal suların kirlenmesi ve balıkların yaşama ortamlarının bozulması.

Ülkemiz sularında Mersin Balıklarının sayılarının azalmaya başladığı 1970'li yıllarda anlaşılmış ve bunu önlemek için tedbirler alınmaya çalışılmıştır. Örneğin 1975-1976 dönemine ait su ürünleri avcılığını düzenleyen sirküler ile ilk defa olmak üzere Mersin Balıkları avcılığı özellikle Kızılırmak, Yeşilırmak ve Sakarya nehirleri civarında yasaklanmıştır. Diğer bölgelerde ise boy yasağı getirilmiştir. 1996 yılından itibaren ise Türkiye'nin CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) adlı uluslararası bir organizasyona katılmasıyla, Mersin Balıklarının avcılığı bütün sularımızda tamamen yasaklanmıştır. Ancak o günden bu güne kadar Mersin Balıkları avcılığı konulan yasağa rağmen devam etmekte ve durumun ciddiyeti göz ardı edilmektedir.
Avcılığı tamamen yasak olmasına rağmen Mersin Balıklarının balıkçı tezgahlarında satılmak üzere sergilendiği sık sık tespit edilmektedir. Balıkçıların av yasaklarına uyarak tesadüfen yakaladıkları bireyleri tekrar denize bırakması ve böylece onlara yaşama ve nesillerini devam ettirebilme şansı tanıması için, yetkili kurumlarca gerekli eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yapılmalı, yasak türlerin avlanması ve satılması durumunda ise ceza uygulamaları artırılmalı ve kontroller daha sıkı yapılmalıdır.

Hem Karadeniz'in biyolojik çeşitliliği hem de ülke ekonomisi bakımından çok önemli Mersin Balıklarının gelecek nesiller tarafından da tanınmasını sağlamak ve Karadeniz dolayısıyla ülkemiz ekonomisi için önemli bir sektörü yani havyar üretimini tekrar gerçekleştirmek için gerekli tedbirler (av yasaklarının kontrolü, nehirlerin rehabilitasyonu, yapay üretim) çok geç olmadan alınmalı ve uygulamaya geçirilmelidir.

Mersin Balıklarının nesillerinin devamını sağlamak için yapılması gerekenler şöyle özetlenebilir:

1- Yasak avlanmanın önlenmesi ve yasakların sıkı kontrolü; tesadüfen yakalanan Mersin Balıklarının satışının önlenmesi için gerekli yaptırımların uygulanması

2- Mersin Balıklarının üreme alanlarını oluşturan nehirlerimiz (Kızılırmak, Yeşilırmak) ekolojik yapısının incelenmesi; balıklara en azından baraj ile nehir ağzı arasındaki bölümde üreme şansı tanınabilmesi için buralarda üremeye elverişli olabilecek yerlerin tespiti ve koruma altına alınması; barajlardan yeterli su bırakılması; nehir ağızlarının balıkların girişine elverişli hale getirilmesi

3- Mersin Balıklarının yapay üretimini gerçekleştirmek üzere özellikle Yeşilırmak ve Kızılırmak civarında üretim istasyonlarının kurulması

4- Ülkemiz sularında bulunan ve sayıları her geçen gün azalan anaç Mersin Balıklarının koruma altına alınarak, kurulacak üretme istasyonlarında yapay üretimi ve elde edilen yavruların hem doğal stokları desteklemek üzere doğaya salınması hem de kültür şartlarında yetiştiriciliğinin yapılması

5- Yok olan canlı türlerini tekrar doğaya kazandırmak imkansız olacağından çok geç olmadan çeşitli kurum ve kuruluşlar doğal dengenin korunması amacıyla işbirliği yapmalıdır.

Mersin Balıkları, "siyah havyar" denilen çok değerli havyarı ve eti dolayısıyla hem ülkemiz ekonomisi açısından hem de Karadeniz'in biyolojik çeşitliliği bakımından çok büyük önem taşımaktadır. Bu değerli balıkları korumak ve nesillerinin devamını sağlamak için çeşitli kurumlar (üniversiteler, Çevre ve Orman Bakanlığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, araştırma enstitüleri, balıkçı kooperatifleri, balıkçılar ve halk) işbirliği yaptığı takdirde başarı oranı yükselecektir.

Bulutlar ve Anlamları

2008-03-23T10:26:00.004+02:00

Serbest atmosferde, buz kristalleri, ve su damlacıkları gibi gözle görülür parçacıkların bir araya gelmesiyle oluşan bulut, hava parselinin atmosfer içerisinde yükselmesi ile içerisinde bulunan su buharının yoğunlaşması sonucunda oluşur. Sisin buharlaşması şeklinde oluşumu da söz konusudur.

Yoğunlaşma çekirdekleri adı verilen toz ve duman parçacıkları sayesinde su buharı yoğunlaşabilir. Bulutun oluşumunda her şeyden önce, ister konvektif faaliyetle olsun, isterse bir dağ yamacının zorlamasıyla olsun veya isterse yerin ısınmasıyla yere yakın yerlerdeki hava parselinin ısınarak yükselmesi sonucunda olsun yükselme, soğuma ve yoğunlaşma gerekli olan üç temel özelliktir.

Bulutlar yüksekliklerine göre üçe ayrılırlar:

1. Yüksek Bulutlar
* Cirrus
* Cirrocumulus
* Cirrostratus

2. Orta Bulutlar
* Altocumulus
* Altostratus
* Nimbostratus

3. Alçak Bulutlar
* Stratus
* Stratocumulus
* Cumulus
* Cumulonimbus

YÜKSEK BULUTLAR

Cirrus

Beyaz renkte, çok ince iplikler halinde veya dar şeritler şeklinde bağımsız bulutlardır. Görünümleri lif veya ipek parlaklığındadır. Bu bulutlar genellikle Cirrocumulus ve Altocumulus bulutları ile Cumulonimbus bulutlarının üst kısımlarından meydana gelir. Cirrus bulutları, çok ufak buz kristallerinden meydana gelmiştir.

Cirrocumulus

Kum taneleri veya küçük dalgacıklar halinde, oldukça küçük kümeciklerden meydana gelmiş ince, beyaz ve gölgesiz bulut örtüsüdür. Bulutlar toplu halde oldukları gibi, ayrı ayrı parçacıklar halinde de görülebilirler.

Cirrocumulusler, Cirrus veya Cirrostratus bulutlarının şekil değiştirmesinden veya parçalar halindeki Altocumuluslerin küçülmesinden meydana gelirler. Bu bulutlar tamamen buz kristallerinden ibaret olup, bazen aşırı soğumuş su damlacıkları da görülür.

Cirrostratus

Cirrostratuslar gökyüzünü tamamen veya kısmen kaplar ve genellikle Hale olayını meydana getirirler. Bunlar şeffaf, saça benzer, beyazımsı lifler halinde düzgün görünümlü bulutlardır. Cirrostratuslar küçük buz kristallerinden oluşurlar. Bu bulutlar fazla kalın olmadıklarından şeffaf görünürler. Güneş ve ay ışığını geçirirler.

ORTA BULUTLAR

Altocumulus

Altocumulus bulutları, genellikle gölgeli, beyaz renge sahiptir. Bu bulutlar kısmen lif halinde yayılmış olduğu gibi ayrı ayrı durumda olan ince tabakalar, yuvarlak kütlelerden ve tomurcuklardan meydana gelir. Düzgün şekildeki parçacıkların gökyüzünün ancak yarısını kaplayacak kadar genişliğe sahip olduğu görülür.

Altostratus

Gökyüzünün büyük bir kısmını veya tamamını kapatan, çizgili, lif veya düzgün görünüşteki grimsi veya mavimsi renkteki bulut tabakasıdır. Bazı kısımları çok ince olduğundan, Güneş; sanki buzlu cam arkasındaymış gibi bir görünüm alır. Bu bulut hale olayını göstermez.

Nimbostratus

Genellikle koyu gri renkteki bulut tabakasıdır. Bunlar çoğu zaman yere kadar ulaşan ve devamlılık gösteren yağmur ve karın düştüğü bulutlardır. Çok kalın olduklarından, güneş ve ayın görülmesi mümkün değildir. Nimbostratus bulutunun altında, parçalar halinde alçak bulutlar meydana gelebilir.

Bu bulutlar yatay ve dikey olarak çok geniş sahaları kaplarlar. Su damlaları, yağmur damlaları, kar kristalleri, kuşbaşı kar taneleri ve bunların karışımından meydana gelirler. Nimbostratusler dikey gelişmeli bulutlar sınıfından oldukları için; en alçak bulut seviyesinden, yüksek bulut seviyesine kadar çok kalın bir tabakayı tamamen kaplarlar.

ALÇAK BULUTLAR

Stratus

Genellikle gri renkte, düzgün görünüme sahip bulutlardır. Stratus’lerden çisenti, buz prizmaları ve kar grenleri yağışı meydana gelir. Güneş bu bulutlardan görüldüğü zaman, bulutun sınırları kolayca teşhis edilebilir. Çok düşük sıcaklıklar dışında Stratus, hale olayını meydana getirmez. Bu bulutlar bazen düzensiz sıralar halinde de meydana gelebilir. Stratus’lerin karakteristik yağışı çisenti olup, rüzgarın sakin veya hafif olduğu dönemlerde görüşü kısıtlayacak şekilde yere yakın seviyelerde görülebilmektedirler.

Stratocumulus

Stratocumulus’ler gri veya beyazımtrak renkte, yada her iki renge birden sahip olan bulutlardır. Bu bulutlar toplu halde veya ayrı ayrı olabilen mozaik görünümünde yuvarlak kütleler ve tomarlardan meydana gelirler. Stratocumulusu meydana getiren elemanlar, genellikle sıralar halinde ve tepeleri düz şekildedir.

Cumulus

Üst kısımları karnabahar görünümünde olan; küme, kubbe veya kuleler halinde dikine olarak gelişen, genel olarak yoğun durumda bulunan bağımsız bulutlardır. Cumulus’lerin güneşle aydınlanan kısımları çoğu zaman parlak beyaz görünüme sahiptir. Bu bulutların tepe ve yan kısımları tomurcuğu andıran kümeler halinde olmasına karşılık, tabanları daha koyu ve hemen hemen düzdür. Cumulusler bazı zamanlarda düzensiz şekillerde de bulunabilirler.

Cumulus bulutları genel olarak su damlalarından meydana gelmiştir. Bulut içindeki sıcaklığın sıfırın altına düştüğü yerlerde, aşırı soğumuş su damlaları ve buz kristalleri de bulunur. Dikine gelişmeye sahip Cumulus’lerde yağmur ve sağanak şeklinde yağışlar meydana gelir.

Cumulonimbus

Dağ ve kuleler biçiminde, büyük bir dikine uzanışa sahip, yoğun ve koyu bir buluttur. Üst kısımları genellikle düz, lifli veya çizgili bir görünüme sahiptir. Cumulonimbus bulutlarının üst kısımları örs veya sorguç şeklinde yayılır. Bu bulutların altında düzensiz biçimde alçak bulutlar oluşabilir. Bunlar Cumulonimbus’lerle bir arada veya ayrı olarak bulunabilirler.

Gökyüzünün büyük bir bölümünü kapladıklarında, tabanları Nimbostratus bulutunu andırır. Bu durumda bulutun yapmış olduğu yağış şekline bakılmalıdır. Sağanak yağışlarla birlikte şimşek, gök gürültüsü veya dolu varsa bulut; Cumulonimbus bulutudur.

Bu bulutlar tek bulut halinde oldukları gibi, birçok Cumulonimbus bulutunun meydana getirmiş olduğu büyük bir bulut silsilesi halinde de olabilirler. Böyle bir Cumulonimbus grubu içindeki her Cumulonimbus bulutuna Oraj meydana getirmesi sebebiyle Oraj Hücresi adı verilir.

Metin © Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Fotografların bazıları http://www.bkyc.de den alınmıştır.

Turna Balığı (Esox lucius) ve Avcılığı

2008-03-23T09:03:00.005+02:00

Turna balığı, Esocidae familyasını oluşturan etçil balık türlerinin ortak adı. Hepside Esox cinsine aittir. Füze şeklinde ama yan tarafları düz olan bir vücutları ve içeriye dönük "köpek dişleri" ile dolu olan uzun, ördek gagasını andıran bir ağızları vardır. Sırt ve anal yüzgeçleri vucutlarının çok arka kısmında kalır. Genç yaşlardakiler yeşil, olgun yaşlara ulaşanların ise sarımsı kahverengi renkleri vardır.

Üreme

urna balıklarının üreme zamanı hemen karlar eridikten sonra başlar ve Mayıs ayında sona erir. Dişilerin ürettikleri 3 milim büyüklüğünde olan, 100.000 ila 1 milyon arasındaki yumurta, su bitkilerine yapışık şekilde bırakılır. 10 ila 30 gün içinde yavrular dünyaya gelir ve ömürlerinin ilk günlerinde yumurtalardan arta kalanlar ile beslenirler. Turna balıkları üç dört yaşlarına varınca ilk kez çiftleşirler.

Beslenme

Turna balıkları çok aç gözlü avcılardır ve yamyamlık bile onlar için çok doğaldır; yavru turna balıklarının %90'ı kardeşleri tarafından yenilir. Bir turna balığı kendi büyüklüğünün %70'i büyüklüğünde olan diğer bir turna balığını tamamen yutabilir. Turna balıkları yemek seçenekleri konusunda hiç çekingen değillerdir. Bütün balık türlerini, kurbağalar, fareler, kemeler, yavru ördekler ve bazen yengeç bile avlar. Besinin kıt olduğu dönemlerde hatta solucan ve büyük mayıs sülükleri bile yerler.

Yaşadığı bölgeler

Turna balıkları Avrupa, Kuzey Amerika ve kısmen Asya'da bulunur. Bol su bitkileri bulunan ama temiz sularda yaşamayı tercih eder. Türkiye'nin özellikle kuzeyinde ve büyük ırmakların İç Anadolu'ya düşen kesimlerinde ve iç Anadolu'da da bulunur. Kuzey turna balığı (Esox lucius) 1,5 metre uzunluğa ve 35-40 kilo ağırlığa kadar varabilir, ama bu büyüklüktekilere rastlamak nadirdir. Bir metreyi geçenleri çok seyrek tutulur. Hele 1,3 metreye varan tutulursa bu mucize sayılır. Turna balıkları her şeyden önce, oltada savaşmalarından ve enerjilerinden dolayı sevilirler. Oltaya takılmış bir turna balığı kurtulmak için her şeyi dener, ve bu mücadele esnasında sudan dışarıya taklalarda atar ve balıkçıyı heycanlandırır.

Ama tabiki sadece oltada değil, mutfaktada kalitesini ortaya koyar. Diğer etçil balıklar gibi turna balığıda lezzetli bir balıktır, ama birçok Y şeklinde küçük kılçıkları vardır. Bu yüzden etini ayırıp köfte yapan ahçılarda vardır. Etinin 100 gramında 372 kJ (89 kcal) bulunur.

AVCILIĞI

Turna avcılığı, temel olarak sabit avlanma ve hareket halinde avlanma olarak ikiye ayrılır. Sabit avlanma sandal veya karadan belirli bir alanda avlanmak şeklinde olur. Hareketli avlanmada ise, tekne ile hareket halindeyken, sürtme, atıp-çekme veya yemli gezdirme şeklinde olur.

1- HAREKETLI AVLANMA
Her çeşit sürtme bu sınıfa girer. Sürtme için, çok çeşitli kaşık, seğirtme, mepps(döner) ve suni yemler vardır. Avlandığınız alan için bunlardan en uygununu deneme yanılma metodu ile seçmek zorundasınız, ama unutmayın ki, fazla süslü olanlar balığı kandırmaktan çok, avcıyı alışveriş için kandırmak üzere yapılmıştır.
Hareketli avlanmada diğer bir yöntem ise, canlı veya ölü yemle yapılan sürtmedir. Bu tip avcılıkta, genellikle kaya balıkları iyi sonuç vermektedir, ama özellikle tatlısu kolyoz balığı, kızılkanat ve inci balığı ile istavrit, kolyoz gibi deniz balıkları da kullanılabilir.

Atıp Çekme

Turna balığının en zevkli avcılık yöntemi belki de budur. Kaşık atma diye de bilinir, ben de daha çok kaşık atma diyorum ve burada da kaşık atma olarak bahsedeceğim. Bu yöntemde balıkçı ya kıyıdan ya da sandaldan kaşık adı verilen turna balığına yem olan küçük balıkları taklit eden suni yemleri kamış ve makara yardımı ile atar ve çeker.

Bu kaşıklar esas olarak turnanın avladığı balıkları taklit ederek aldatmaya yöneliktir. Pek çok değişik renk, boy ve şekilde olabilirler. Ağırlıkları da kullanılacakları derinliğe göre farklıdır. Hangi derinlikte hangi kaşığı kullanacağınızı iyi bilmelisiniz, yoksa ya devamlı dibe takılır kaşığı bırakırsınız ya da o bölgede balığın yaşadığı derinlik yerine daha üstten boşa atıp çekersiniz. Tavsiyem bulunduğunuz yerde balığın hangi derinlikte olduğunu bilmiyorsanız üstlerden başlayarak yavaş yavaş daha derinlere doğru deneyin. Bunun için bu kaşıkları alırken rastgele değilde nerede nasıl kullanılacağını ağırlığını bilerek alın. Üretici satıcı firmaların web siteleri bu konuda gayet iyi bilgiler veriyor. Genel olarak 1-3 metre derinliğe kadar 5-15 gr. ağırlığında, 5 metreye kadar olan sularda da 15-25 gr, ağırlığında olan kaşıklar tercih edilmelidir. Bu seçimi yaparken dipteki bitki yapısı ve dibin ilişkenliğini dikkat etmek gerekir ki takılıp dipte kaşık bırakmayalım.
Soğuk ve kapalı havalarda bu kaşıkların parlak kırmızı renkte olanları daha iyi sonuçlar verebilir.

Drakovitch sistemiyle sabitlenmiş balık ile ve cleo kaşıkla avcılık çok etkilidir.

2- SABİT AVLANMA
Sabit avlanma; Dip yemlisi, ölü yem, çökertme, canlı yem şeklinde olur. Söz konusu yöntemlerden hangisi uygulanırsa uygulansın, eğer bir den fazla olta ile avlanılacaksa, oltalar arasında en az 10m mesafe bırakmak lazımdır.
Özellikle, ölü yem kullanıldığında, eğer zemin müsaitse (atılan yemi örtecek yosun, balçık bulunmaması halinde) çevreye abartmadan yemleme yapmakta fayda vardır.
Tutna sert bir balık olduğu için, özellikle kamışla avlanmalarda kakıç veya kepçeyi balığı sudan kesmek üzere hazır tutmak gerekir. Ayrıca büyük balıkların ağzından iğne çıkartmak için, yanınızda bir pense bulundurmakta fayda vardır. Turna canlı iken en kolay baş ve işaret parmakları vasıtası ile gözlerinden tutulur.

Akyem olarak kullanılabilen tüm deniz ve tatlı su balıkları turna balığına doğal yem olarak kullanılabilir. Turna solucana vurmaz. Uskumru turna için gayet iyi bir yemdir, oltaya takılışı yarım veya yaprak olarak olur. Tatlı su balıklarının ufakları oltaya canlı yem olarak takılabilir. Büyük tatlı su balıkları ve deniz balıkları yaprak yem, şakşak yem olarak da kullanılır. Küçük ölü balıkların 20 gr. civarında olanları. bütün olarak takılabilir. Ölü balıklar daha çok dip oltası, parakete için uygun olmakla beraber şamandıralı takımla da kullanılabilir. Serbast bırakma şamandıralı takımla canlı yem kullanmak gerekir. Ölü balıklar iğneye ya canlı yem gibi sırtından takılır veya kuyruk tarafından. Turna balığı avını kafadan yutmak alışkanlığında olduğundan kuyruktan takmak daha iyi sonuç verecektir, balık yemi aldığında iğneyi hissetmez ve yutmaya başlar böylece yakalanır.
Ölü balıkla avlanmada iri turna yakalanması ihtimali yüksektir. yaşlı ve iri balıklar avlanma alışkanlıklarını hızlı, hareketli avlardan güçlerinin daha kolay yeteceği daha yavaşlarına çevirirler, iyi bir leş yiyici olarak ta ölü balıkları menülerinde üst sıralara alırlar. Uygulamada da iri turnaların büyük kısmı ölü doğal yemle yakalanırlar. Turna avlanmada görme duyusu kadar koku alma duyusunu da kullandığından ölü balıkları bulmada zorluk çekmez yalnız dibin yemin kaybolacağı kadar otlarla kaplı olmaması gerekir. Altta görüldüğü gibi av esnasında yem olarak kullanılan balığın parçalarının oltanın etrafına ayrıca atılarak yemleme yapılması koku yoğunluğunu arttıracak daha verimli av yapılmasına yardımcı olacaktır. Ölü doğal yemlerle etkiyi arttıracak kokular da kullanılabilir. Bu tür kokuları Avrupalı amatörler kolaylıkla bulabilmekte veya özel aromatize edilerek kokulandırılmış ve konservelenmiş doğal yemler kullanmaktadırlar.
Turna Şamandıralı takımlar, Serbest bırakma şamandıralı takım ve Dip oltası ile avlanmaktadır.

Yayın Balığı (Silurus glanis ) ve Avcılığı

2008-03-23T08:16:00.012+02:00

YAYIN BALIKLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ

Vücut yapıları uzun ve az kısa, genelde yuvarlakça,silindirik ve kalın yapılıdırlar, yılan balığına benzer terleri bulunur. Vücutları genel olarak pulsuz ve bazılarında pula benzeyen kemiğimsi sert plakalar bulunur.
Bazı terlerde uzun bazılarında kısa 1 - 4 çift bıyık vardır. Bıyık yayınların en belirgin özelliklerinden biridir. İngilizce Catfish (Kedi balığı) olan adını uzun bıyıklara sahip olmasından almıştır. Ağızda sıralar halinde dizilmiş ince pek çok diş bulunur. Beslenme alışkanlıkları türe göre farklılık gösterir. Bazı türleri bitkisel gıdalar, bazıları ise canlı balıklarla beslenir. Genel olarak dip balıklarıdırlar ve su dibinde yaşar. Su sıcaklığı 20-30 oC arasında iyi gelişir.
Yayın Balığı; Göllerin ve durgun akan nehirlerin en önemli balıklarındandır.
Denize bağlantısı olan az tuzlu kıyı göllerinde bile rahatlıkla yaşarlar (Büyük ve Küçük Çekmece'de olduğu gibi). Ülkemizde Avrupa yayın balığı yada bayağı yayın balığı (Silurus glanis) ve mezopotamya yayın balığı (Silurus triostegus) olmak üzere iki tür bulunur.

AVRUPA YAYIN BALIĞI (Siluris glanis)

3 metre boy ve 300 kilogram ağırlığa ulaşabilen, eti kılçıksız ve çok lezzetli, ticari değeri yüksek bir balıktır. Yayın balığı uzun ömürlüdür. 100 sene kadar yaşayabilir.
Oksijensizliğe dayanıklıdır. Ilık su balığı olmasına rağmen düşük sıcaklıklarda da hızlı gelişir. Genellikle 2 yılda 0,5- 1,4 kilograma ulaşır. Orta Avrupa havuz koşullarında 3 yılda 2-4 kilograma gelebilmektedir ki bu ağırlıklarda sofralık balık olarak değerlendirilir. Hastalıklara karşı dayanıklıdır. Avrupa yayın balığı yapay yemlere alışabilir ve 2 - 2,2 kg. kuru yemle 1 kg. ağırlık artışı sağlanabilmektedir. Sürü halinde dolaşmaz, sakin sulardan hoşlanır. Gün boyunca yatağında saklanır ve gece olunca sığ kesimlerde avlanır. Su sıcaklığının azaldığı dönemlerde, çukur kısımlarda kışı geçirir.

Saldırgan bir balıktır. çoğunlukla balıkla beslenir. Genç devresinde küçük su hayvanlarını ve karada yaşayıp suya giren her türlü canlıyı yem olarak tüketir. Soğuk mevsimlerin başlamasıyla yem alımı durur, derin yerlere gider.
Doğal üreme için su sıcaklığının 15-20 oC olduğu mayıs-haziran da derinliği 1 metreden az olan sığ bitkilerle kaplı yerleri tercih eder. Bu yerlerde bitkiler üzerine açık sarı renkte ve yapışkan olan yumurtalarını bırakır.
Yayın balıkları üreme yerlerine bir erkek ve bir dişi olarak gelir ve yumurtalar kısım kısım basit yuvalara yumurtlanır. Yumurtaların çapı 3 mm. civarındadır. Erkek balıklar yumurtaları larvalar çıkıncaya kadar korur. Yumurtanın açılımı ortalama 2,5 günde olmakla birlikte su sıcaklığı düşükse bir haftaya kadar uzayabilir. Larvalar yumurtadan çıktıktan sonra 4-5 gün boyunca besin keseleriyle beslenir. Daha sonra serbest olarak dış beslenmeye başlar.
Erkekler 2-3 yılda (1-2 kg.) dişiler 3-4 yaşında cinsi olgunluğa gelirler.
Üreme döneminden önce erkek ve dişiyi birbirinden ayırt etmek oldukça zordur. Üreme safhasının hemen öncesi dişilerin karınlarının şiş olmasıyla cinsiyet ayrımı daha kolay olur.

Kesin bir ayrım için yayın balıkların karın kısmı ayrım yapacak kişiye dönük tutulur. Erkek-dişi ayrımı cinsiyet açıklığının arkasındaki deri çıkıntısına bakılarak yapılır. Bu deri çıkıntısı erkekte daha keskin ve lekeli, dişide ise oval ve daha az beneklidir. Ayrıca büyük balıklarda kafa ve çene köşeliliği diğer bir tanıma özelliğidir. Erkeğin kafası dişininkinden daha köşelidir.
Yayın; benzeyen başka türlerin (kara balık vs) bulunması nedeniyle Avrupa yayın balığı veya bayağı (adi) yayın balığı olarak ta isimlendirilir. Siluridae familyasından olup Avrupa'nın ikinci büyük tatlı su balığıdır. Yassı ve geniş kafası, geniş ağzı, dudaklarından sarkan iki uzun bıyığı ve çenesinden sarkan daha kısa dört bıyığı, kuyruğuna kadar uzanan alt-yüzgeci ve kafasının yakınında bulunan küçücük bir sırt-yüzgeci vardır. Yayın balığı çok iyi duyma kabiliyetine sahiptir. 80-100 yaşına kadar yaşayabilir.
Yayın balığının dişisi kilo başına 30.000 yumurta üretir. Erkek balık, yavrular yumurtalardan çıkana kadar yuvayı korur, bu süre, suyun sıcaklığına göre üç ila on gün arasında değişir.
Yayın balığı büyük, ılık gölleri ve derin, yavaş akan ırmakları tercih eder. Su akıntılarının oluşturduğu mağaralarda ve suya batmış ağaçların yanında barınmayı sever.

Alt dudağın üsttekinden daha öne çıkık durmasından da anlaşılacağı gibi, suyun ortasında ve suyun dibinde beslenir. Suni göllerde de üretilen yayın balığı yenilen bir balıktır. Ama yaşlı balıkların eti tatlı olmadığı için belli bir yaşa kadar yenilmesi gerekir; ozaman tadı dana etini andırır.
Yayın balıkları kuzey hariç Avrupa'nın her yerinde bulunur. Türkiye'de de büyük ırmaklarda ve baraj göllerinde bulunur. Fırat ve Dicle Irmaklarının dışında kalan akarsu ve göllerde yayılmıştır. 3 metreye varan uzunluğu ve 150 kiloya varan ağırlığı ile, mersin balığından sonra Avrupa'nın ikinci büyük balığıdır. Ama bu büyüklüğe ulaşan yayın balıkları çok nadirdir, son yüz yıl içinde, bu büyüklükte balık yakaladığını söyleyenlerin inandırıcı kanıtları yoktur. En son inandırıcı kanıtlar 19. yüzyıldan kalmadır. Yayın balığı ortalama 1,30 - 1,60 metre boyundadır. Bazen iki metreden daha büyüğünü yakalamak da mümkündür. Yakın zamanda yakalanan en büyük yayın balıkları Po ırmağında yakalanan 2,78 metre boyunda ve 144 kilo ağırlığında, Almanya'da yakalanan 2,49 metre boyunda ve 89 kilo ağırlığındaki yayınlardır. Fransa, İspanya ve Yunanistan'da da yaklaşık bu büyüklüklerde yayınlar yakalanmıştır.

Yayın balığı genellikle balıkla beslenir, ama solucan, sülük, böcek ve yengeç de yer. Belli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra, kurbağa, fare, sıçan, ördek ve su kıyısında yaşayan kuş türleriyle de beslenir.

Yayın balığı efsaneleri
*1985 yılında iki Yugoslav balıkçı, Tuna Nehrinde balığa çıkarlar. Oltalarına takılan dev yayın balığı onları tekneleri ile birlikte Tuna nehrinin akıntısına karşı 20 kilometre çeker. Nihayet yorulan balığı bir traktörün yardımıyla karaya çekerler; balık 3,5 metre boyunda ve 300 kilo ağırlığındadır.
*Orta Çağdan kalma belgelere göre, yayın balıklarının suya giren küçük çocukları yedikleri olmuştur.

Kanıtlanmış olaylar
*2003 senesinde Almanya'da yaşlı bir kadının köpeği serinlemek için suya girdiğinde, suyun yüzeyinde büyük bir ağız belirir ve köpek bu ağzın içinde kaybolur. Haber Almanya'da bütün gazetelerde ve televizyonlarda yer alır. Alman medyası bu yayın balığına Yakob adını verir.
*Rusyada görev yapmış birinin aktardığına göre bu zamama yakalanan en büyük yayın balığı bir rus köylüsü tarafından ağ ile yakalanmış ve traktör yardımı ile karaya çıkarılabilmiştir. boyu 5.19 mt ağırlığı 321 kg.

MEZOPOTAMYA YAYIN BALIĞI (Silurus triostegus)

Siluridae familyasından bir yayın balığı türü. Mezopotamya bölgesinde, yani Suriye, Irak, Iran ve Türkiyede bulunur. Mezopotamya yayınların üreme zamanları mayıs, haziran ve temmuz aylarındadır.

AVCILIĞI

Çocukluğumuzda Çarşamba (Yeşilırmak) ta yayın avlarken, kendi kendine çözülen oltalar kullanırdık.
Bu oltaların ucuna kocaman bir kurbağa, her biri bir karış boyunda 5-6 adet solucan yada kerevit taktıktan sonra ırmağa atar tüm gece boyu kamp ateşi kenarında bekler, sabah gider oltalardan balıkları alırdık.
Çalışma prensibini göstermek bakımından aşağıdaki çizim fikir verecektir.
Yayın balığı avını; saatler boyu sabır, bir anlık heyecan ve devasa bir ödül olarak tanımlayabiliriz.
Yayın balığı, sürat yapması için yaratılmamış olduğundan, kah gezerek, kah bekleyerek, bıyıkları ile yoklayarak yiyecek arar. Bu arada dipte ölü veya ağır hareket eden canlılar da Yayın balığının besinini oluştururlar. Ancak kimi yörelerde "Tabak" veya "Tabak midyesi" olarak adlandırılan çiftkabuklu, Yayın balığının ana menüsünü oluşturmaktadır. Bunun yanısıra, kan sülüğü, kurbağa ve özellikle sümüklüböcek de, vazgeçemediği besinlerdendir.
Yayın balığı, su sıcaklığının 6-8ºC altına düşmesi ile aktivitesini çok azaltır. En aktif olduğu dönem, 14-18ºC arası su sıcaklığının oluştuğu dönemdir. Daha yüksek sıcaklıklarda da, aktivasyonu göreceli olarak düşer.
Bilinenin aksine, gece ve gündüz beslenmesinde bir fark olmaz. Kısaca gece veya gündüz avcılığı arasında fark yoktur. Ancak, karanlık ve sakin gecelerde bıyıkları vasıtası ile hissedebildiği için, diğer canlılar açısından büyük tehlike oluşturur, bunu bilen Yayın balığı bu tip gecelerde hacim olarak daha fazla besin almaya gayret eder.
Ancak kanıma göre avcı, Yayın balığının daha az av bulabildiği gündüz saatlerinde veya mehtaplı parlak gecelerde daha fazla şanslıdır.
TAKIM:
Bu tatlısu devi için her çeşit malzemeyi kullanamayız. Başarılı olmak, yakalanan balığı takımı kopartmadan kıyılamak istiyorsak, malzemenin en sağlamını kullanmak zorundayız.
Özellikle beden için, mümkün olduğunca yüksek çekme güçlü misina kullanmak ve her avdan sonra bu yaklaşık 1m lik parçayı ve diğer düğümleri yenilemekte fayda vardır.
Takımı ister makaralı kamışta olsun, ister el oltasında; olta, iri ve sağlam bir fırdöndü ve bunu takip eden, ucunda iğnenin bulunduğu 1m boyunda bir bedenden ibarettir.
Kimi ilişkenli veya uygun olmayan diplerde (çamur, aşırı yosun vs.) stropor veya bir pet şişe ile bu olta askıya alınabilir.

Av Tekniği:

I. Yemli Beden:
Yemli beden olta ile Yayın avında esas olan sabırdır. Yayın uygun yem ile donatılmış oltanızın yanına geldiğinde veya yemi hissetiğinde iş bitmiştir. Ondan sonra, takımın sağlamlığı ve avcının fizik gücü sayesinde, yine sabır ile yol istedikçe vererek, kimi zaman saatler süren karşılıklı inatlaşmanın sonunda, balık kakıçlanarak karaya alınır.
Yayın avcılığında sabırın yanısıra en önemli unsurlardan biri de ses çıkartmamaktır. Yayın balığı sandal ve kıyıdaki titreşimleri alabildiğinden, gürültü yapıldığında daha kuşkucu olan Yayın balığını avlamak güçleşir.
II. Bırakma Olta:
Adından da anlaşılacağı gibi, bırakılıp belli bir zaman sonra kontrol edilen oltadır. Takım kalınlıkları yemli bedene göre daha kalın tutulur. Karada sabitlendiği yerin, çok sağlam olması gerekir. Olta atıldıktan sonra, tam kıyıda kalan kısmına 5-10kg. lık bir taş bağlanır ve arkasından 10-15m. misina sağılarak serbest bırakılır. Bu işlem 2-3 defa tekrarlanır. Amaç yakalanan balığın oltanın kontrol edileceği zamana kadar sürüklediği taşlar ile yorgun düşürmek ve misinanın çektikçe yavaş yavaş gelmesinden dolayı geçecek zaman içersinde kopma riskini azaltmaktır.
Not: Avcılık bilgileri Sn. L. Artüz'ün sitesinden alınmıştır.

2008-03-23T07:38:00.006+02:00

Karabalık (Clarias gariepinus) ve Avcılığı

Karabalık, Clarias gariepinus (Eş bilimsel ismi C. lazera) Güney Afrika’daki Orange Nehri’nden başlayarak, tüm Afrika, Ortadoğu ve Türkiye’de yayılış gösterir. Ülkemizde Antalya’dan Hatay’a kadar olan sahil kuşağındaki durgun ve akarsularda rastlanır.
Hatay bölgesinin en büyük su kaynağı Asi Nehrinde, bol miktarda bulunmaktadır. Yine neredeyse tamamen kurutulmuş olan Amik gölü ve ovası ençok bulunduğu yerler arasındadır. Göl kurutulmadan önce bahar ve kış aylarında genişleyip yaz aylarında daralmaktayken kuruyan ve gölün çekildiği alanlardaki ufak su birikintilerinde binlercesini toplamak mümkündü.
Bu bölgede doğadan yavru toplanarak yetiştiriciliği yapılmaktadır. Karabalık dünyada Afrika kedi balığı olarak tanınmakta ve Afrika’da 1970’li yıllardan bu yana ticari potansiyeli ile dikkat çekmektedir.

Yayına benzeyen ve onunla aynı grupta fakat farklı ailede ( Clariidae =hava soluyan yayınlar) yer alan kara balık Gelinbalığı ve Sekizbıyık adıyla da anılır. Boyu 170 cm ye ağırlığı 60 kg ya kadar olur.

Vücut uzundur, yayın balığına benzer fakat sırt yüzgecinin daha büyük ve ağızda 4 çift bıyığın bulunuşu ile ondan ayrılır.

Yayın Balığı

Ağız etrafındaki bıyıkların bir çifti üst çeneden, üç çifti ise alt çeneden çıkar. Uzun bıyıkların boyu baş boyunu geçebilir. Başın üst kısmında çok miktarda granüllü yapılar mevcuttur. Gözler küçüktür. Anal yüzgeç kuyruk yüzgecine kadar uzanır. Sırt yüzgeci, göğüs yüzgeçlerinin biraz gerisinden başlar, kuyruk yüzgecine kadar uzanır. Kuyruk yüzgeci tek loplu ve serbest kenarı yuvarlaktır. Vücut rengi ortama göre değişir. Çoğunlukla sırt kısmı kahverengi veya esmer yeşil, karın bölgesi ise kirli beyazdır. Genç bireylerde koyu renkli vücut boyunca uzanan bir bant görülür. Lezzetli ve az kılçıklı bir balıktır.

Karabalıklar solungaç boşluğunun üzerinde, kafatasının her iki yanında içerde yer alan dalcıklı bir çift yardımcı solunum organına sahiptir. Atmosferdeki oksijenden faydalanabilmesi ve oksijence fakir sığ çamurlu sularda bile yaşayabilmesi nedeniyle Afrikada ve Uzakdoğuda küçücük havuzcuklarda bile yetiştirilmektedir.

Tabanı çamurlu, milli ve sığ sularda dipte açtığı yada bulduğu oyuklarda, bitkilerin kök ve gövde kalıntıları altında yuvalanır. Gün içerisinde kuytuluklarda, kamışlıkların ve kıyıdaki yapılı bitkilerin gölgeliklerinde gizlenen sekizbıyıklar günbatımıyla birlikte hareketlenmeye, av aramaya başlarlar. Yakın bölgelerde yer almaları ve vücut özelliklerinin benzerliği nedeniyle yaşadığı yerlerde gelebicin olarak da tanınan yayın ile (Silurus glanis) karıştırılır.
Pulsuz olan vücudu kalın derisi altında yer alan mukus bezlerinin yoğun salgısından ötürü oldukça kaygandır. Genel renk karın bölgesi dışında siyah zemin üzerine koyu gri mermer desenli olup solungaçların alt kısmıyla alt çene ve karın bölgesi ise kirli beyazdır.

Etçil bir balıktır. Oldukça gelişmiş tat alma ve hareket algılama duyularıyla ölü ya da canlı yiyebileceği her türlü hayvansal besini görüş imkanı bulunmayan bulanık sularda bile bulabilecek kabiliyettedir. Yumuşakçaları, sazan gibi balıkları, kerevitten kurbağaya kadar hemen her türlü canlıyı avlayarak hayatını sürdürür.
Solungaç boşluğunun üzerinde, kafatasının içinde her iki yanında yer alan organ ve nemli derisi sayesinde doğrudan güneş ışığına maruz kalmadığı ve derisi kurumadığı sürece şaşılacak kadar uzun süreler belirli miktarda atmosferik havayı soluyarak hayatta kalabilirler.

AVCILIĞI

Hayvan sakatatları ve balıkla yemlenmiş dip (bırakma) oltalarıyla avlanır. Yörede çıkan balığın büyüklüğüne göre uygun misina kalınlığı ve kanca büyüklüğü seçilmelidir.

Sahte Yemlerle Kıyıdan At-Çek Tekniğiyle Levrek Avı

2008-03-22T16:23:00.009+02:00

Bu başlık altında; levrek nerede bulunur, ne zaman avlanır gibi genel konulara girmiyeceğim, diğer başlıklarda bu konu bolca geçmektedir. O nedenle herkesin merakla beklediği takımın hazırlanması ve at çek tekniklerine değineceğim.

GENEL BİLGİLER

Denizde veya tatlısuda kıyıdan at çek yaparak balık yakalama tekniğine uluslar arası literatürde "Spinning" denilmektedir. Bazı dillerde buna Casting de denilir.
Bu yötemle kullanılan takımara ise "Spinner" denir. Hem kamış hem makine hem de sahte yemlerin kıyıdan atışa uygun tiplerine Spinner denildiğini hatırlatmakta yarar vardır.
Bu malzemeler belki herkeste vardır, fakat bu güne kadar doğru kullanabilen ancak bir kaç kişi gördüm. Nasıl bağlanır, nasıl atılır nasıl çekilir ????? konularında kedine göre doğru yöntemi bulabilmiş bu az sayıdaki meraklı kişi sık sık 300 gram ile 8 kilo arasında levrek avlayabilmeleriyle kendilerini ispat etmektedirler. Ama her nedense; amatör balıkçılar bu ve benzeri sahtelerin kullanımı konusunda bilgi vermede çok cimri davranmaktadır.
Burada anlatılan bilgiler sadece kişisel tecrübelerime değil, bu malzemelerin kullanım kataloglarındaki standartlara da dayamaktadır. Bu bilgilerin satır satır okunması halinde herkesi levrek olan yerde onu avlayabilen yeterli düzeyde levrek avcısı yapacağını sanıyorum.

KULLANLACAK KAMIŞ VE MAKİNENİN ÖZELLİKLERİ

1- Kamış

Kullanacağımız sahtenin ağırlığına göre levrek avında 10-60 gram arasında atara sahip, karbon veya kompozitten imal edilmiş, hafif, avlağa göre 2-3 metre arasında uzunlukta ve tercihen 2 parçalı (teleskopik olmayan) kamışlar daha etkilidir. Bu kamışların çekeri ise 10 libreye (4.5 kg) kadar olmalıdır.

2- Makine

Aynen kamışta olduğu gibi, uzun süre at çek yaparken yorulmamak için hafif ama sağlam, tercihe göre 30 -50 arasında büyüklüğe sahip, seri (1:4-1:5.5 arası) sarımlı, en az 4 bilyeli makineler bu amaca uygundur.

KULLANILAN SAHTE TİPLERİ

I- Silikon kum yılan balığı maketleri (raglou);
Çeşitli boy ve renklerde olabilen bu sahtelerle levrek avı oldukça verimlidir. Hem tekne arkasından hem de kıyıdan at/çekte kullanılabilir. Kısaca kancası üzerinde, uzun bir balık çeklinde silikon sahte yemler olarak tanımlanabilir.
Renk seçiminde deneyimler ön plana çıkar. Siyahi kırmızıdan süt beyazına kadar her renk etkili olur. Gece kullanımına uygun fosforlular, simliler vs. olmak üzere renk çeşitleri çoktur. Bulanıklık ve karanlık (akşam saatleri yada bulutlu bir hava) açık ve parlak olanlarını ön plana çıkartırken, duru sularda ve gün ışığı altında daha mat renkler tercih edilebilir.

Raglou ucuz bir malzemedir. Tercih ettiğiniz her renkten ve 4 cm den 12 cm ye kadar her boydan bulundurmakta yarar vardır. Basit bir kaliteli maket balık 20 YTL den yüksek fiyatla satılırken, bu parayla onlarca raglou almak mümkündür. Keza levrekten sinarite, melanuryadan ıskarmoza, istavritden sarıkuyruğa kadar pek çok balığı bunlarla avlamak mümkün olduğundan, harcadığınız paranın karşılığını fazlasıyla verecektir.

Başlıca 4 tip raglou mevcuttur;

1- Standart kum yılan balığı modeli (RAGOT RAGLOU)
2- Kurşun kafalı kum yılan balığı (RAGOT RAGBAR)
3- Ahtapotlu kum yılan balığı (RAGOT OCTORAG)
4- Ağırlıklı ahtapotlu kum yılan balığı (RAGOT RAGLOU TRANIE)
5- Yılan balığı/Hortum (RAGOT ANGUIL POP)

II- İğnesiz Silikon Yemler (Sassy)

Silikondan yapılmış, balıktan karidese, kerevitten kurta solucana kadar değişen şekillerde ve özellikle tatlısu avında etkili yapay yemlerdir.
Bunlar Jighead denilen kurşunlu kurşunsuz kancalara takılarak kullanılır. Uzağa atışa veya diplenmesini ihtiyacı hissettikçe ağır kurşunlu kancalar kullanılır.

III- Tüylü ve Yünlüler (STREAMER)

Bunlar kanca ve ona bağlı kurşun kafa üzerine (jig head) sarılmış yün - tüy ve sentetik liflerdir. Bağlanirken balık görüntüsü verilir, gerekirse göz eklenir. Bazen ekstra ağırlık ta eklenebilir. Bazılarının özerine döner kaşık eklenebilir.
Daha yaygın olan tüylüler fly balıkçılığına benzer şekilde sade kanca üzerine tüy ve parlak ipler bağlanarak oluşturulur.

IV- Sert Maketler

Hepimizin rapala, yoziru, daiwa, virav, erma markalarıyla tanıdığımız kimisi yüzen kimisi 1 metre kimisi 2 metre dalan, kimisi kuyruk sallayan, kimisi dalıp çıkan farklı şekil, renk, desen ve büyüklükteki, üzerinde bir yada birden çok tekli, ikili yada üçlü kanca bulunan yapay yemler/oltalar dır.

Sahtenin aksiyonu (kuruk sallama, dalıp çıkma, düz gelme) ve dalış derinliği tecrübeyle doğru seçilir. Burada şu aksiyon iyidir, şu derinliğe dalan yada yüzeyden gelenler harikadır diyemem. Havaya, dalgaya, dip yapısına, derinliğe vs. göre değişir. Büyüklüğü de hedeflenen balığa göre ayarlanır. 1 kg ya kadar 5-7 cm, 2 kg ya kadar 7-9 cm, 2 kg dan büyük balıklara 9-13 cm... 7 kg ve büyüklere daha büyük boylar kullanılabilir.

Bildiğim bir şey var ki o da renk seçimidir. Genel olarak; Açık parlak renkler bulanık ve dalgalı sularda, koyu renkler güneş tepedeyken randıman verir. Karadeniz'de suyun yeşilimsi rengi ve çok sıkça rastlanabilen serseri yüzen yosun parçaları nedeniyle yeşil ve tonları verimsizdir.

Kırmızı kafa beyaz gövde, hamsi - sardalya şekilli mavi ve yeşil, hatta bakır rengi, tipik magnum model (yılarya ve uskumru şekilli), ağzı bir karış açık su püskürten poper lar, en tutulan renk olan Prenses (tirsi şekilli mavi üzeri siyah benekli) ve son yılların olmassa olmazları fosfor renkli sarı-yeşil sahteler çok etkindir.
Kişisel tercihlerim:
Yoziru ve strike pro mavi, fosforik yeşil, bakır rengi hamsi modeli (M177,M99,M37)
Rapala Magnum, Prenses, Kefal ve uskumru renkliler ile kırmızı kafa (RH,SM)
Kaliteli markalardan fosforlu sarı-yeşil üstü ve gıdığı farklı renkte boyanmış uzun tip (yukarıdaki YT ve FT renkler)
Parlak ve fosforlu renklerden poperlar

MONTAJ

Spirolino ve Bull rag ülkemizde doğru kullanmayı bilenlerin çok az olduğu çok etkili iki araçtır. Nedense bu araçlar genelde standart yöntemler dururken uyduruk bağlama şekilleriyle kullanılır. Amaç sahte atmak değilse (mesela zargana şamandırası olarak kullanım) sorun çıkmaz fakat, sahte yem at-çek yönteminde yanlış monte edilen bu araçlar işe yaramaz.
Örneğin bizim zargana şamandırası diye adlandırdığımız Bull Rag...

Ona ne işkenceler ediyoruz, ne değişik amaçlarla kullanıyoruz bir bilseniz...
Alır almaz iki fırdöndüden birini kesmek Alahın emri gibi... Teli kesmek ve iki fırdöndüyü de çıkratmak yeni moda...
Acaba hiç düşündük mü? Neden buna tel bağlayıp bir ucuna iki tane fordöndü birden eklemiş?

Bakın icat ve imalatçısı olan Ragot firması BullRag'ı nasıl kullanmayı öneriyor...

Sanırım çizim gayet anlaşılır şekilde...

Bu durumda ben sahteyi uzağa atamıyorum, nasıl 2 gramlık raglou yu 30 metre uzağa atabilirim sorusu yanıtlanmış oldu...[/font]
Aynı şekilde uzağa atmayı kolaylaştıracak biçimde sahteyi (sıyırtma kurşuna) monte edebiliriz.
İstanbul Boğazında izmarit ve istavrit avında kullanılan sıyırtma kurşun spironun atasıdır.

Spiroya sahtenin bağlanmasına gelince;

Hafif takımları uzağa atmak ve düzenli-aksiyonlu çekmek için spirolino bir numaradır.
Kamışın boyuna göre 1 kulaçtan az olmayan misina ile sahte bağlanırsa doğru atış ve çekiş sağlanabilir.

Sonuç;

Hangi tür sahte olursa olsun, hafifliği nedeniyle uzağa atamıyorsanız bulrag'a, sıyırtma kurşuna ve spiroya bağlayabilirsiniz. Bu bağlamada 2 metreden uzun köstek kullanmak yeterlidir. Misina kalınlığı avlamayı hedeflediğiniz balık büyüklüğüne ve misina kalitesine göre değişir. Elinizde 10 kg çeker 0.20 misina varsa onu kullanın, yok ise 0.40 a kadar çıkmakta mahsur yoktur.

AT ÇEK TEKNİĞİ

Bu şekil size ne anlatıyor?

/\/\____/\/\/\____________/\/\_____/\/\/\_______<-- <--

Kıyıdan at çek yaparken levrek sahtelerinden silikon olanlar bu düzende çekilir.

Burada anlatılmak istenen 1-1.5 metre sar, 3 sağa sola (yukarı yukarı, yukarı aşağı vs ) salla (küçük zigzaglarla çırp) 2 -3 karış sar 2 sağa sola çırp...

En son verilen rapalayla kombine bağlamada ve sadece rapala ile at çekte ise çekiş sitili aşağıdaki gibidir.

Bu da şu şekilde açıklanabilir.

Düzenli olarak sararaken arada ikile (dur sar, dur sar) sarmaya devam et ikile... sar ve sonra geniş zigzaglarla sağa sola yada yukarı açağı çırp (olta bir yere takılmış gibi kamışın ucunu yukarı doğru sektir)

Günümüzde Bilinçli Balıkçılık Nasıl Olmalıdır?

2008-03-22T14:57:00.004+02:00

Amatör balıkçılık; "maddi çıkar beklemeden tamamen dinlenme ve eğlence amaçlı balık avlamak" olarak isimlendirilse de, doğrusu bu değildir.

Ülkeden ülkeye, kültürden kültüre bu tanımlar değişir. Ülkemiz için;
"Maddi amaç gütmemek ve tamamen eğlence ve dinlenme amacıyla balık avlamak" ifadesi amatör balıkçılık değil sportif balıkçılık teriminin karşılığıdır.

Amatör balıkçı avladığı balığı yer, sportif balıkçı ise yemez. Balığı yemek maddi bir çıkardır. Geleneksel yapı ve ülkemizin gelişmişlik düzeyi nedeniyle amatörün avladığı balığı yemesi, paylaşması ve hatta kısıtlı bir şekilde takas yapması normaldir. Hatta bu durum Avrupa Topluluğu Üyesi fakat gelişmişlik düzeyi ülkemiz seviyesinde bile olmayan Polonya başta olmak üzere, Romanya ve Bulgaristan'da daha yoğun yaşanan bir durumdur. Bu ülkelerde sportif balıkçılık turizmi yaygınlaştırılmaya çalışılırken, pek çok doğal kaynaktan halkın beslenme amaçlı balık avlıyor olması nedeniyle sportif balıkçılığı geliştirmeye yetecek büyüklükte ve yoğunlukta balık olmadığı görülmüş ve bir türlü çözüm üretilememiştir.

1980 li yıllardan itibaren ülkemizde hızlı bir gelişim yaşanmaktadır. Yasalar bu günlerde neredeyse yerli yerine oturmak üzere olup kontrol yönünden eksikler ise halen devam eden bir sorundur. Düzenli ve doğru kontrolün sağlanması için kolluk kuvvetleriden çok balığı, avlağı ve balık avcılığı yönetimini bilen uzman kişilerin bu görevi yapması, her bölge için kolluk kuvvetlerinin bilgi eksikliğinin eğitim seminerleriyle giderilmesi yerinde olacaktır.

Yaşanılan gelişmeler artık ülkemizde de gerçek anlamda sportif balıkçlığın oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bu gelişmeleri şu şekilde sıralamak mümkündür;

1. Ekonomik yönden doygunluk,
2. Kirlilik, aşırı avcılık ve iklim değişiklikleri nedeniyle balık kaynaklarının azalması,
3. Eğitim düzeyinin ve çevre bilincinin artması,
4. İletişim araçları sayesinde dünyadaki uygulamalardan haberdar olma.

Sonuçta; avladığı balığı yemeye ihtiyaç duymayan (ya da daha yenilebilir balıkları satın alma gücü olan), azalan kaynakların korunmasına ve sürdürülebilir balıkçılığın sağlanmasına katkıda bulunmak isteyen ve balık avcılığından aldığı hazzı devamlı yaşamak isteyen pek çok kişi çok miktarda balık avlamasına rağmen ya hepsini ya da büyük bölümünü suya iade etmektedir.

Yine yasal limitler dahilinde; serbest dönem ve avlaklarda, belli boydan büyük ve belli miktararda av yapan, kurallara riayet eden, hatta kendisine yasaların getirdiği kısıtlamalardan daha fazla sınırlama yapan amatör balıkçılar giderek yaygınlaşmaktadır.

PEKİ DOĞRU DAVRANIŞ ŞEKLİ NE OLMALIDIR?
Yani ne kadar balık avlamalı, ne kadarını yada hangi özelliktekileri alıkoymalı hangilerini salmalı ve alıkoyduğumuz balıkları nasıl değerlendirmeliyiz. Hassas türler ve avlaklar varmıdır? Buralarda davranış biçimimiz nasıl olmalıdır?

Öncelikle bilmemiz gereken şey; her balık türü, her avlak ve her mevsim aynı değildir.

İstavrit, lüfer-kofana, palamut-torik, mezgit, barbunya, ısparoz, kupez, sarpa, izmarit, melanurya gibi türlerle alabalık, fangri, sinarit, levrek, trança, minekop, eşkina, akya, kuzu, kılıç, mersin balığı, deniz alası hatta İsrail sazanı, tilapya, balon balığı bir tutulamaz.

Yasalar bu türler hakkında yeterli olmasa bile, biz doğru bir hassasiyet ortaya koymalı ve gerekiyorsa bu hassasiyetlerin de yasalarda yer almasını sağlamaya yönelik girişimlerde bulunmalıyız.

Sportif balıkçılık amacıyla konuya bakanlar zaten en ideal konumdadır. Onlara diyecek sözümüz yok. Hatta onlar gibi olabilsek, onlar gibi olanların sayısını artırabilsek ne mutlu bize. Fakat amatör balıkçılık ve ülke koşulları da bir gerçek olarak karşımızda durmaktadır. Bu nedenle yasal yada insani hak olarak amatör balıkçılığın ülkemizde daha uzun yıllar devam etmesi gayet normaldir.

Gelişmekte olan bir ülkeyiz. Yasalarımız her şeyi dört dörtlük içermeyebilir. Bu nedenle yasalardaki boşlukları kullanmak yerine vicdani süzgeçten geçirmek ve bazı durumlarda yasalardan daha katı olmak zorunludur.

Diğer yandan yasalardaki eksiklikler ve olgunlaşmamış yapıların bazılarını vicdani süzgeçten geçirdikten sonra, kendimize daha geniş bir alan yaratmak, biraz toleranslı davranmak ta gerekebileceğini eklemeliyim. Bunda aşırıya kaçmamak ve bunu fırsat olarak görmemek veya kontrol edilebilirliği ve kişiye göre değişkenliği bertaraf etmek için hiç kullanmamak kişisel tercihimdir.

Ülkemize özgü şartlardan biraz söz etmekte yarar vardır.

Amatör yöntemlerle avladığı balığı yemeye ihtiyaç duyan insanların sayısı azınsanamayacak kadar çoktur. Geleneksel balık işleme metodlarından tuzlama, kurutma (çiroz) ve lakerda gibi yöntemler belli dönemlerde av yapan kişilerin kısıtlanması veya ticari avlama belgesi almaya zorlanması nedeniyle yok olmak üzeredir.
Özellikle Karadeniz, Boğazlar Marmara ve Kuzey Ege'de yaşanan pelajik (yüzey) balık akınları, Ege ve Akdeniz'deki levrek ve çupra göçleri yılda bir kaç gün gerçekleşen ve dedelerimizin bile beklediği furya zamanları olup, av limitleri Türkiye Balıkçılığının Yapısı dikkate alınarak genişletilebilir. Fakat; bu furya dönemlerinin hangisinin üreme göçü hangisinin beslenme yada kışlama göçü olduğunu bilmeden amatör yöntemlerle de olsa yoğun avlanmamak gerekir. Tabi ki üreme göçleri sırasında yoğun sürü oluşturan balıkların ticari balıkçılarca ve özellikle endüstriyel av araçlarının en yüksek kapasitelisi olan gırgırla avcılığı da mutlaka tamamen engellenmelidir.

Bunun yanında oltaya gelen sinarit palazını, ispendeği, kuzu - akya yavrusunu, alabalığın dişisini, sazanın 1.5 kg dan, sudağın yarım kg dan aşağısını salıvermek te ülkemizin şu andaki şartlarının bir gereğidir.

İstavrit gibi nüfusunun çoğunu sıfır yaş grubundaki 11 cm ye kadar balıkların oluşturduğu türlerin amatör yöntemlerle yaygın bir şekilde ve yoğun olarak dört mevsim avlanması gelecekte türün stoğunu tehlikeye sokmasa da duyarsız balıkçıların yetişmesine neden olacak ve ticari balıkçının o ince balığı 100 lerce ton avlayıp balık unu -yağı fabrikasına göndermesine karşı koyma gücümüzü azaltacaktır.

Yasalarca ekolojik açıdan zararlı türler sınıfına sokulan ve gerçekte de girdiği sularda baskın tür haline gelerek değerli yerli türleri yok eden balıklarda sınırsız avlamanın devam etmesi gerekir. Bu konuda kırmızı havuz balıkarına ve tilapyalara acımamak, turnayı kendi gölünde değil ama bulaştığı yerde geniş toleransla avlamak, avlanan ve yenilmeyen türleri (kırmızı balık, tilapya, güneş levreği) başka kaynağa yada avladığınız yere salmak yerine hayvan yemi olarak değerlendirmek tercih edilmelidir.
Boş ve doğal alabalık bulunmayan bir baraj yada sunni gölette gökuşağı alabalığına, doğal yaşam ortamında bulunan turna ve tatlısu levreğine ise aynı muameleyi uygulayamayız.

Yarı sportif balıkçılık anlayışı ülkemizde yaygınlaşması gereken bir uygulamadır. Bunu istediğin kadar balık avlamak fakat limitlerden küçük olan ve fazla sayıdakileri zarar vermeden kaynağa iade etmek olarak tanımlayabiliriz. İçsularda özellikle kapalı gölet ve göllerde ise tam yakala - bırak yönteminin yaygınlaşması, hatta balıkçılık dernek, kulüp ve grupları ile yerel idarelerin bakanlıkla iş birliği yaparak ağaçlandırma kampanyalarına benzer şekilde balıklandırma yapmaları sürdürülebilir balıkçılık açısından giderek daha önemli hale gelmiştir.

Sürdürülebilir Amatör Balıkçılık ve İlkeleri

2008-03-22T14:34:00.002+02:00

Böyle bir başlık fazlasıyla kafa karıştırıcıdır. Oysa konu hayati önem taşır. Bu bakımdan konuyu fazla teknik kelime kullanmadan yazmalıyız. Eğer kullanmak gerekliyse herkesin kafa yormadan anlayabileceği güncel Türkçe karşılığını açıklamalıyız.

BALIKÇILIK NEDİR?

Sularda yaşayan ve insanların herhangi bir şekilde işine yarayan canlıların avlanması, toplanması ve yetiştirilmesidir.
Görüldüğü gibi avcılık ve yetiştiricilik olarak ikiye ayrılır. Ne şekilde yapılırsa yapılsın ticari bir faaliyettir, dinlenmek ve eğlenmek te bir maddi katma değerdir. Adının aksine yosundan balığa kadar tüm su canlılarını kapsar. Yaygın olarak kullanıldığı gibi bu yazıda da tüm su ürünleri yerine "balık" kelimesi kullanılacaktır.

BALIK AVCILIĞI NEDİR?

Herhangi bir amaçla sularda yaşayan canlıların avlanması, yakalanması ve toplanması eylemidir.

AMATÖR BALIKÇILIK NEDİR?

Ticari kaygı duymadan tamamen dinlenmek ve boş zamanı değerlendirmek amacıyla yapılan balık avcılığıdır. Tam Türkçe karşılığı “DİNLENCE BALIKÇILIĞI” dır.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK NE DEMEKTİR?

Bir kaynaktan sağlanan faydanın devam ettirilmesi, onun verimli olarak sonsuza kadar yaşatılmasıdır.

SÜRDÜRÜLEBİLİR AMATÖR BALIKÇILIK NEDİR?

Yukarıda yaptığımız tanımları birleştirirsek;
Amatör balıkçılık yapılan ortamların ve canlıların korunarak uzun yıllar boyunca verimli bir şekilde hizmet etmesini ve sonsuza kadar ondan faydalanmayı sağlamaktır.
Yarışma amacıyla yapılan balıkçılığa ise "Sportif Balıkçılık" denir.
-*-

Konuyu anlamak yada iyi bir amatör balıkçı olabilmek için bu tanımın her kelimesini iyi sindirmemiz gerekir. Bunun için;

* Amatör balıkçılığın yapıldığı ortamları ve özelliklerini
* Amatör balıkçılığı ilgilendiren türleri
* Ortam ve canlıları hangi etkilerden koruyacağımızı
* Bu kaynaklardan yararlanma şeklini, yani amatör balıkçılık yöntemlerini
* Amatör balıkçılığı ilgilendiren kanun ve kuralları

Bilmek ve tanımak gerekir.

AMATÖR BALIKÇILIK NEREDE YAPILIR?

Amatör balıkçılık suyun bulunduğu her yerde yapılır. Bu anlamda su bulunan alanları özelliklerine göre üçe ayırabiliriz.

1. Tatlısular: Her boyuttaki göl, baraj ve akarsular bu sınıfa girer. Bu tür bazı doğal sular tuz ve soda içerebildiğinden bazen içsular olarak ifade etmek daha doğrudur.
2. Acısular: En önemli balıkçılık alanlarıdır. Tatlısu ile deniz suyunun karıştığı ırmak ağızları ve deltalarda bulunan göller ve dalyanlar bu sınıfa girer.
3. Tuzlusular: Ülkemiz için farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip Karadeniz’den Akdeniz’e kadar olan denizlerimiz bu sınıfa girer. Bazen denizler olarak ta ifade edilebilir.

Bu ortamlar hakkında forumumuzda farklı bölümlerde daha geniş anlatımlar bulabilirsiniz. Fakat balık avcılığını suların fiziksel ve kimyasal özellikleri her şeyden çok etkiler demenin çok iddiacı bir ifade olmadığını belirtmekte yarar vardır.

AMATÖR BALIKÇILIĞIN İLGİLİ OLDUĞU CANLILAR HANGİLERİDİR?

Bunları iki grupta inceleyebiliriz;

*
* Hedef Türler: Avlamayı istediğimiz, avlanması yasal olarak serbest, avlayana besin oluşturma, eğlenme, av ortamını ve ortamın dengesini koruma gibi nedenlerle faydalı olan canlılardır.
* Hedef Dışı Türler: Avlamayı istemediğimiz; avlayana hiçbir yarar sağlamayan, istediğimiz yada kanuni vasıfları taşımayan, tür, boy, avlak ve sezon olarak yasalarla korunan, av takımlarımıza tesadüfen yada istemeyerek yakalanan türlerdir.

AMATÖR BALIK KAYNAKLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR?

Balık avladığımız ortamı, oradaki canlıların düzenini ve avladığımız türlerin miktar ve büyüklüklerini etkileyen faktörlerdir. Bunları; doğal nedenler ve insandan kaynaklananlar olarak iki kısımda inceleyebiliriz.

*
* Doğal Nedenler: Kuraklık, sel, aşırı yağış ve sıcaklık değişimi gibi hava ve iklim hareketleri ile yabancı türlerin istilası, erozyon, deprem gibi diğer nedenler balık avladığımız ortamın düzenini bozabilir. Yaşayan canlıların gelişmesini tamamen yada kısmen durdurabilir yada tamamen yok edebilir.
* İnsan Kaynaklı Nedenler: Su, ses, ışık ve çevre kirliliği, aşırı, bilinçsiz ve kuralsız avcılık, baraj, set, kanal, gölet inşası, drenaj, planlı ve plansız şehirleşme, karayolu inşası, kara ve su yolu taşımacılığı, suların tarımda ve içme suyu olarak kullanmak amacıyla başka yerlere sevki, başka su kaynaklarının diğer bir doğal kaynağa bağlanması ve katıştırılması, balık yetiştiriciliği faaliyetleri, balık aşılama gibi pek çok şey bu başlık altında sayılabilir.

AMATÖR BALIKÇILIKTA KULLANILAN YÖNTEMLER NELERDİR?

* Yoğun ve kolay balık elde etme yöntemleri
* Balığa ve balığın yaşadığı ortama zarar veren yöntemler
* Avladığı balığı satarak yada yiyerek mutlak bir şekilde değerlendirmeye ihtiyacı olanların yaptığı balıkçılık

amatör balıkçılık kapsamı dışındadır. Bu tür balık avcılığı yan iş yada yan meslek olarak kabul edilir.

Bu ölçü:

* Amatör balıkçılık ilkelerinin yeni yerleşmeye başladığı
* balıkların yoğun göç yolu üzerinde bulunan ülkelerde
* ve gelenek ve alışkanlıklara bağlı olarak

az çok değişebilir.

Örneğin Karadeniz ve Boğazda palamut avı kullanılan takımlar ve avlanan balık miktarı; halen ülkemize özel bir şansın kullanılması olarak görülmektedir. Doğaya bir bütün olarak bakmaya başladığımız, daha iyi ekonomik olanaklara sahip olduğumuz ve sadece avlamak için balık avlayan, özel avlar peşinde koşan yapımız geliştikçe sınırlar daha da netleşecektir. Özetle; amatör balıkçılık kimyasallar ve ağlar kullanılarak dahi yapılabilir. Yeter ki etkileri doğaya ve avladığımız türlere zarar vermesin, yeter ki dinlenme ve eğlenmemize yardımcı olsun.

Oltayla, elle, küçük ağlar ve sepetlerle, taş, sopa, mızrak, kargı ve zıpkınla;

* avladığı balık dışındaki canlılara
* ve yaşadıkları ortama zarar vermeyen,
* hedef dışı av miktarı çok düşük
* az miktarda av elde edilen

tüm av yöntemleri amatör balıkçılık amacıyla kullanılır.

Kontrol sistemi tam oturmadığından yasalar amatör balıkçıyı mümkün olduğunca ağ, kimyasal madde ve elektrik gibi av araç ve yöntemlerinden uzak tutmayı tercih eder.

AMATÖR BALIKÇIK YASA VE KURALLARI NELERDİR?

Bu başlık altında sadece yasalarda yer alan kısıtlamalardan bahsetmek çok fazla bir şey ifade etmez. Ülkemizde kötü bir deyim vardır. “Yasalar ihlal edilmek için vardır” Bu bize sürdürülebilir balıkçılığın sağlanması için yasaların tek başına yeterli olmadığını, konunun önemini farkederek, yasalar yetersiz olsa bile, balıkları ve yaşadıkları ortamı en iyi şekilde korumak için elimizden geleni yapmamız gerektiğini gösteriyor.
Ayrıca bizi trofe avcısı usta balıkçı mertebesine çıkartacak olan herkesçe bilinenler dışında (ilaveten) kendimize özgü kural ve kaidelerimizin olmasıdır.

Balıklarda Büyüme, Yaşama ve Ölüm

2008-03-22T14:31:00.001+02:00

Burada balıkların büymesi anlatılarak avlanma yaşı ve boyu konusu ile erken yada geç avlamanın balıklar yada balıklardan elde edilecek verim üzerindeki etkisi anlatılacaktır.

Çoğu balıklar yumurtlayarak ürer. (Farklı üreme şekilleri de vardır, sırası geldiğinde ayrı bir konu olarak sunulabilir) Yani dişi balık suya, kazdığı yuvaya veya taş, bitki gibi yapılar üzerine yumurtasını bıraktıktan sonra erkek balık gelerek bunların üzerine spermleri serpiştirerek döllenmelerini sağlar.

Yumurtalar gelişip açılır. Çıkan yavruların çoğu pelajik (serbest yüzer) konumda suyla oradan oraya taşınır.
Beslenme durumu ve türü özelliklerine göre balık büyümeye başlar. Büyüme ilk zamanlarda çok hızlıdır. Bir kaç ayda balığın ağırlığı 10 ila 100 kat arasında artar. Fakat yumutadan çıkmış kıl kadar balığın ağırlığının 15 günde 100 kat artması demek onun 1-2 mg dan sadece 0.1 grama çıkması anamına geldiğine dikkat ediniz.

Balıklarda diğer canlılarda olduğu gibi hem boyca hem de ağırlıkça büyüme şeklinde olur.

Boyca büyüme ilk yaşlarda hızlıdır. Sonraki yaşlarda yavaşlar ve belirli bir yaştan sonra tamamen durur.

Balığın yaşına göre boyunun artışını bir grafikle gösterirsek aşağıdaki gibi yan yatmış "J" harfi biçiminde bir eğri elde ederiz.

Bu grafikte aşağdaki yatay eksen yaşları, sol taraftaki dikey eksen balık boyunu göstermektedir. Görüldüğü gibi 5. yaşta balık 1.75 metre boya ulaşmış, ama sonraki 5 yaş boyunca sadece 30 cm büyüyerek 10. yaşta 2.3 metre olmuştur. 20 . yaştan itibaren balığın büyümesi iyice azalarak neredeyse durmuştur.

Ağırlıkça büyüme boyca büyümeden biraz farklı bir yol izler.

Balıkların ilk yaşlardaki ağırlık artışı boy artışının aksine biraz yavaştır. Daha sonra ağırlık artışı iyice hızlanır ve balık yaşlandıkta sonra tekrar yavaşlar. Böylece "S" harfi gibi bir yol izler.
Aşağıdaki grafikte balığın yaşına göre boyu ile ağırlığının nasıl arttığı görülmektedir.

Aşağıda kalan yatık J harfi görünümlü çizgi boyca büyümeyi, yukarıya doğru uzanan S görünümlü çizgi ise ağırlıkça büyümeyi göstermektedir.

Büyüme sürecinin yanında ölüm oranları da dikkate alındığında; balık populayonlarında (nüfus yapılarında) bol sayıda yumurta bırakmaya bağlı olarak ilk yaşlarda çok sayıda birey varken, balıklar büyüdükçe gerçekleşen ölümler nedeniyle daha yaşlı bireyler daha az sayıdadır.

Örneğin bir hamsi 50 bin adet yumurta bırakır. Genellikle döllenme ve yumurta açılım oranı %30 civarında olup yumurtadan çıkabilen larva sayısı 15 bin adedi bile bulmaz. Larvaların avcılara karşı oldukça savunmasız olmalarına ilave olarak passif beslenmeleri, suyun sıcaklık ve benzeri fiziko kiyasal özelliklerine aşırı bağlı olmaları nedeniyle ilerleyen günlerde yüksek oranda ölüm olayı görülür. Kendi istemiyle yüzebilen ve yem arayabilen boya (1-2 cm) gelebilen sardalya sayısı ancak 500-1000 adet olabilir.

Bu şekilde balık büyüdükçe stoktaki miktarı giderek azalır. Av araçlarına yakalanabilecek (bunun yasal boy ile alakası yoktur) boya gelen balıklara yeni nesil denir ve bu stoğa katılım büyüklüğüne erişmiş balıkları ifade eder.

Bir av aracıyla avlanan balıkları boylarına göre sıralarsak;
Belli boydan küçük bireylerin hiç avlanmadığı ve avlamanın belirli bir boyda başladığı görülür. Bu küçük boydaki bireylerin sayısının azdır. Balık boyu büyüdükçe yakalanan balık sayısının artar. Bu artış belirli bir boya kadar sürer. Aşağı yukarı avlanan balıkların ortalama boyuna yakın bir boy sınıfında balık sayısı en üst seviyeye çıkar. Bu zirve noktası aslında avlanan populasyona gerçek katılım byudur. Bu boydan sonra balık sayısı tekrar azalmaya başlar ve belirli boydan büyük balığa hiç rastlanmaz.

Av aracından elde edilen av kompozisyonunda küçük balıklar az sayıda olmasına rağmen aslında denizdeki gerçek durum başkadır. Denizde yada göl veya nehirde en küçük balık boyundan en çok balık bulunur. Balık boyu büyüdükçe balık sayısı da azalır.

BU DURUM BALIKLARIN ÜREME YETENEKLERİ DE GÖZ ÖNÜNE ALINDIĞINDA İLGİNÇ BİR KONUYU ORTAYA SERMEKTEDİR.

Sanıldığının aksine küçük balıkların avlanmasından kaçınmak yerine üreme yeteneği olan anaçları geri salıvermek balık neslinin geleceği açısından çok daha uygundur.

Küçük balıkların avlanmasının önlenmesi balık nüfusunun (populasyonunun) devamlılığından daha fazla avcılığın karlılığı ve ticari bakış açısından gereklidir.

PEKİ NEDEN?

Yukarıda uzun uzun anlatıldı, erişkin bir dişi her yıl dünyaya çok sayıda balık getirir. Küçük balıkların hemen hemen tamamı (mesela 13 cm altındaki kraçalar, saat kapağı kadar ısparozlar, mercanlar, ince hamsi ve barbunlar) bir yaşından küçüktür. Yani en fazla 12 aylıktırlar.
Erginlik yaşı ise türden türe 1 ile 16 yıl arasında değişmekle beraber ortalama 3 yıl civarındadır.
Çok sayıdaki küçük bireyi avlasak bile; (etkinliği az amatör yada ticari yöntemlerle) ağ gözünden kaçarak, kancayı yutamayarak vs. nedenlerle kat kat fazlası denizde kalacaktır.
Bir anaç balığın ise bunlardan kurtulabilmesi için hayat tecrübesiden başka artısı yoktur.
Ve çoğu küçük balıklar erginleşinceye kadar doğal nedenlerle zaten ölecek veya bir şekilde avlanacak, ama üreme yeteneğine erişmediği için ortamdaki besinlere ortak olmaktan başka populasyona bir katkısı olmayacaktır.
Oysa anaç o üç yıl boyunca onladan binlercesini üretecek ve yok olan küçüklerin yerine çok sayıda yenilerini dünyaya getirebilecektir.