25 Mart 2008 Salı

Doğal Alabalıklar ve Avcılığı

Alabalık....

Peşinden en çok koştuğum, çektiğim zahmetin karşılığını en fazla aldığım, ama en az yediğim balık...

Benekleri güzel, kendi güzel, yaşadığı yerler güzel, güzeller güzeli bu balıkla çocukluğumda tanıştım.

Akrabalarımıza yazın hasata yardıma gittiğimizde ben derelerde onun peşine koşardım. Koşardım ya, herkes bana "dere sularında oynayan çocuk" gözüyle bakar, balık avladığıma inanmazdı.






Önceleri gizli gizli eve götürüp balığa meraklı anneme verdiğim, akrabamız olan köylülerin tü kaka, o yenmez diyerek hiç kaale almadıkları, beneklerine hayran olduğum kaygan balık, lezzet olarak ta bizim çok hoşumuza gitmişti. Öyle ki; bir gün 3 balık yakalarsam, yemek için yeterli olmadığını düşünerek suya iade eder, yada sonradan edindiğim tecrübeyle, taşlarla derenin kenarında bir gölcük yaparak, balıkları orada biriktirirdim.



Bu çabalar ve o zamanlarda radyoda severek dinlediğim, "ocak başı" ve tarla dönüşü" adlı tarım proğramlarında işlenen balık yetiştiriciliği yada o zamanki adıyla "tarla balıkçılığı" konuları benim şu anki mesleğe yönelmemde çok etkili oldu.


İlk avlarım taşların altından elle yakalayarak oldu. Sonra çocukça ama hala illegal olmayan fakat burada anlatmayacağım yöntemlerle işi büyüttüm. Hatırlayıp bilen varmı hala bilmem, bebeklerin sahte emziklerini tatlandırmada kullanılan "devamis" denen küçük teneke kutularda satılan bir tür lokum vardı. Bir yaz bir devamis kutusunda pek çok kanca - kurşun ve hakiki mantara sarılmış 25 metre misinayla o köye gittiğim yaz benim tüm hayatım için dönüm noktası oldu.

Alabalığı daha iyi tanımaya başlamıştım, onun suyun üzerinde uçuşan böceklere atlayıp nasıl havada kaptığını, kendiliğinden suya düşen kelebek, çekirge ve sinekleri nasıl yediğini gözlemiş, hatta kendi yakaladığım böcekleri suya atarak bitki kökleri yada taş diplerinden o muhteşem yaratığın hızla çıkığı yemi alışını defalarca izlemiştim.
Neyse uzatmayayım; bir deli kızılcık sopası, 2 metre misina, ucunda tek bir 8 no kancadan ibaret oltama çekirgeleri ve diğer böcekleri takarak suyun akıntısına bırakıp nazlı nazlı akan derede süzülüşünü ve birden nerden çıktığı belli olmayan alabalığın oltaya dalışı ve onu kıyıya alışım hala anılarımı süslemektedir.

DOĞAL ALABALIKLAR NEREDE BULUNUR.

Bu başlık altında bildiğim her şeyi anlatmak alabalıkların nadir ve hassas yaşam alanlarının sürdürülebilirliği açısından yanlış olacaktır. Konunun ince detayları bu balığa aşık olup, peşinde dağ tepe gezilerek öğrenilmesi gerekir. Aksi taktirde zaten az kalmış bu güzelliklerin kıymetini yeterince anlamadan, fazla olan av baskısını daha da artırmış olurum.
Ülkemizin en doğusundan en batısına, en güneyinden en kuzeyine kadar her yerinde doğal alabalık bulunduğunu söyleyebilirim.

Alabalık Yaşam Alanlarından Bazı Kesitler

Alabalık stresten uzak sessiz ve temiz suları sever. Bu balığa büyük aşkla bağlı olursanız süpriz yapmayı da sever. Yüksek rakımlı dağ gölleri, buzul gölleri, bulanık akmayan dereler ve özellikle suyu fazla sert ve millli olmayan, içindeki taşların renklerinin belli olduğu, suları serin derelerin uygun bölümlerinde mutlaka alabalığa rastlarız. Bu derelerin denize yada yerleşim yerlerine yakın bölümlerinde alabalık yoksa da yukarıda belli bölgelerinde alabalık mutlaka vardır.

Son zamanlarda çoğu tam kontrolüm altında olmayan alabalık avı turlarımdan eli boş döndüm. Bunların çoğu keşif ve "ya varsa" turlarıydı. Alabalık avlaklarının aynen benim yaptığım gibi binbir zahmetle kişinin kendisi tarafından keşfedlmesi taraftarıyım. Fakat burada, bu sevdaya gönül veren yada verecek dostlarımıza alabalık "nerede bulunur" ve "nerede aranmalıdır" sorularının karşılığı olacak bir kaç küçük ip ucu vermek sanırım çok sorun olmaz.

Genel olarak bir alabalık kaşifi etrafında gördüğü yada karayoluyla seyahat ederken kıyısından geçtiği akarsulardan başlamalıdır. Bu akarsu Kızılırmak, Fırat, Dicle, Yeşilırmak, Ceyhan, Göksu vs. gibi kocaman ve suları ılık ırmaklar olabileceği gibi, küçük dereler de olabilir.

Şimdi işten anlayanların, "aman Kızılırmakta hatta Ceyhanda alabalık olurmuymuş" dediklerini duyar gibiyim.

Olur da, siz olduğu zaman alabalık avlamayın diyerek konunun esas ayrıntısına geçeyim.

Bu ırmakların ana kollarında yada o yolunuzun üstündeki küçük derelerin kendisinde, özellikle yerleşim birimlerinin yakınlarında ve yoğun hayvancılık ve tarım yapılan yerlerde alabalık ararsanız, tabi ki bulamassınız.

Alabalığı arayacağınız yerler bu işlek akarsuların yan kollarıdır. Bu yan kolun doğduğu yer ile ana kola bağlandığı yer arasında 1 km den fazla mesafe olması, etrafında insan faaliyetleri bulunmaması, rakımın 700-800 metreden yüksek olması, etrafında her mevsim yeşil bitkiler olması yeterlidir.

Rakımı 1500 ün üzerine çıkarttığınızda bu şartların pek çoğuna ihtiyaç bile duyulmaz. Yazın en alt rakım 1200 metre, kışın ise 500 metreye kadar indirilebilir. Sadece ilaçlı ve gübreli tarım başta olmak üzere derenin çevresinde fazla insan faaliyeti olmaması yeterlidir.






Esas alabalık var olduğu halde, olmaz diye bakılmayan yerler küçük derelerdir.













Üzerinden kocaman otoban geçen, altta meyfezlerden geçen az bir su şeklindeki 1200 üstü rakımlı dereciklerde bile alabalığa rastlanır.










Bu "küçük dereler" daracık bir kanal şeklinde bile olsa, alabalık yaşaması mümkündür.












Yine yükseklerde yer alan bir köy yada kasaba içerisinden geçen, zaman zaman borular içine alınan sular dikkatle ele alınmalıdır.












Etrafının kaya, çakıl yada toprak olması bir şeyi değiştirmez, yeterki su duru aksın ve içilebilecek nitelikte olsun.





1500 metreden alt rakımlarda alabalık varlığının neredeyse olmassa olmaz şartlarından biri de şelalelerdir. Şelaleler sayesinde dere sazangillerden arınır. Yani 3-5 metreden az olmamak şartıyle, üzerinde bir şelale olan, suyu kaliteli bir derede sazangiller şelaleyi aşamadıkları için alabalıklar çok rahat yaşam alanı bulur.
Sazangiller (tatlısu kefali, bıyıklı, siraz vs.) bu derelere bulaşsa bile, bahar ve kış selleriyle şelalelerden aşağıya sürüklenir ve bir türlü burada tutunamaz.





Bu dereler ille de bol sulu olmak zorunda, yada şelaleler Niyagara şelalesi gibi olmak zorunda değildir. Su çoğu zaman soğuk olsun, yazın bile derenin suyu tam kurumasın yeter.












Bir de 1500 metre üstü dağ gölleri var ki, onlara nerede ve ne zaman rastlanılacağı belli olmaz. Küçük dereleri takip ederseniz, ummadığınız yerlerde bir kaç yüz metrekarelik dağ göllerine ulaşır ve ummadığınız bolluk ve büyüklükte alabalık görebilirsiniz.










Doğal Alabalık varlığı yönünden ülkemizdeki en önemli alanlar doğudan batıya doğru genel olarak şu şekilde sıralanabilir.
  • Kuzey Doğu Anadolu (Kars-Artvin) yüksek rakım akarsu ve gölleri
  • Tüm Doğu Anadolu yüksek rakım göl ve akarsuları
  • Orta Anadolu Hattı (Sivas, Malatya, Kayseri, Kahraman Maraş, Osmaniye)
  • Batı Toroslar (1500 m üstü, aşağılarda sadece gökkuşağı vardır)
  • Doğu Karadeniz sahilden 1000 m üstü yaylalar hattına kadar
  • Batı Karadeniz 300 m üstü rakımlı dereler ve göller
  • Bolu göller bölgesi - Ankara Kızılcahamam
  • Marmara- Uludağ bölgesi
  • Kaz Dağları Bölgesi
  • Trakya Istrancalar bölgesi

Bir kaç alabalıklı dere ile yazıya son veriyorum, resimlere bakın ve hayal gücünüzü işletin (Koyu yazılan özel şartları hiç unutmayın).





AVLAMA TEKNİKLERİ

Alabalık avcılığında pek çok yöntem kullanılır. Av aracı seçimini daha çok avlağın yapısı belirler. Alabalık bulunan avlaklar farklı özelliklere sahiptir. Bunlar:
1- Çalılık-Makilik içinden geçen dereler
2- Orman içinden akan dereler
3- Düz platodan-yayladan akan dereler
4- Derin vadilerden akan dereler
5- Göller
Burada sayılan akarsular da iki çeşittir.
1- Eğimi düşük olanlar
2- Yüksek eğimli basamaklı bol şelaleli olanlar
Kullanılan Takımlar
1- Doğal Yemli Oltalar
2- Yapay Yemli Oltalar
Doğal Yemli Oltalarla Alabalık Avcılığı

Doğa yemlerle avcılık yukarıda sayılan tüm avlaklarda kullanılabilir. Fakat avlak tipine göre doğal yemli takımlarda bazı değişiklikler vardır.

Alabalık Avında Kullanılan Doğal Yemler

Sakıncalarından ötürü alabalık avlağına dışarıdan doğal yem getirilmemelidir. Paketlenmiş kuru yemler, konsere balık yumurtaları ve böcekler ise genelde steril olduğundan taze olarak avlakta paketi açılmak şartıyla kullanılabilir.
Avlak bögesinden toplanacak börtü - böcek, solucan ve yemlik balıklar alabalık avında tercih edilmelidir.

Alabalık avcılığında kullanılan doğal yemler şunlardır;

1- Su böcekleri : Böcü, Yanuç (gammarus), Kız böceği, Yusufcuk, Mayıs sineği, Sivrisinek ve Kronomit larvaları


2- Karasal Böcekler : Çekirge, Sinek, Danaburnu vs.
3- Solucan, tırtıl ve sinek-böcek larvaları
4- Midye ve salyangozlar
5- Balıklar
6- Balk yumurtaları
7- Kurbağa, kertenkele, semender gibi canlılar

Burada sayılan doğal yemlere dikkat edilirse alabalığın etçil hatta avcı bir tür olduğu görlebilir.
Sayılan doğal yemler dışında parçalanmış hayvansal gıdalar da alabalığın yiyebileceği şeyler olsa da bundan kaçınmak daha iyi olur.

Yemli Olta Tipleri

Alabalığın doğal yemle avcılığında kullanılan olta tipleri diğer balıklar için kullanılanlar kadar çeşitlidir. Fakat temel olarak daha narin yapılı, ince misinalar ve keskin/sivri kancaların tercihi avda başarıyı artırır.



Alabalık avcılığında kullanılacak kancaların kertiklerinin küçük yada hiç kertiksiz olması gerektiğinde avlanan balığa zarar vermeden suya iade etmek açısından yararlıdır.


Alabalık avı için kullanılmaması gereken büyük çentikli kanca ve Çentiği Küçük Kanca


Şamandıralı oltalar:

Alabalık avcılığında avlağın özelliklerine göre farklı yapıda şamandıralı oltalar kullanılabilir.

Yavaş ve orta hızda akan yada sıkca aynalar oluşturan küçük derelerde;
  • Sizi sudan olabildiğince uzak tutacak,
  • fakat tasma atma aksiyonu bakımından uç esnekliği sınırlı bir sopa yada kamışın ucuna,
  • doğru bir şekilde bağlanmış olan, kamış uzunluğunda, 0.15-0.20 mm arası kalınlığa sahip misina,
  • en fazla fındık büyüklüğünde el yapımı bir şamandıra ve
  • keskin uçlu balığın büyüklüğüne uygun bir kancadan oluşan oltalar verimli olur.

Anadolunun pek çok yerinde şamandıra hatta kurşun kullanmadan sadece halkasız göl kamışı, misina ve kancadan oluşan oltalar alabalık avcılığında yaygın olarak kullanılır. Yem olarak genelde böcekler kullanılır.

Dereye gölge düşürmeyecek şekilde uzaktan akındıya yada kaya arkasında suyun yavaşladığı köpüklü bölgelere bu olta sarkıtılır. Balık oltaya dalınca misinadaki gerginlikten veya kamışın ucuna kadar ulaşan gerilmeden anlaşılır. Kamış hızla kaldırılıp arkaya alınarak balık yakalanmış olur.



Yukarıda kısaca söz edildiği gibi; en uçta kanca, bir iki karış üzerinde kıstırma kurşun (bazen kullanılmaz) ve halkasız göl kamışı birleşiminden oluşan olta yöresel olarak en yaygın kullanılan alabalık oltasıdır.
Şamandıra ve kurşun kullanıldığında daha faklı bir uygulama olmaz.
Kullanılan nohut yada fındık büyüklüğündeki şamandıra oltanın akıntının ritmik salınımları dışında balık tarafından oluşturulan hareketlerini sezmek içindir.







Derin aynalar yapan derelerde ve göllerde:
Kaliteli kalem şamandıralar ve
Hafif (taşıması kolay), küçükçe boyutlu bir makine kullanılabilir.
Derinliğe bağlı olarak boncuk kıstırma kurşunlardan yararlanılabilir.
Yine çok derin yerlerde stoper-şamandıra kombinasyonu kullanılabilir.


Hızlı akan derelerde:
Kancanın bir karış üzerinden başlıyacak şekilde çok küçük boncuk kıstırma kurşunlar kulanılabilir.
Her bir kıstırmanın arasında 2 - 3 cm mesafe olması akıntı hızına göre oltanın dibe doğru serilmesi açısından daha iyidir.






Seyyar iskandilli oltalar

Çupra, levrek ve mırmır avcılığında kullanılan seyyar ağırlıklı oltaların
  • zeytin çekirdeği büyüklüğünde kurşun,
  • ince misina ve
  • fırdöndü (yada stoper boncuk)
kullanılarak hazırlananı akıntlı sularda alabalık avında olukça verimlidir. Aslında bu olta akarsuların daha aşağı kesimlerinde 20 gramlık kurşun ile bıyıklı (barbus) ve sarıbalık (siraz) gibi balıkların avcılığında kulllanılan bir olta tipidir.


Dip oltaları

Alabalık avcılığında her türlü suda
  • ince misna,
  • uçta iskandil ve
  • yukarı doğru köstekler üzerine bağlanmış 1-2 kancadan oluşan dip oltaları kullanılabilir.
Tavisye edebileceğim dip oltası ise;
  • para iskandilin bir karış yukarısına
  • cam yada plastik boncuk kıstırmalar arasına küçük bir fırdöndü yerleştirilerek
  • bağlanacak bir-iki karış uzunluğunda tek bir köstekten oluşan takımdır.



At Çek Oltalar

Yapay yemle avcılığın başlangıcını oluşturan oltalardır. Fakat onun doğal yem kullanılarak yapılan türü olup günümüzde dünyada yaygın olarak kullanılır.

Genel olarak balık, kurbağa, semender, iri böcek, toprak solucanı gibi daha büyükçe doğal yemlerin hareketli olarak balığı cezbetmesini sağlayacak bir mekanizma içerirler.
En çok Drachkovitch (ya da her nasıl yazılıyorsa) mekanizması kullanılır. Fakat bunun da kendi içinde çeşitleri vardır. Temel amaç doğal yeme doğru bir şekilde kanca yada kancalar yerleştirmek ve düzgünce atıp çekmeyi sağlayacak bir ağırlık ilave etmektir.
Bu sistemde daha çok spin tipi bir kamış-makine seti kullanılır. Fakat makinesiz uzun göl kamışıyla olta suya bırakılıp uzaktan aksiyon vermek te mümkündür.

Göller, aynalar ve sakin akan akarsularda daha iyi randıman verir. Yemi karşı kıyılara kadar atmayı ve istediğiniz hızda çekmeyi sağladığı gibi kamış ucuyla yeme sağa sola gitme, dalıp çıkma gibi harekeler yaptırılabilir.

Yapay Yemli Oltalar

Yapay yemler olarak döner kaşıklar, toby kaşıklar, silikon balık, solucan ve böcek taklitleri, balsa yada plastik sahte balık ve böcek takliti oyuncaklar sayılabilir.
Daha çok alabalık avcılığına özgü bir yöntem olan sahte sinek (fly) tekniği de alabalık avılığında yaygın kullanılan özel bir avlama biçimidir.

Döner Kaşık

En çok kullanılan yöntemdir. Ünlü bir marka olan meps adıyla da anılır. Farkı renk ve eklentilere sahip olanları vardır. Genelde 1 karışa kadar boylarda 0-2 no, 30 cm ye kadar olan balıklarda 1-3 no, daha büyüklerinde 3-5 no kullanılır.


Döner kaşıklarda solucan, renkli plastik kuyruk, renkli yün ve tüy gibi eklentiler olabileceği gibi, ağırlığı ve dönüş kalitesini artırmak için aks üzerinde farklı malzemeden boncuklar ve boru veya mermi çekirdeği şekilli ağırlıklar bulunabilir.
Küçük derelerde sade olanları tercih edilir.

Renkleri zemin ve benekleri farklı renk ve tonlarda veya balık derisi desenli vs. olabilir. Günün saati, gölgelilik, bulanıklılık zıt renkli ve kolay farkedilenleri tercih etmeyi gerektirir.

Bu kaşıkların asıl albenisi dönüyor olmalarıdır. Yıllarca kullanıp boyası kazınmış fakat mükemmel dönüşlü kaşıklardan bazılarıyla daha fazla av yapılabilir.


Diğer Kaşıklar


En çok kullanılan kaşık tipleri arasında toby ve cleo tipi turna kaşıkları vardır. Özellikle debisi fazla akarsularda ve göllede daha etkindirler. Ağır ve nispeten büyük olduklarından küçük derelerde gürültüleriyle balıkları ürkütür. Coşkun akan geniş sularda ise iri balık avlamanın ender yollarındandır.

Silikon Sahteler

Başka hiç bir balıkta alabalık avcılığındaki kadar bol çeşitli silikon yapay yem yoktur diyebilirim. Küçük balığa, solucana, her tür böceğe benzeyen silikon yapay yemler alabalık avında etkin bir şekilde kullanılır.

Ülkemizdeki çoğu alabalık avcıları bunları tercih etmez fakat bu tamamen alışkanlıklar ve tanınmış alabalıkçıların daha çok mepsçi ve fly ci olmalarından kaynaklanır.
Alabalık avcılığında bu gizli silahı sık sık randımanlı bir şekilde kullanma imkanı bulmaktayım.
Bunların kullanılışında jighead ve drakovitch sistemlerinin yanında basit bir kurşun ağırlıktan da yardım alınabilir. Uygun kanca büyüklüğüne sahip jighead ler daha uygun atış çekiş ve aksiyon olanağı verirler.

Sert Balık-Böcek Taklitleri

Hepimizin rapala olarak bildiği yapay yemlerin göller dışında tamamen su yüzeyinden gelen 7 cm ye kadar boyda olanları ile rahatlıkla alabalık avlanablir. Poper tipi su püskürtenlerin 5 cm likleri ile çekirge, karınca ve örümcek biçimli, sert malzemeden yapılmış, kancası kendi üzerinde saheler durgun sularda avcılıkta etkindir.

Fly İle Avcılık
Özel misina(lar)ı, kamışı ve makinesiyle alabalık avcılığı için icat edilmiş en eski yöntemlerden biridir.
El yapımı yapay sinek ve böcek taklilerine doğal aksiyon vererek su üstünde uçurup balığın ilgisini çektikten sonra suya düşürülmesi şeklinde kullanılır.
Batan (ıslak) ve kuru tip sinekler kullanılabilir. Bunları bağlamak ayrı bir beceri ister.
Genelde orman hattı üzerindeki rakımlarda, yaylalarda sakin akan ırmaklarda yada soğuk iklimli yerlerde denize kadar ulaşan geniş akarsularda kullanılır. Göllerde de verim alınabilir. Son yıllarda denizde pek çok balığın avında ve tatlısu kefali ve turna gibi balıkların avcılığında da kullanılmaya başlanmıştır.

Denizlerimizdeki Davetsiz Misafirler, İstilacı Türler

Davetsiz misafir denen egzotik türler denizlerde de yaygın olarak bulunuyor. Denizel egzotik türler bir ortamdan başka bir ortama değişik yollarla girerler. Akvaryumculuk, denizel ulaşım, balıkçılık ve yetiştiricilik etkinlikleri, bilimsel araştırma etkinlikleri, coğrafik bariyerlerin insan tarafından ortadan kaldırılması (Süveyş Kanalı) gibi. Bunların içinde en yaygın olanı, gemilerin balast sularıyla taşınım. Balast suyu, gemilerin boşken dengelerini sağlamak için, alt kısımlarında bulunan balast tanklarına aldıkları su.

Büyük gemiler herhangi bir limandan aldıkları suyu, çok uzak mesafelere taşırlar. Böylece, bu su içinde birçok canlı tek başlarına yapamayacakları bir yolculuk yaparak bir yerden bir yere taşınmış olurlar. Bu yolla taşınım o kadar fazla ve yaygın ki, Japonya’dan Amerika’ya giden bir geminin balast suyunda yapılan bir incelemede 367 tür belirlenmiş. Dünya denizlerinde her gün yer değiştiren tür sayısının da 3000 civarında olduğunu tahmin ediliyor. Bu nedenle doğal ekosistemlere yabancı tür girişi kaçınılmaz oluyor.

Bunun yanında bazı canlılar da gemilerin karinalarına tutunur ve onlar da çok uzak mesafelere gidebilirler. Her iki durumda da taşınan bu canlıların büyük kısmı ya taşınma sırasında ya da ulaştıkları denizde ölür. Yaşamayı başarabilen türlerse, egzotik türler olarak yaşamlarını devam ettirirler. Gemi karinalarıyla birlikte taşınım, gemiyle yolculuğun başladığı zamanlardan bu yana devam eden bir şey. Bazı türler o kadar çok yere yayılmışlar ki, artık egzotik olarak kabul edilmiyorlar. Yetiştiricilik yoluyla taşınım, yetiştiriciliği yapılan türün deniz ortamına yanlışlıkla bırakılması sonucu gerçekleşir.

Birçok deniz yosunu türü bu biçimde taşınmış. Benzer biçimde taşınım bilimsel araştırma etkinlikleriyle de olabilir. Üzerinde çalışılan yabancı bir türün kazayla denize bırakılması sonucu egzotik taşınım gerçekleşebilir. Bir başka taşınım da akvaryum etkinlikleri sonucu gerçekleşebilir. Deniz akvaryumu için satışı yapılan birçok tropikal tür, denizler için büyük bir tehlike oluşturur. Bunun en iyi örneği katil yosun olarak bilinen Caulerpa taxifolia. Katil yosun, akvaryum için güzel ve kolay yaşatılabilir bir tür. Bu tropik yosun 1980’lerde Almanya’daki deniz akvaryumları için getirildi. Buradan da Monaco’daki (Fransa) bir başka deniz akvaryumuna taşındı. 1984’te akvaryumun deşarj suyuyla Akdeniz’e karıştı.

İlk görüldüğünde 1 m2’lik bir alanı kaplıyordu. Bu arada yosuna herhangi bir şey yapılmadı. Çünkü katil yosun o tarihe kadar yayılımcı bir özellik göstermiyordu. Katil yosun, 6 yıl boyunca uyum süreci geçirdi. 1990’ların başından itibaren yayılımını hızla artırmaya başladı. Önce Fransa sahillerinde daha sonra da Batı Akdeniz’de birçok ülkede yayılmaya başladı. Katil yosun, doğal ortamında böyle bir etki yapmıyor. Akdeniz’de yıkıcı etkiler yapmasının nedeni, bilimadamlarına göre, türün geçirdiği akvaryum süreci.

Akvaryumda genetik yapısı değişen ve çok daha güçlü hale gelen katil yosun, tekrar denize döndüğünde çok daha güçlü bir haldeydi. İlk yıllarında doğal düşmanı da olmadığından giderek büyüdü ve bugün Akdeniz ekosistemini tehdit eder hale geldi. Gemilerin çapalarında bile kolayca bir yerden bir yere gidebilen katil yosun, 2000 yılında Kaliforniya (ABD) kıyılarında görüldü. Genetik çalışmalar yapıldığında bu yosunun Akdeniz’den geldiği saptandı. Akdeniz’de yaptığı etkiyi bilen bilimadamları, bu yosunu kıyılardan temizlemeye başladılar. Çok pahalıya gelmesine karşın kıyılarını iki yıl içinde katil yosundan tamamen temizlediler.

Şu ana kadar Türkiye kıyılarında herhangi bir noktada katil yosun görülmüyor. Ancak, kıyılarımız bu konuda ciddi bir tehdit altında. 1 mm’lik bir kısmından bile çok büyük koloni oluşturabilen katil yosun, Fransa’dan kıyılarımıza gelen herhangi bir gemi çapasında olabilir. Coğrafik bariyerlerin yapay olarak kaldırılmasıyla oluşan egzotik tür girişine örnekse, Süveyş kanalı. 1869‘da bu kanalın açılmasıyla tropik bir deniz olan Kızıldeniz, dolayısıyla da Hint Okyanusu’yla, Akdeniz arasında bir bağlantı da sağlanmış oldu. Bağlantıdan sonra uzun bir süre tür geçişleri olmadı. Ancak, 1900’lü yıllardan itibaren Kızıldeniz kökenli canlılar yavaş yavaş Akdeniz’e girmeye başladı. Özellikle son zamanlarda bu girişte çok artış görülmeye başlandı. Bilimadamlarına göre bu tür girişi giderek artacak; belki de bir süre sonra Akdeniz’in büyük bir kısmı Kızıldeniz kökenli canlılardan oluşacak.

Bugün İskenderun Körfez’inde herhangi bir trol ağında çıkan balığın % 80’ini Kızıldeniz kökenli türler oluşturuyor. Katil yosuna benzer bir tür olan ve terörist yosun olarak adlandırılan Caulerpa racemosa, kıyılarımıza Kızıldeniz’den geldi. Katil yosun kadar etki yapmasa da, belli bölgelerde hızla yayılan terörist yosun, 2000’li yıllarda Kaş, Bodrum gibi yerlerde hızla yayılmasına karşın, şimdilerde o kadar yaygın değil. Hatta çoğu yerde görülmüyor. Kızıldeniz’den tür girişleri, biyoloçeşitliliği artırıyor.

Tür sayısının artmasına karşın bilimadamları, Kızıldeniz kökenli türlerinin yarattığı etkiyi olumlu bulmuyorlar. Çünkü, Kızıldeniz kökenli türler daha mücadeleci olduklarından, yerli türler üzerinde baskı yaratırlar ve yerli türlerin bulundukları bölgeden yavaş yavaş uzaklaşmasını sağlarlar. Buna karşı yapılabilecek bir şey de yok. Şimdilik yapılan, yalnızca türlerin kayıt edilmesi ve yeni ortamlarındaki davranışlarının izlenmesi. Karadeniz ve Marmara Denizi’ndeyse egzotik türler oldukça etkin. Gemiler aracılığıyla gelen egzotik türler, ortada düşman da olmayınca hızla üreyerek yeni alanlarda istilacı duruma geçerler.

İstilacı duruma geçebilmeleri için, egzotik türün bazı özelliklerinin de olması gerekir. Her şeyden önce türün ekolojik toleransının (çok değişik koşullarda yaşayabilme) yüksek olması, geldiği ortamın biyolojik çeşitliliğinin az olması gibi. Bu anlamda Karadeniz ve Marmara Denizi, egzotik türler için oldukça uygun. Her iki denizde de tür sayısının az olmamasına karşın, hamsi, midye gibi bazı türlerin populasyon yoğunluğu çok fazla. Bu, bol miktarda besin demek.

Örnek verecek olursak, 1946 yılında ilk kaydı verilen deniz salyangozu (Rapana thomasiana) bugün birçok yerde bol miktarda görülüyor. Normalde Japon Denizi açıklarında bulunan bu türün gemiler aracılığıyla Karadeniz’e geldiği düşünülüyor. Bunlar, midyelerle beslendiğinden, midye populasyonları üzerinde olumsuz etkiler yapıyorlar. Bu durumun ne kadar devam edeceği de bilinmiyor. Bu türden yararlanma yoluna da gidilmiyor değil. Bazı ülkelerde yendiğinden, avcılığı da yapılıyor. Avcılık, hem midye populasyonunu rahatlatıyor, hem de ekonomik kazanç sağlıyor. Bunun yanında, ekonomik değeri olmayan türlerin sayısı da oldukça fazla.

Bazı denizanaları ve taraklılar, bunlara en iyi örnek. Mnemiopsis leidyi türü taraklı hayvanın, 1982’de Amerikan araştırma gemisiyle Karadeniz’e geldiği tahmin ediliyor.
Yıkıcı etkisini göstermesiyse 1980’lerin sonuna doğru oldu. Planktonlarla ve balık yumurtaları yla beslenen bu taraklı hayvan, özellikle hamsi yumurtalarıyla beslendiğinden, Karadeniz’de hamsi populasyonlarını önemli ölçüde azalttı. Bu durum başlangıçta bilimadamlarını oldukça endişelendirdi. Önlemek için yapılabilecek tek şey, Mnemiopsis’in doğal düşmanını getirmekti. Ancak, daha önce böyle bir şey denenmediğinden etkilerinin ne olacağı kestirilemedi ve bundan vazgeçildi.

Daha sonra, tesadüfen bu doğal düşman yine egzotik olarak Karadeniz’e gemiler aracılığıyla geldi. Bilimsel adı Beroe ovata olan yamyam denizanası yalnızca Mnemiopsis yumurtalarıyla beslenir. 1997’lerden itibaren Mnemiopsis’in sayısında azalma meydana gelmeye başladı. Bugünse, ekosistem bu açıdan dengeye girmiş durumda. Mnemiopsis’in sayısının artmasıyla birlikte Beroe sayısı artıyor. Sonra Beroe’ler Mnemiopsis’le besleniyor ve onların populasyonunun artmasını engelliyorlar. Menimiopsis, normalde Amerika’nın doğu sahillerinde bulunuyor. Orada herhangi bir yıkıcı etki yapmıyor. Nedeni, doğal düşmanı olan Beroe’nin de orada olması olabilir.

Mnemiopsis, Karadeniz’de yaptığı yıkıcı etkinin benzerini bugün Hazar Denizi’nde gerçekleştiriyor. Bilindiği gibi Hazar Denizi ve Karadeniz arasında nehirle bağlantı var. Bu bağlantıdan gemilerle Karadeniz’den Hazar Denizi’ne gidilebiliyor. Gemiler aracılığıyla Hazar Denizi’ne geçen Mnemiopsis burada hamsiye çok benzeyen “kikla” denen bir balığın populasyonunu oldukça azalttı. Bu durumu önlemenin bilinen tek yolu, yamyam denizanası Beroe’nin aynı ortama götürülmesi. Konuyu, aralarında Türk araştırmacıların da bulunduğu bir grup bilimadamı İran’a önerdi. Ancak, bu konuda henüz gerçekleşen bir şey yok.
Egzotik türler her zaman böyle yıkıcı etkiler yapmazlar. Örneğin, bir başka denizanası olan Rhopilema nomadica, yılın belli dönemlerinde, Doğu Akdeniz’de zararsız sürüler oluşturur. Balast sularıyla büyük deniz canlılarının yanında, planktonik organzmalar, balık larvaları, yumurtaları da taşınır. Zehirli etki yapan ve denizin bazen kızıl görünmesine yol açan bir tek hücreli (Dinoflagellata), hem kıyılarımızda hem de dünyanın birçok yerinde zararlı etkiler yapıyor. Suyu süzerek beslenen midye gibi canlılara da bulaşan bu tür, hem midyelere hem de bunları yiyen insanlara zarar verebilir.

TUBITAK Biltek'den alıntıdır.

Hani Balıkları (Hanoz, Orfoz, Lahoz ve Benzerleri)

Aslında tek grup gibi görünse de Serranidae ve Polyprionidae olmak üzere iki farklı aile ve Serranidae ailesinin üç alt ailesine (Serraninae, Anthiinae, Epinephelinae) ait çoğu ticari ve amatör balıkçılık yönünden değerli bir kaçı küçük ve değersiz türlerden oluşan bir gruptur.

Genellikle irileri kalamar, ahtapod, balık, iri midye ve salyangoz, böcek, isatakoz, yengeç ile yemlenmiş kalın dip oltalarıyla, küçükleri mercan oltası tarzı oltalarla sıkça avlanır. Bırakma oltalara, sürükleme (sırtı) at çek oltalarına ve paraketalara da sıkça gelirler.

Büyük ve Balıkçılık Açısından Önemli Türler

A- Polyprionidae
1- İskorpit Hanisi (Polyprion americanus)
tn_Poame_f0.jpg

Boyu 2 metreyi aşabilir. Renk mavimsi kirli beyaz, karna doğru gümüşi renge açılır. Yavrular siyah benekler içerir. Vücut iri, yanlardan basık, kafası ve ağzı çok büyüktür. Solungaç kapağı üzerinde Hani Balıkları takımının özelliği olan boyuna uzanan büyük sivri bir kemik çıkıntı vardır.

B- Epinephelinae
Dalarak zıpkınla avcılıkla kolayca yakalanabildikleri için 2006 yılından itibaren bu türler için zıpkınla avcılık yasaklanmıştır.

2- Esas Orfoz, Börtlek, Arap (Epinephelus marginatus)
tn_Epmar_u5.jpg

Boyları 1.5 metreyi aşabilir. Dişleri alt çenenin yanlarında 3 veya daha fazla sıra üzerine dizilmiştir. Kuyruk yüzgeci yuvarlaktır.
Orfoz özellikle Akdeniz ve Güney Ege kıyılarındaki küçük balıkçıların en önemli hedef avlarından biridir. Dip uzatma ağları, paraketalar ve el oltalarıyla da avlanırlar. Kayalık yerden avlananların oltasına küçük bireyleri sık yakalanır.

3- Orfoz, Köpek Dişli Hani (Epinephelus caninus)
Image of Epinephelus caninus, Dogtooth grouper, Kern i hirte, Khanzirah beida, Mero déntol, Meró déntol, Kirnja zubuša, Grå havaborre, Mérou noir, Mérou gris, Merou gris, Hundezahn-Zackenbarsch, Rofós, Vlachosfyrida, Vlákhos, Lokos, Cernia nera, Cirenga, Cirenga i funnu, Cirenga


150 cm ve 35 kg'ı aşabilen iri bir balıktır. 78 kilo çekeninin avlandığı söylenmektedir. Anal yüzgecinde 3 sert, 8 de yumuşak ışın bulunur.
Ilıman ve sıcak denizlerin 30 ile 400 metre derinlikler arasındaki kumlu çamurlu diplerde yaşamayı sever. Akdeniz ve Batı Afrika kıyılarında yayılır. Omurgasızlarla (midye, istakoz, karides, kalamar, ahtapot) beslenir. Derinsu oltalarına gelir.

4- Orfoz, Hayfa Orfozu (Ephinephelus haifensis)

110 cm boya, 20 kg ağırlığa erişebilir. 90-220 metre arasındaki derinliklerdeki çamurlu-kumlu ve kayalık diplerde yaşar. Sık görülen bir tür değildir.
Anal yüzgecinde 3 sert, 9 da yumuşak ışın bulunur. Diğer özellikleri yukarıda bahsedilen orfozlara benzer.

5- Lahos, Girida (Epinephelus alexandrinus)
tn_Epfas_uf.jpg

Boyu 40 cm, ağırlığı 2 kiloya kadar olabilen diğerlerine göre küçükçe bir balıktır. 150 metreye kadar olan sığ sularda (daha çok 15- 20 metrelere kadar) kayalar ve otlar arasında yaşar. Dünyanın tüm sıcak denizlerinde yaşar. Güzel görünen, deniz akvaryumlarında tercih edilen bir türdür. Balıklar ama daha çok yengeç, karides, istakoz, kalamar ve kurtlarla beslenir.
Sık sık kıyıdan avlanankarın oltasına gelir.

6- Lahos, Girida, Kum Lahosu (Epinephelus aeneus)
Image of Epinephelus aeneus, White grouper, Kern i bardhe, Louqous Ramly Dyby, Loukouz, Mennani, Mennani abiad, Wakar, Arhani, Cherne, Merato, Mero, Méro, Bacalhau, Kirnja bjelica, Hvid havaborre, Grouper, Toboko, Mérou, Mérou blanc, Mérou bronzé, Serran d

Boyları 1.5 metreyi ağırlıkları 25 kg yu bulabilir. Akdeniz’in en önemli balık türlerinden biridir. Kayalıklarda ve yakınındaki kumluk kırmalık diplerde yaşarlar. Balıklar, yengeçler ve diğer büyük organizmalarla beslenirler. Belirli yaştan sonra tamamı dişi olmaktadır. Yüksek ticari değere sahiptir. Olta ve paraketalar ayrıca dip uzatma ağlarıyla avlanırlar.

7- Taş Hanisi (Mycteroperca rubra)
Image of Mycteroperca rubra, Mottled grouper, Louqous Ramly, Dooth yahudi, Mero rosat, Cešljasta kirnja, Comb grouper, Rockfish, Toboko, Badèche peigne, Badèche rouge, Mérou royal, Gefleckter Zackenbarsch, Roter Zackenbarsch, Piga, Cernia di fondo, Cernia rossa, Cirenga, Sciaragno boccaccia, Sciaranna boccaccia, Scirenga, Scirenga mazzarotte, Tenca, Cerna, Cerna denbha dritt, Perka rdzawa, Badejo, Garoupa, Garoupa-chumbo, Badejo-quadrado, Badejete, Badejo, Badejo-mira, Mira, Serigado-Tapoã, Cherna, Mero cherna, Mero, Cuna negra, Abade, Gitano, Orfoz baligi, Tashanisi baligi, Géjj, Yatant, Yédyö, Yétöntö


50 kilo ağırlık ve 140 cm nin üzerinde boya erişir. Batıklar ve dökmelik kayalıklar üzerinde dolanmayı sever. Irmak ağızları, kumlu-çamurlu dipler de görüldüğü alanlar arasındadır. Akdeniz ve yakınlarındaki sıcak denizlerde 200 metreye kadar derinliklerde yayılır. Anal yüzgecinde 3 sert 11-12 yumuşak ışın bulunur. Yumuşakçalar (midye, salyangoz) ve küçük balıklarla beslenir.
Sağlam dip oltaları ve bırakma oltalarla avlanır.

C- Serraninae
8- Asıl / Sarı Hani (Serranus cabrilla)
tn_Secab_u8.jpg

Boy 30 cm kadardır. Gözler arası pulsuzdur. Boyu vücut yüksekliğinin 4-5 katı kadardır. Solungaç kapağı üzerinde boyuna uzanan 3-4 koyu renkli bant bulunur. Otlar arasında ve kaya çevresinde yaşar. Omnivordur. Daha çok küçük omurgasızlar ve balıklarla beslenir. Ticari değeri düşüktür. Dip uzatma ağlarına ve oltalara yakalanır.
Eti en beğenilen hanozdur.

9- Çizgili Hani (Serranus hepatus)
tn_Sehep_u1.jpg

25 cm kadar olabilir. Ege'den Atlas Okyanusunun Orta - Batı kısımlarına kadar yayılır. 100 metreye kadar olan sığ, deniz çayırı kaplı, kumlu-çamurlu dipleri tercih eder. Eti lezzetlidir.

10- Benekli Hani (Serranus scriba)
tn_Sescr_u1.jpg

Boyu 36 cm ye ulaşabilir. Karadeniz'den Kanarya Adalarına kadar denizlerde yaşar. Genelde 150 metreye kadar olan kıyı sulardaki kayalık, yosun ve deniz çayırı kaplı bölgeleri tercih eder. Hanozlar içinde pek tercih edilmeyen bir türdür.

Balıkçılık Açısından Önemsiz Türler

D- Anthiinae
11- Berber Balığı (Anthias anthias)
tn_Anant_u2.jpg

Boyu 27 cm ye kadar erişir. Genelde süslü sarı, portakal kırmızı renkleriyle kayalar etrafında küçük gruplar halinde dolanan küçük boylu balıklardır.
Kıyılardan 300 metre derinliklere kadar kayalık bölgelerde yaşar. İngiltere çevresi ile Kanarya Adalarına kadar ve tüm Akdeniz ve Ege'de yayılır.
Ventral yüzgeçleri anal yüzgeç üzerine kadar uzar. 35 adetten fazla olan yanal çizgi pulları kuyruk yüzgeci tabanına kadar uzanır. Arasıra oltalara yakalanır. Küçük eklembacaklı ve yumuşakçalarla beslenirler.

12- Alaca Berber Balığı (Callanthias ruber)
Image of Callanthias ruber, Parrot seaperch, Kanarine deti, Intyâs, Falsa forcadella, Matuljic, Rød barberfisk, Parrot sea perch, Barbier perroquet, Papageienbarsch, Canario rotondo, Jadduzzu i funnu, Jadduzzu imperiali, Monacedda bedda mascula, Monacedda mascula, Monacedda russa

Boyu 60 cm ye kadar olabilen, Akdeniz ve Atlas Okyanusunun Cebel-i Tarık boğazı yakınlarında yaşayan, ender görülen bir türdür.
Batıklar çevresinde çamurlu diplerde 50-500 metreler arası derinliklerde yaşar.

Türkiye Kemikli Deniz Balıkları Listesi (Bilimsel Ada Göre Sıralı)

No Bilimsel Adı Türkçe Adı
1 Acantholabrus palloni Derinsu Lapini
2 Acipenser gueldenstaedti Rus Mersin Balığı
3 Acipenser nudiventris Mersin Balığı
4 Acipenser stellatus Mersin Balığı
5 Acipenser sturio Kolan Balığı
6 Aidablennius sphynx Horozbina
7 Alectis alexandrinus İskender Balığı
8 Alepes djeddaba Çatal Balığı
9 Alosa caspia Tirsi
10 Alosa caspia bulgarica Tirsi
11 Alosa caspia nordmanni Tirsi
12 Alosa caspia palaeostomi Tirsi
13 Alosa caspia tanaica Tirsi
14 Alosa fallax nilotica Tirsi
15 Alosa pontica Tirsi
16 Anguilla anguilla Tatlısı Yılan Balığı
17 Anthias anthias Berber Balığı
18 Antonogadus megalokynodon Küçük Gelincik
19 Aphanius dispar Dişli Sazancık
20 Aphanius fasciatus Dişli Sazancık
21 Aphia minuta Beyaz Kayabalığı
22 Apogon imberbis Kardinal Balığı
23 Apogon nigripinnis Kardinal Balığı
24 Argentina sphyraena Derinsu Gümüş Balığı
25 Argyropelecus hemigymnus Işıldak Balığı
26 Argyrosomus regius Sarı Ağız, Yağlı Dramos
27 Ariosoma balearicum Mığrı
28 Arnoglossus imperialis Küçük Pisi Balığı
29 Arnoglossus kessleri Küçük Pisi Balığı
30 Arnoglossus laterna Küçük Pisi Balığı
31 Arnoglossus rueppelli Küçük Pisi Balığı
32 Arnoglossus thori Küçük Pisi Balığı
33 Aspitrigla cuculus Kırlangıç, Dikenli Kırlangıç
34 Aspitrigla obscura Kırlangıç
35 Atherina boyeri Gümüş Balığı
36 Atherina hepsetus Gümüş Balığı, Çamuka
37 Atherinomorus lacunosus Gümüş Balığı
38 Aulopus filamentosus Filamentli Zurna Balığı
39 Auxis rochei Gobene Balığı
40 Balistes carolinensis Çütre Balığı, Yasemin Balığı
41 Bathypterois mediterraneus Örümcek Balığı
42 Bellottia apoda xxx
43 Belone belone Zargana
44 Belone belone euxini Zargana
45 Belone belone gracilis Zargana
46 Belone svetovidovi Zargana
47 Benthosema glaciale Işıldak Balığı
48 Blennius ocellaris Horozbina
49 Boops boops Kupes
50 Bothus podas Pisi Balığı
51 Brama brama Balta Balığı
52 Buglossidium luteum Küçük Dil Balığı
53 Callanthias ruber Berber Balığı
54 Callionymus fasciatus Üzgün Balığı
55 Callionymus filamentosus Üzgün Balığı
56 Callionymus lyra Üzgün Balığı
57 Callionymus maculatus Üzgün Balığı
58 Callionymus pusillus Üzgün Balığı
59 Callionymus risso Üzgün Balığı
60 Campogramma glaycos Çıplak
61 Capros aper Peri Balığı
62 Caranx crysos Kral Balığı
63 Caranx hippos Kral Balığı
64 Caranx rhonchus Kral Balığı
65 Carapus acus İnci Balığı
66 Centracanthus cirrus İstrangilos
67 Centrolophus niger Kara Balık
68 Cepola rubescens Kurdele Balığı
69 Ceratoscopelus maderensis Işıldak Balığı
70 Chauliodus sloani Engerek Balığı
71 Cheilopogon heterurus Uçan Balık
72 Chelon labrosus Kefal, Mavraki
73 Chlopsis bicolor İki Renkli Yalancı Müren
74 Chlorophthalmus agassizi Yeşilgöz Balığı
75 Chromis chromis Papaz Balığı, Çatalkuyruk
76 Citharus linguatula Kancaağız Pisi Balığı
77 Clinitrachus argentatus Arı Balığı
78 Clupeonella cultriventris Tırsi
79 Coelorhynchus coelorhynchus Fare Balığı
80 Conger conger Mığrı
81 Coris julis Gelin Balığı
82 Coryphaena hippurus Lambuga
83 Coryphoblennius galerita Horozbina
84 Ctenolabrus rupestris Çırçır, Ot Balığı
85 Cyclothone braueri Işıldak Balığı
86 Cynoglossus sinusarabici Küçük Dil Balığı
87 Dactylopterus volitans Uçan Kırlangıç Balığı
88 Dalophis imberbis Yılan Balığı
89 Deltentosteus quadrimaculatus Kayabalığı
90 Dentex dentex Sinagrit
91 Dentex gibbosus Trança
92 Dentex macrophthalmus Patlakgöz Mercan
93 Dentex maroccanus Fas Mercanı
94 Diaphus holti Işıldak Balığı
95 Diaphus metopoclampus Işıldak Balığı
96 Dicentrarchus labrax Levrek
97 Dicentrarchus punctatus Benekli Levrek
98 Dicologoglossa cuneata Dil Balığı
99 Diplecogaster bimaculata Ördek Balığı
100 Diplodus annularis Isparoz
101 Diplodus cervinus cervinus Çizgili Mercan
102 Diplodus puntazzo Sivriburun Karagöz
103 Diplodus sargus Sargos
104 Diplodus vulgaris Karagöz
105 Dussumieria elopsoides Hint Sardalyası
106 Echelus myrus Mırmır Yılan Balığı
107 Echeneis naucrates Kılavuz Balığı, Vantuz Balığı
108 Echiichthys vipera Varsam
109 Engraulis encrasicolus Hamsi
110 Ephinephelus haifensis Orfoz, Börtlek, Arap
111 Epigonus telescopus Küçük Kardinal Balığı
112 Epinephelus aeneus Lahos
113 Epinephelus alexandrinus Lahos
114 Epinephelus caninus Orfoz
115 Epinephelus guaza Orfoz
116 Etrumeus teres Akdeniz hamsisi
117 Euthynnus alletteratus Yazılı Orkinos
118 Eutrigla gurnardus Benekli Kırlangıç
119 Fistularia commersonii Çomak balığı
120 Gadella maraldi xxx
121 Gadiculus argenteus argenteus Pamukçuk Balığı
122 Gaidropsarus meditrraneus Gelincik Balığı
123 Gaidropsarus vulgaris Gelincik Balığı
124 Gasterosteus aculeatus Dikence Balığı
125 Gnathophis mystax Mığrı
126 Gobius auratus Altın Kayabalığı
127 Gobius bucchichi Kayabalığı
128 Gobius cobitis Kayabalığı
129 Gobius cruentatus Kayabalığı
130 Gobius geniporus Kayabalığı
131 Gobius niger Kömürcü Kayabalığı
132 Gobius paganellus Kayabalığı
133 Gobius vittatus Çizgili Kayabalığı
134 Gouania wildenowi Ördek Balığı
135 Gymnammodytes cicerelus Kum Balığı
136 Gymnothorax unicolor Kahverengi Müren Balığı
137 Helicolenus dactylopterus Derinsu İskorpiti
138 Hemiramphus far Çomak Balığı, İbikli
139 Herklotsichthys punctatus Sardalya
140 Hippocampus hippocampus Denizatı
141 Hippocampus ramulosus Denizatı
142 Hirundichthys rondeletii Uçan Balık
143 Hoplostethus mediterraneus Kütük Balığı
144 Huso huso Mersin Morinası
145 Hygophum benoiti Işıldak Balığı
146 Hymenocephalus italicus Kılkuyruk Fare Balığı
147 Hyporhampus picarti Çomak Balığı, İbikli
148 Katsuwonus pelamis Çizgili Tonito
149 Knipowitschia caucasica Kayabalığı
150 Labrus bergylta Lapin
151 Labrus bimaculatus Lapin
152 Labrus merula Lapin
153 Labrus viridis Lapin
154 Lagocephalus lagocephalus Mavi Balon Balığı
155 Lagocephalus spadiceus Balon Balığı
156 Lagocephalus suezensis Balon Balığı
157 Lampanyctus crocodilus Işıldak Balığı
158 Leiognathus klunzingeri Eksi Balığı
159 Lepadogaster candollei Ördek Balığı
160 Lepadogaster lepadogaster lepadogaster Ördek Balığı
161 Lepidopus caudatus Palaska Balığı
162 Lepidorhombus boscii Benekli Pisi
163 Lepidorhombus whiffiagonis Pisi Balığı
164 Lepidotrigla cavillone Kırlangıç
165 Lepidotrigla dieuzeidei Kırlangıç
166 Lesueurigobius friesii Kayabalığı
167 Lesueurigobius suerii Kayabalığı
168 Lichia amia Akya
169 Lipophrys adriaticus Horozbina
170 Lipophrys basiliscus Horozbina
171 Lipophrys canevai Horozbina
172 Lipophrys dalmatinus Horozbina
173 Lipophrys nigriceps nigriceps Horozbina
174 Lipophrys pavo Horozbina
175 Lipophrys trigloides Horozbina
176 Lithognathus mormyrus Mırmır
177 Liza aurata Kefal, Altınbaş Kefal
178 Liza carinata Kefal
179 Liza ramada Kefal, Ceyran
180 Liza saliens Kefal
181 Lobianchia dofleini Işıldak Balığı
182 Lobotes surinamensis Üç Kuyruk Balığı, Tahta Balığı
183 Lophius budegassa Fener Balığı
184 Lophius piscatorius Fener Balığı
185 Lophotus lacepedei xxx
186 Luvarus imperialis İmparator Balığı
187 Macroramphosus scolopax Boru Balığı
188 Maurolicus muelleri Işıldak Balığı
189 Merlangius merlangus euxinus Mezgit
190 Merluccius merluccius Bakalyaro-Berlam
191 Mesogobius batrachocephalus Kayabalığı
192 Microchirus azevia Dil Balığı
193 Microchirus ocellatus Benekli Dil Balığı
194 Microchirus variegatus Lekeli Dil Balığı
195 Microichthys coccoi Derinsu Kardinal Balığı
196 Micromesistius poutassou Derinsu Mezgiti, Mavi Mezgit
197 Mola mola Pervane Balığı, Ay balığı
198 Molva dipterygia macrophthalma Uzun gelincik
199 Monochirus hispidus Küçük Dil Balığı
200 Mora moro xxx
201 Mugil cephalus Kefal, Has Kefal
202 Mugil soiuy Çin Kefali,Rus Kefali
203 Mullus barbatus Barbunya
204 Mullus surmuletus Tekir
205 Muraena helena Müren Balığı
206 Mycteroperca rubra Taş Hanisi
207 Myctophum punctatum Işıldak Balığı
208 Naucrates ductor Malta Palamutu, Kılavuz Balığı
209 Neogobius cephalarges Kayabalığı
210 Neogobius eurycephalu Kayabalığı
211 Neogobius fluviatilis Tatlısu Kayabalığı
212 Neogobius gymnotrachelus Kayabalığı
213 Neogobius melanostomus Kayabalığı
214 Neogobius platyrostris Kayabalığı
215 Neogobius ratan Kayabalığı
216 Nerophis ophidion Deniziğnesi
217 Nezumia aequalis Fare Balığı
218 Nezumia sclerorhynchus Fare Balığı
219 Oblada melanura Melanura, Minanur
220 Oedalechilus labeo Kefal, Dudaklı Kefal
221 Ophichthus rufus Yılankurdu Balığı
222 Ophidion barbatum Kayış Balığı
223 Ophidion rochei Kayış Balığı
224 Ophisurus serpens Dikenli Yılan Balığı
225 Orcynopsis unicolor Ak Palamut
226 Oxyurichthys papuensis Kayabalığı
227 Pagellus acarne Yabani Mercan
228 Pagellus bogaraveo Mandagöz Mercan
229 Pagellus erythrinus Kırma Mercan
230 Pagrus auriga Çizgili Mercan
231 Pagrus caeruleostictus Yalancı Trança
232 Pagrus pagrus Fangri
233 Parablennius gattorugine Horozbina
234 Parablennius incognitus Horozbina
235 Parablennius rouxi Horozbina
236 Parablennius sanguinolentus Horozbina
237 Parablennius tentacularis Horozbina
238 Parablennius zvonimiri Horozbina
239 Parexocoetus mento Uçan Balık
240 Pelates quadrilineatus Çizgili İsparoz
241 Pempheris vanicolensis Üçgen Balığı, Yaprak Balığı
242 Peristedion cataphractum Dikenli Öksüz
243 Petroscirtes ancylodon Horozbina
244 Phrynorhombus regius Küçük Pisi Balığı
245 Phycis blennoides Gelincik Balığı
246 Phycis phycis Gelincik Balığı
247 Platichthys flesus luscus Dere Pisisi
248 Polyprion americanus İskorpit Hanisi
249 Pomadasys incisus Gargur
250 Pomatomus saltator Lüfer
251 Pomatoschistus bathi Küçük Kayabalığı
252 Pomatoschistus marmoratus Küçük Kayabalığı
253 Pomatoschistus minutus Küçük Kayabalığı
254 Pomatoschistus pictus adriaticus Küçük Kayabalığı
255 Proterorhinus marmoratus Kayabalığı
256 Pseudocaranx dentex Kral Balığı
257 Pteragogus pelycus Flamentli Çırçır
258 Ranzania laevis Uzun Pervane Balığı, Ay balığı
259 Regalecus glesne Büyük Kurdela Balığı
260 Remora australis Kılavuz Balığı, Vantuz Balığı
261 Remora remora Kılavuz Balığı, Vantuz Balığı
262 Ruvettus pretiosus Kalas Balığı
263 Salmo trutta labrax Deniz Alası
264 Sarda sarda Palamut
265 Sardina pilchardus Sardalya
266 Sardinella aurita Büyük Sardalya
267 Sardinella maderensis Tirsi
268 Sargocentron rubrum Asker Balığı, Hindistan Balığı, Naylon Balığı, Sincap Balığı
269 Sarpa salpa Salpa
270 Saurida undosquamis Zurna Balığı, Lokum Balığı, İskarmoz
271 Scartella cristata Horozbina
272 Sciaena umbra Kaya Levreği, İşkine
273 Scomber japonicus Kolyoz
274 Scomber scombrus Uskumru
275 Scomberesox saurus Zargana
276 Scomberomorus commerson Palamut Kolyozu
277 Scophthalmus maeoticus Kalkan
278 Scophthalmus maximus Dişi Kalkan
279 Scophthalmus rhombus Çivisiz Kalkan
280 Scorpaena elongata İskorpit
281 Scorpaena maderensis İskorpit
282 Scorpaena notata Benekli İskorpit
283 Scorpaena porcus Lipsoz
284 Scorpaena scrofa İskorpit
285 Seriola dumerili Sarı Kuyruk
286 Serranus cabrilla Asıl Hani
287 Serranus hepatus Benekli Hani
288 Serranus scriba Çizgili Hani
289 Siganus luridus Sokar Balığı
290 Siganus rivulatus Esmer Sokar Balığı
291 Sillago sihama Sivriburun Gümüş
292 Solea impar Dil Balığı
293 Solea kleinii Dil Balığı
294 Solea lascaris Dil Balığı
295 Solea nasuta Dil Balığı
296 Solea solea Dil Balığı
297 Sparisoma cretense Iskaroz, Papağan Balığı
298 Sparus aurata Çipura
299 Sphoeroides pachygaster Balon Balığı
300 Sphyraena chrysotaenia Turna Balığı, Iskarmoz
301 Sphyraena flavicauda Turna balığı
302 Sphyraena sphyraena Turna Balığı, Iskarmoz
303 Sphyraena viridensis Turna Balığı
304 Spicara flexuosa İzmarit
305 Spicara maena Beyazgöz
306 Spicara smaris Istrangilos
307 Spondyliosoma cantharus Iskatari
308 Sprattus sprattus Çaça
309 Stephanolepis diaspros Dikenli Çütre
310 Stomias boa Kocaağız Balığı
311 Stromateus fiatola Yıldız balığı
312 Sudis hyalina Yalancı Zargana Balığı-Derin Deniz Turnası
313 Symphodus cinereus Çırçır
314 Symphodus doderleini Çırçır
315 Symphodus mediterraneus Çırçır
316 Symphodus melanocercus Çırçır
317 Symphodus melops Çırçır
318 Symphodus ocellatus Çırçır
319 Symphodus roissali Çırçır
320 Symphodus rostratus Çırçır
321 Symphodus tinca Çırçır
322 Symphurus nigrescens Küçük Dil Balığı
323 Synchiropus phaeton Üzgün Balığı
324 Syngnathus abaster Deniziğnesi
325 Syngnathus acus Deniziğnesi
326 Syngnathus phlegon Deniziğnesi
327 Syngnathus schmidti Deniziğnesi
328 Syngnathus tenuirostris Deniziğnesi
329 Syngnathus typhle Deniziğnesi
330 Syngnathus variegatus Deniziğnesi
331 Synodus saurus Zurna Balığı, Lokum Balığı, İskarmoz
332 Tetrapturus belone Akdeniz Zıpkın Balığı
333 Thalassoma pavo Gün Balığı
334 Thorogobius ephippiatus Kayabalığı
335 Thunnus alalunga Orkinoz
336 Thunnus thynnus Ton Balığı
337 Trachinotus ovatus Yaladerma
338 Trachinus araneus Kum Trakonyası
339 Trachinus draco Trakonya
340 Trachinus radiatus Trakonya
341 Trachpterus trachypterus Kağıt Balığı
342 Trachurus mediterraneus Sarıkuyruk İstavrit
343 Trachurus picturatus İstavrit
344 Trachurus trachurus Karagöz İstavrit
345 Trachyrhynchus trachyrhynchus Uzun Burunlu Fare Balığı
346 Trichiurus lepturus Kılkuyruk Balığı
347 Trigla lucerna Kırlangıç
348 Trigla lyra Kırlangıç, Öksüz balığı
349 Trigloporus lastoviza Kırlangıç, Mazak
350 Tripterygion delaisi Karabaş Balığı
351 Tripterygion melanurus Karabaş Balığı
352 Tripterygion tripteronotus Karabaş Balığı
353 Trisopterus minutus capelanus Tavuk Balığı
354 Tylosurus acus imperialis Zargana
355 Umbrina cirrosa Minakop, Kötek Balığı
356 Upeneus moluccensis Paşa Barbunu
357 Upeneus pori Paşa Barbunu
358 Uranoscopus scaber Tiryaki Balığı, Kurbağa Balığı
359 Vinciguerria attenuata Işıldak Balığı
360 Xiphias gladius Kılıç Balığı
361 Xyrichthys novacula Ustura Balığı
362 Zeus faber Dülger Balığı, Peygamber Balığı
363 Zosterisessor ophiocephalus Saz Kayabalığı
364 Zu cristatus Tepeli Kağıt Balığı

Tübitak sayfalarından derlenmiş, ilaveler yapılmıştır.


Bu listeyi kullananlar kaynak olarak
Erdem Y., 2008. http://balikcilarkahvesi.blogspot.com/2008/03/trkiye-deniz-balklar-listesi-bilimsel.html
yazmalıdır.